Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Uzun Vadeli Sporcu Gelişim (LTAD) Modelinde İncelenmesi

Duran Akbaş; Dilara Erkan; Işık Bayraktar

doi:10.56639/jsar.1375119

Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Uzun Vadeli Sporcu Gelişim (LTAD) Modelinde İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Uzun Vadeli Sporcu Gelişimi modelinin, özel gereksinimi olan bireylerin spora katılımı ve spordaki gelişimi ile ilgili paradigmasını tanıtmaktır. Uzun Vadeli Sporcu Gelişim Modeli bireylerin kronolojik yaşlarına göre değil gelişimsel yaşlarına göre belirlenmiş yedi aşamalı bir modeldir. Bu aşamalar özel gereksinimi olan bireyler dahil bütün sporcuların spora başlamalarını, sürdürmelerini, uzmanlaşmalarını ve ömür boyu fiziksel aktiviteyi benimsemelerini içermektedir. Ayrıca modelin amaçları doğrultusunda belirlenmiş on temel anahtar üzerinden gelişimsel süreç tarif edilmiştir. Bahsi geçen modeli tanıtmak amacıyla konuya kaynaklık eden literatür derlenmiştir. Başta antrenörler olmak üzere tüm spor paydaşlarının, özel gereksinimi olan bireylerin spordaki gelişimleri hakkında bilgi ve beceri gelişimlerini destekleyecek kaynaklara yer verilmiştir. Bu sayede hem toplum sağlığını koruyan kapsayıcı bir spor ortamı oluşturmak hem de elit parasporcular yetiştirilmesine katkıda bulunmak hedeflenmiştir. Sonuç olarak, LTAD modeli, özel gereksinimi olan sporcuların sporla ilişkisini ve performansını geliştirmek için önemli bir çerçeve sunmaktadır. Doğru bir şekilde uygulandığında, bu model özel gereksinimi olan sporcuların spor aktivitelerine katılımlarını artırabilir, performanslarını optimize edebilir ve onlara uzun vadeli spor yapma alışkanlığı kazandırabilmektedir.

Keywords

References

Abbassi, V. (1998). Growth and normal puberty. Pediatrics, 102, 507–511. doi:10.1542/peds.102.s3.507
Abernethy, B., Baker, J. ve Côté, J. (2005). Transfer of pattern recall skills may contribute to the development of sport expertise. Applied Cognitive Psychology, 19(6), 705–718. doi:10.1002/acp.1102
Açıkada, C. ve Hazır, T. (2016). Uzun süreli sporcu gelişim programları: Hangi bilimsel temellere oturuyor? Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe Üniversitesi, 27(2), 84–99. doi:10.17644/sbd.255156
Balyi, I. (2001). Sport system building and long-term athlete development in british columbia. Development, 1–16. http://iceskatingresources.org/SportsSystemDevelopment.pdf adresinden erişildi.
Balyi, I. ve Hamilton, A. (2004). Long-term athlete development: trainability in childhood and adolesence. National Coaching Institute British Columbia & Advanced Training and Performance Ltd.
Balyi, I. ve Way, R. (2005). The role of monitoring growth in Long-Term Athlete Development Canadian Sport for Life. Canadian Sport for Life, 1–30. http://lthd.fieldhockey.ca/files/CS4L Docs/Monitoring Growth.pdf adresinden erişildi.
Balyi, I., Way, R. ve Higgs, C. (2016a). Long-Term Athlete Development Model 2.1. Long-Term Athlete Development. doi:10.5040/9781492596318.ch001
Balyi, I., Way, R. ve Higgs, C. (2016b). Uzun Vadeli Sporcu Gelişimi. (E. Pekünlü ve İ. Özsu, Ed.). Ankara: SporYayınevi ve Kitabevi.

Bayraktar, I. (2019). Geleneksel yetenek seçimi mi, uzun dönem sporcu gelişimi mi? G. Hergüner (Ed.), Her Yönüyle Spor içinde (ss. 10–31). İstanbul: Güven Plus Grup A.Ş. Yayınları: 05/2019.
Bhambhani, Y. ve Higgs, C. (2016). Training athletes with a physical disability. Canadian Sport for Life – Long-Term Athlete Development. Canadian Sport for Life. https://sportforlife.ca/portfolio-view/training-athletes-with-a-physical-disability/ adresinden erişildi.
Blaine, J. D., Carlsson, A., Dawson, J., Deschênes, R., Kozak, D., Morrow, M., … Jurbala, P. (2012). Goalball Long-Term Athlete Development Model. Long-Term Athlete Development. Canadian Blind Sports Association.
Boucher, M., Burke, S., Hutsebaut, J., Jurbala, P., Travers, S., Arseneau, L. ve Barbeau, L. (2013). Long-Term Development Para-Cycling Canada, (PARA-CYCLING), 24.
Brant, R., Forsyth, J., Morris, A., Sauvé, A., Carey, A., Heise, D., … Grove, J. (2019). Indigenous Long-Term Participant Development Pathway 1.2. Indigenous Sport for Life içinde (ss. 1–80). Sport for Life Society. https://sportforlife.ca/wp-content/uploads/2019/09/ILTPD_Sept2019_EN_web.pdf adresinden erişildi.
Brittain, I. (2006). Paralympic success as a measure of national social and economic development. International journal of eastern sport and physical education, 4(1), 38–47.
Brittain, I. (2012). From Stoke Mandeville to Stratford: a history of the summer paralympic games. Common Ground Publishing. Champaign, Illionis: Common Ground Publishing.
Carlsson, A. (2021). Long-Term Development. A. Carey, C. Trono, D. Mitchell, J. Grove, T. Laing ve S. O. Canada (Ed.), Becoming a Better Sports Coach içinde (ss. 245–259). Canadian Sport for Life–Long-Term Athlete Development. doi:10.4324/9781003195153-8
Colin, H., Bluechardt, M., Balyi, I., Jurbala, P. ve Legg, D. (2021). Long-Term Development for All. Canadian Sport for Life – Long-Term Athlete Development. https://sportforlife.ca/wp-content/uploads/2016/06/No-Accidental-Champions_2021.pdf adresinden erişildi.
Côté, J. (1999). The influence of the family in the development of talent in sport. Sport Psychologist, 13(4), 395–417. doi:10.1123/tsp.13.4.395
Côté, J. ve Hancock, D. J. (2016). Evidence-based policies for youth sport programmes. International Journal of Sport Policy, 8(1), 51–65. doi:10.1080/19406940.2014.919338
Cottingham, M., Richard, H., Hu, T., Biskynis, S., Sunku, R., Walters, G. ve Okanlami, O. (2023). Adapting to sport and country: Immigrant athletes with disabilities. International Review for the Sociology of Sport, 58(4), 685–702. doi:https://doi.org/10.1177/10126902231156275
Davies, T., Wiens, L., Trono, C. ve Wilson, A. (2013). Long-Term Athlete Development. doi:10.5040/9781492596318
Davis, R. W., Ferrara, M. S. ve Nelson, V. (1993). Training profiles of elite wheelchair track athletes. Journal of Strength and Conditioning Research, 7(3), 129–132. doi:10.1519/00124278-199308000-00001
Deenik, J., Kruisdijk, F., Tenback, D., Braakman-Jansen, A., Taal, E., Hopman-Rock, M., … van Harten, P. (2017). Physical activity and quality of life in long-term hospitalized patients with severe mental illness: A cross-sectional study. BMC Psychiatry, 17(1), 1–11. doi:10.1186/s12888-017-1466-0
Degener, T. (2017). 10 Years of Convention on the Rights of Persons With Disabilities. Netherlands Quarterly of Human Rights, 35(3), 152–157. doi:10.1177/0924051917722294
Dehgansai, N. (2016). The road to parasport expertise: Examining the existing parasport development literature and current wheelchair basketball players’ developmental trajectories. http://hdl.handle.net/10315/32741 adresinden erişildi.
Dehghansai, N., Lemez, S., Wattie, N. ve Baker, J. (2017). Training and development of Canadian wheelchair basketball players. European Journal of Sport Science, 17(5), 511–518. doi:10.1080/17461391.2016.1276636
Dieffenbach, K. D. ve Statler, T. A. (2012). More similar than different: The psychological environment of paralympic sport. Journal of Sport Psychology in Action, 3(2), 109–118. doi:10.1080/21520704.2012.683322
Ericcson, A., Prietula, M. J. ve Cokely, E. T. (2007). The making of an expert engineer. Harvard Business Review, 1–558. doi:10.1201/b17434
Ford, P., de Ste Croix, M., Lloyd, R., Meyers, R., Moosavi, M., Oliver, J., … Williams, C. (2011). The Long-Term Athlete Development model: Physiological evidence and application. Journal of Sports Sciences, 29(4), 389–402. doi:10.1080/02640414.2010.536849
Frogley, M., Frick, T., MacKay, M., Gittens, W., Ireland, C., Jones, C. ve Woloshyn, K. (2013). Wheelchair Basketball Athlete Development Model (C. 1). Wheelchair Basketball Canada. https://www.wheelchairbasketball.ca/wp-content/uploads/2015/03/LTAD-Vol-1-Final-Lowres.pdf adresinden erişildi.
Haegele, J. A. ve Zhu, X. (2019). Physical activity, self-efficacy and health-related quality of life among adults with visual impairments. Disability and Rehabilitation, 43(4), 530–536. doi:10.1080/09638288.2019.1631397
Hallat, M. (2019). Alpine Canada alpin para-alpin lon term athlete development. https://ltad.alpinecanada.org/uploads/documents/LTAD_Web.pdf adresinden erişildi.
Higgs, C., Bluechardt, M., Balyi, I., Way, R., Jurbala, P. ve Legg, D. (2013). Long-term Athlete Development For Athletes with Disabilities. (J. Grove, Ed.) (2. bs.). Canadian Sport Centres. http://sportforlife.ca/wp-content/uploads/2016/06/NAC_ENGLISH_SCREEN_rev2013.pdf adresinden erişildi.
Higgs, C., Way, R., Vicki, H., Jurbala, P. ve Balyi, I. (2019). Long-Term Development in Sport and Physical Activity 3.0. (A. Carey, C. Trono, D. Mitchell, J. Grove, T. Laing ve S. O. Canada, Ed.). Canadian Sport for Life–Long-Term Athlete Development. doi:10.4324/9781003195153-8
HİS. (2018). Herkes için spor. Herkes için Spor Federasyonu. https://his.gov.tr/herkes-icin-spor adresinden erişildi.
Houlihan, B. ve Green, M. (2007). Comparative elite sport development: Systems, structures and public policy. Comparative Elite Sport Development: Systems, Structures and Public Policy. doi:10.4324/9780080554426
Karadaş, B. ve Çetiner, H. (2022). Engelli spor politikaları kapsamında paralimpik oyunlara bakış. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(1), 135–155. doi:10.21325/jotags.2022.983
Konar, N. ve Pepe, K. (2003). Rehabilitasyon - Engelliler sporu ve paralimpikler. İstanbul Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 11(3), 162–166.
Liow, D. K. ve Hopkins, W. G. (1996). Training practices of athletes with disabilities. Adapted Physical Activity Quarterly, 13(4), 372–381. doi:10.1123/apaq.13.4.372
Lloyd, R. S., Cronin, J. B., Faigenbaum, A. D., Haff, G. G., Howard, R., Kraemer, W. J., … Oliver, J. L. (2016). National Strength and Conditioning Association Position Statement on Long-Term Athletic Development. Journal of Strength and Conditioning Research, 30(6), 1491–1509.
Lloyd, R. S. ve Oliver, J. L. (2012). The youth physical development model: A new approach to long-term athletic development. Strength and Conditioning Journal, 34(3), 61–72. doi:10.1519/SSC.0b013e31825760ea
Pagan, R. (2018). Disability, life satisfaction and participation in sports. L. Vega ve W. Toscano (Ed.), Handbook of Leisure, Physical Activity, Sports, Recreation and Quality of Life içinde (ss. 343–364). Springer, Cham. doi:10.1007/978-3-319-75529-8
Patatas, J. M., De Bosscher, V. ve Legg, D. (2018). Understanding parasport: an analysis of the differences between able-bodied and parasport from a sport policy perspective. International Journal of Sport Policy, 10(2), 235–254. doi:10.1080/19406940.2017.1359649
Peake, R. ve Davies, L. (2020). Determining elite para-athletic development pathways: An investigation of Track and Field [abstract only]. 2020 North American Society for Sport Management Conference (NASSM 2020) içinde .
Radtke, S. ve Doll-Tepper, G. (2014). A cross-cultural comparison of talent identification and development in Paralympic sports. Perceptions and opinions of athletes, coaches and officials. Berlin, Germany: Free University.
Ray Allard, Bluechardt, M., Kishiuichi, G., McCrae, K., Jennifer Mactavish, Shirton, D., … Sheehan, C. (2007). Long-Term Athlete Development for Athletes with an Intellectual Disability. (S. Robertson, Ed.)Special Olympics Canada (2. bs.). Special Olympics Canada was. https://www.specialolympics.ca/sites/default/files/SOC LTAD - Dec 4 2007 - English - FINAL.pdf adresinden erişildi.
Reilly, J. J., Kelly, L., Montgomery, C., Williamson, A., Fisher, A., McColl, J. H., … Grant, S. (2006). Physical activity to prevent obesity in young children: Cluster randomised controlled trial. British Medical Journal, 333(7577), 1041–1043. doi:10.1136/bmj.38979.623773.55
Ruddell, J. L. ve Shinew, K. J. (2006). The socialization process for women with physical disabilities: The impact of agents and agencies in the introduction to an elite sport. Journal of Leisure Research, 38(3), 421–444. doi:10.1080/00222216.2006.11950086
Simon, H. A. ve Chase, W. G. (1973). Skill in Chess. American Scientist, 61(4), 394–403. doi:10.1511/2011.89.106
TMPK. (2020). Türkiye Milli Paralimpik Komitesi. Hareketin tarihçesi. Türkiye Milli Paralimpik Komitesi. http://www.tmpk.org.tr/kurulusu/ adresinden erişildi.
Tomporowski, P. D., McCullick, B., Pendleton, D. M. ve Pesce, C. (2015). Exercise and children’s cognition: The role of exercise characteristics and a place for metacognition. Journal of Sport and Health Science, 4(1), 47–55. doi:10.1016/j.jshs.2014.09.003
Tuakli Wosornu, Y. A., Doolan, F. ve Lexell, J. (2019). Paralympic sport. S. Rocha Piedade, A. Imhoff, M. Clatworthy, M. Cohen ve J. Espregueira-Mendes (Ed.), The Sports Medicine Physician içinde (ss. 631–639). Cham: Springer. doi:10.1007/978-3-030-10433-7
Türktemiz, H., Bayraktar, I. ve Çobanoğlu, H. O. (2020). Uzun Dönem Sporcu Gelişim Modelinin Yüzme Branşında İncelenmesi. Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi, 1(January), 1–10.
Vaeyens, R., Lenoir, M., Williams, A. M. ve Philippaerts, R. M. (2008). Talent Identification and Development Programmes in Sport Current Models and Future Directions. Sport Med, 38(9), 703–714. doi:10.2165/00007256-200838090-00001
Valliant, P. M., Bezzubyk, I., Daley, L. ve Asu, M. E. (1985). Psychological impact of sport on disabled athletes. Psychological Reports, 25, 923–929.
Van Koppenhagen, C. F., Post, M., De Groot, S., Van Leeuwen, C., Van Asbeck, F., Stolwijk-Swus̈te, J., … Lindeman, E. (2014). Longitudinal relationship between wheelchair exercise capacity and life satisfaction in patients with spinal cord injury: A cohort study in the Netherlands. Journal of Spinal Cord Medicine, 37(3), 328–337. doi:10.1179/2045772313Y.0000000167
Verellen, J. ve Molik, B. (2011). Adapted physical activity in rehabilitation. European Journal of Adapted Physical Activity, 4(2), 34–45. doi:10.5507/euj.2011.007
Wetterhahn, K. A., Hanson, C. ve Levy, C. E. (2002). Effect of participation in physical activity on body image of amputees. American Journal of Physical Medicine and Rehabilitation, 81(3), 194–201. doi:10.1097/00002060-200203000-00007
WHO. (2011). World report on disability. Irish Medical Journal. Malta. doi:10.1111/j.1741-1130.2011.00320.x
Williams, T. (1994). Disability sport socialization and identity construction. Adapted Physical Activity Quarterly, 11, 14–31. doi:10.1123/apaq.11.1.14
Zengin, S. ve Şentürk, İ. (2022). Paralimpik oyunların tarihsel gelişimi. ÇOMÜ Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 53–64. https://dergipark.org.tr/en/pub/comusbd/issue/71126/1121402#article_cite adresinden erişildi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Physical Training, Sports and Physical Activity For Disabled

Journal Section

Review Article

Authors

Duran Akbaş
0000-0002-4030-0935
Türkiye

Dilara Erkan ^*
0000-0002-2403-4841
Türkiye

Işık Bayraktar
0000-0003-1001-5348
Türkiye

Early Pub Date

December 30, 2023

Publication Date

December 30, 2023

Submission Date

October 23, 2023

Acceptance Date

December 11, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 5 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.56639/jsar.1375119

IZ

https://izlik.org/JA36TW37GC

Cite

RIS / Bibtex

APA

Akbaş, D., Erkan, D., & Bayraktar, I. (2023). Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Uzun Vadeli Sporcu Gelişim (LTAD) Modelinde İncelenmesi. Journal of Sport for All and Recreation, 5(2), 35-48. https://doi.org/10.56639/jsar.1375119

AMA

1.Akbaş D, Erkan D, Bayraktar I. Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Uzun Vadeli Sporcu Gelişim (LTAD) Modelinde İncelenmesi. JSAR. 2023;5(2):35-48. doi:10.56639/jsar.1375119

Chicago

Akbaş, Duran, Dilara Erkan, and Işık Bayraktar. 2023. “Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Uzun Vadeli Sporcu Gelişim (LTAD) Modelinde İncelenmesi”. Journal of Sport for All and Recreation 5 (2): 35-48. https://doi.org/10.56639/jsar.1375119.

EndNote

Akbaş D, Erkan D, Bayraktar I (December 1, 2023) Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Uzun Vadeli Sporcu Gelişim (LTAD) Modelinde İncelenmesi. Journal of Sport for All and Recreation 5 2 35–48.

IEEE

[1]D. Akbaş, D. Erkan, and I. Bayraktar, “Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Uzun Vadeli Sporcu Gelişim (LTAD) Modelinde İncelenmesi”, JSAR, vol. 5, no. 2, pp. 35–48, Dec. 2023, doi: 10.56639/jsar.1375119.

ISNAD

Akbaş, Duran - Erkan, Dilara - Bayraktar, Işık. “Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Uzun Vadeli Sporcu Gelişim (LTAD) Modelinde İncelenmesi”. Journal of Sport for All and Recreation 5/2 (December 1, 2023): 35-48. https://doi.org/10.56639/jsar.1375119.

JAMA

1.Akbaş D, Erkan D, Bayraktar I. Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Uzun Vadeli Sporcu Gelişim (LTAD) Modelinde İncelenmesi. JSAR. 2023;5:35–48.

MLA

Akbaş, Duran, et al. “Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Uzun Vadeli Sporcu Gelişim (LTAD) Modelinde İncelenmesi”. Journal of Sport for All and Recreation, vol. 5, no. 2, Dec. 2023, pp. 35-48, doi:10.56639/jsar.1375119.

Vancouver

1.Duran Akbaş, Dilara Erkan, Işık Bayraktar. Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Uzun Vadeli Sporcu Gelişim (LTAD) Modelinde İncelenmesi. JSAR. 2023 Dec. 1;5(2):35-48. doi:10.56639/jsar.1375119

Cited By

Beden Eğitimi Öğretmeni Adaylarının Mesleki İnançlarının Zihinsel Engelli Bireylere Yönelik Tutumlarına Etkisi

Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.31680/gaunjss.1734568