DEĞİŞEN ENERJİ JEOPOLİTİĞİ VE AFGANİSTAN

Öz

Coğrafyanın belirleyici olduğu konjonktürde çeşitli ülkeler ön plana çıkmaktadır. Örneğin Afganistan özellikle yakın tarihten itibaren bir şekilde uluslararası siyasetin önemli gündem maddelerinden birisidir. Şüphesiz ülkenin taşımış olduğu nitelikleri Afganistan’ın her daim gündemde olmasında etkilidir. Bununla birlikte Afganistan’ı küresel siyasetin gündeminin parçalarından biri haline getiren en önemli niteliklerinin coğrafyasıyla ilişkili olduğu görülmektedir. Çalışmanın temel amacı Afganistan’ın başarısız devlet ya da tahrip edilmiş devlet olarak nitelendirilmesinde etkili olan dinamiklerin enerji jeopolitiği kapsamında analiz edilmesidir. Bu bağlamda Afganistan’ın enerji jeopolitiği açısından ön plana çıkan nitelikleri ve bunların etkileri ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında yakın tarihe kadar ülkenin coğrafyayla ilişkilendirilecek transit konum gibi niteliklerinden ötesinde bir takım yeni durumların ortaya çıkmaya başladığı görülmektedir. Ülkenin gelecek enerji düzeninin hayati girdileri bakımından sahip olduğu kaynakları bu kapsamda ele almak mümkündür. Tüm bunlar ışığında çalışmada çağın ve enerji jeopolitiğinin değişen şartlarının Afganistan’a yansımaları analiz edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Afganistan
• Enerji Jeopolitiği
• Coğrafya
• Enerji
• Enerji Güvenliği
• Yenilenebilir Enerji Kaynakları

CHANGING ENERGY GEOPOLITICS AND AFGHANISTAN

Öz

Conjuncture where geography is the determining factor, various countries come to the fore. For example, Afghanistan has been one of the important agenda items of international politics, especially since recent history. Undoubtedly, the qualities of the country are effective in keeping Afghanistan always on the agenda. However, it is seen that the most important features that make Afghanistan one of the parts of the agenda of global politics are related to its geography. The main purpose of the study is to analyze the dynamics that are effective in the characterization of Afghanistan as a failed state or a destroyed state within the scope of energy geopolitics. In this context, Afghanistan’s prominent features in terms of energy geopolitics and their effects are discussed. Within the scope of the study, it is seen that a number of new situations have begun to emerge beyond the country’s characteristics such as the transit location that will be associated with the geography until recently. It is possible to consider the resources that the country has in terms of vital inputs of the future energy order in this context. In the light of all these, the reflections of the changing conditions of the age and energy geopolitics on Afghanistan are analyzed in this study.

Anahtar Kelimeler

• Afghanistan
• Energy Geopolitics
• Geography
• Energy
• Energy Security Renewable Energy Resources

Kaynakça

1. Akdemir, İ., and Kuşçu, V. (2012). Küresel enerji eksenleri ve Türkiye’nin coğrafi konumu. Marmara Coğrafya Dergisi (26), 82-107.
2. Asian Development Bank. (2017). TA-8808 AFG: Renewable energy development in Afghanistan. New Delhi: ITP India.
3. Assifi, A. T. (1982/83). The Russian rope: Soviet economic motives and the subversion of Afghanistan. World Affairs, 145(3), 253-266.
4. Baziari, T. (2020). Powering Afganistan with renewable energy. Environmental Circular Econumy, 1-5.
5. Blondeel, M., Bradshaw, M., Bridge, G., and Kuzemko, C. (2021). The Geopolitics Of Energy System Transformation: A review. Geography Compass, 15(7), 1-22.
6. Bloomberg HT. (2021). Taliban: Çin yatırımları Afganistan’ın yeniden inşası için çok önemli. https://www.bloomberght.com/taliban-cin-yatirimlari-afganistan-in-yeniden-insasi-icin-cok-onemli-2286858. Erişim tarihi: 01.09.2022.
7. Blumenthal, L., Purdy, C., and Bassetti, V. (2022). Chinese investment in Afghanistan’s lithium sector: A long shot in the short term. https://www.brookings.edu/blog/up-front/2022/08/03/chinese-investment-in-afghanistans-lithium-sector-a-long-shot-in-the-short-term/. Erişim tarihi: 01.09.2022.
8. CIA Factbook. (2022). Afghanistan. https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/#energy. Erişim tarihi: 25.07.2022.

9. Ediger, V. Ş. (2017). Enerji jeopolitiğinin uluslararası iklim değişikliği girişimleri üzerindeki etkisi. Uluslararası İlişkiler, 14(54), 45-70.
10. Ershad, A. M., Brecha, R., and Hallinan, K. (2016). Analysis of solar photovoltaic and wind power potential in Afghanistan. Renewable Energy, 85, 445-453.
11. Euronews. (2022). Çin yatırımlarını çekmek isteyen Taliban Buda heykellerini koruma altına aldı. https://tr.euronews.com/2022/03/27/cin-yat-r-mlar-n-cekmek-isteyen-taliban-buda-heykellerini-koruma-alt-na-ald. Erişim tarihi: 01.09.2022.
12. International Energy Agency. (2021). The role of critical minerals in clean energy transitions. Paris: International Energy Agency.
13. Karabay, Z. B. (2015). Afghanistan targets renewables to meet domestic demand. https://www.aa.com.tr/en/energy/renewable/afghanistan-targets-renewables-to-meet-domestic-demand/8244. Erişim tarihi: 24.08.2022.
14. Karakaya, İ., and Nazari, M. İ. (2022). Afganistan’da Taliban iktidarı dönemleri (1996-2001 ve 2021 sonrası) ve Afganistan dış politikası. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 143-169.
15. Masood, A. (2021). Reuters. What are Afghanistan’s untapped minerals and resources? https://www.reuters.com/world/asia-pacific/what-are-afghanistans-untapped-minerals-resources-2021-08-19/. Erişim tarihi: 30.01.2024.
16. Patmal, M. H., and Shirani, H. (2021). Public awareness and their attitudes toward adopting renewable energy technologies in Afghanistan. International Journal Of Innovative Research and Scientific Studies, 4(2), 105-117.
17. Risen, J. (2010). U.S. identifies vast mineral riches in Afghanistan. https://www.nytimes.com/2010/06/14/world/asia/14minerals.html. Erişim tarihi: 24.08.2022.
18. Sevim, C. (2012). Küresel enerji jeopolitiği ve enerji güvenliği. Journal of Yaşar University, 26(7), 4378-4391.
19. Sevim, C. (2020). Yeni enerji jeopolitiğine genel bakış. İzmir Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 57-63.
20. Shah, S. (2022). China pursues Afghanistan’s mineral wealth after U.S. exit. https://www.wsj.com/articles/china-pursues-afghanistans-mineral-wealth-after-u-s-exit-11647172801. Erişim tarihi: 01.09.2022.
21. Shirzad, A. M., and Tarhan, İ. (2019). Afganistan’ın yenilenebilir enerji kaynaklarının teorik potansiyelleri ve kullanım kapasiteleri. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(1), 157-186.
22. Wnuk, C. (2016). Coal resource potantial of Afghanistan. International Geology Review, 58(3), 321-341.