Sürdürülebilir Kalkınma Kapsamında Türkiye'de Çevre Ekonomisine Yönelik Yapılan Harcamaların Değerlendirilmesine Yönelik Yeni Bir Yaklaşım

Öz

Sürdürülebilir kalkınma, günümüzde hemen hemen tüm gelişmekte olan ülkelerin kalkınma stratejilerinde önemli bir yer tutan çevre politikası ilkesidir. Bu yaklaşım, kalkınmanın sürdürülebilir olması gerektiğini ve bunun gelecekteki nesilleri de gözeten bir süreç olduğunu vurgular. Sürdürülebilir kalkınma, çevre politikalarıyla uyumlu bir şekilde şekillendirilmelidir. Ekonomik büyüme ise, tek başına yeterli ve arzu edilen bir hedef değildir; zenginliğin, ülkeler, bölgeler ve gelir grupları arasında adil bir şekilde dağıtılması ve çevresel değerlere saygı gösterilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, çevresel değerlerin göz ardı edildiği bir büyüme ve kalkınma süreci sürdürülebilir olamaz. Bu nedenle, kalkınmanın sürdürülebilir olabilmesi için ekonomik, sosyal ve çevresel hedefler arasında dengeli bir yaklaşım benimsenmesi şarttır. Ekonomik faaliyetler çevre kirliliğinin başlıca nedeni olmasına rağmen, sürdürülebilir kalkınma modelleri çoğunlukla bu soruna karşı sınırlı veya etkisiz kalmaktadır. Çünkü mevcut sürdürülebilir kalkınma yaklaşımları, harcama, büyüme ve rekabet gibi ekonominin esas yapı taşlarında radikal değişim önermemektedir. Çevre politikalarının başarıyla uygulanabilmesi ve sürekliliğinin sağlanabilmesi için öncelikle çevre sorunlarının doğru bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Sorunlar doğru şekilde tespit edildiğinde, çözüm için kullanılacak araçlar da daha etkili olacaktır. Bu bağlamda, Türkiye için en uygun çevre politikalarının belirlenmesi amacıyla yeni bir yaklaşım önerilmektedir. Bu yaklaşımda, çevre sorunlarına çözüm bulurken alternatifler sunma kavramı kritik bir rol oynamaktadır. Çevresel değerlerin korunmasında ekonominin ön planda tutulması gerektiğinden, tüketim alışkanlıklarında alternatif tercihlerde bulunulması esastır. Bu sayede gereksiz üretim önlenecek ve çevresel tahribatın önüne geçilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Çevresel Ekonomi
• Sürdürülebilir Kalkınma
• etkili Q-Bulanık esnek küme

A New Approach for Evaluating Expenditures Made for Environmental Economy in Turkey within the Scope of Sustainable Development

Öz

Sustainable development is an environmental policy principle that has a significant place in the development policy of almost all developing countries today. This approach emphasizes that development should be sustainable and that this is a process that also considers future generations. Sustainable development should be shaped in harmony with environmental policies. However, economic growth alone is not a sufficient and desired goal; wealth should be distributed fairly among countries, regions and income groups and environmental values should be respected. Otherwise, a growth and development process in which environmental values are ignored cannot be sustainable. Therefore, necessary for sustainable development adopt a balanced approach between economic, social and environmental goals. Although economic activities are the main cause of environmental pollution, sustainable development models are often limited or ineffective against this problem. Because current sustainable development approaches do not suggest radical changes in the basic building blocks of the economy such as spending, growth and competition. For environmental policies to be successfully implemented and their continuity to be ensured, environmental problems must first be correctly identified. When problems are correctly identified, the tools to be used for solution will also be more effective. For this reason, a new approach is proposed: the most appropriate environmental policies for Turkey. In this approach, the concept of providing alternatives while finding solutions to environmental problems plays a critical role. Since the economy should be kept at the forefront in protecting environmental values, it is essential to make alternative choices in consumption habits. In this way, unnecessary production will be prevented, and environmental damage will be prevented.

Anahtar Kelimeler

• Environmental Economy
• Sustainable Development
• Effective Q-fuzzy soft set

Kaynakça

1. Adam, F., Hassan, N. (2016). Multi Q-fuzzy soft expert set and its applications. Journal of Intelligent & Fuzzy Systems,30(2), 943–950.
2. Adam, F., Hassan, N. (2014). Q-fuzzy soft set. Applied Mathematical Sciences,8(174), 8689-8695.
3. Adam F, Hassan N. (2014a). Operations on Q-fuzzy soft set. Applied Mathematical Sciences,8(175), 8697–8701.
4. Adam, F., Hassan, N. (2014b). Q-fuzzy soft matrix and its application. AIP Conference Proceedings, 1602, 772–778, DOI: 10.1063/1.4882573.
5. Adam, F., Hassan, N. (2014c). Multi Q-fuzzy parameterized soft set and its application. Journal of Intelligent & Fuzzy Systems, 27(1), 419–424.
6. Adam, F., Hassan, N. (2015). Multi Q-fuzzy soft set and its application. Far East Journal of Mathematical Sciences, 97(7), 871–881.
7. Alkhazaleh, S., Salleh, A. R. (2011). Soft expert sets. Advances in Decision Sciences. 2011. article no. 757868
8. Alkhazaleh, S., Salleh, A. R. (2014). Fuzzy soft expert set and its application. Applied Mathematics, 5(09), 1349-1368.

9. Alhazaymeh, K., Hassan, N. (2014). Generalized vague soft expert set. International Journal of Pure and Applied Mathematics, 93(3), 351–360.
10. Alhazaymeh, K., Hassan, N. (2014a). Mapping on generalized vague soft expert set. International Journal of Pure and Applied Mathematics, 93(3), 369–376.
11. Alkhazaleh, S. (2022). Effective fuzzy soft set theory and its applications. Applied Computational Intelligence and Soft Computing, 2022(1), 6469745.
12. Başer, Z., Uluçay, V. (2024). Effective Q–Fuzzy Soft Expert Sets and ıts some properties. Uncertainty Discourse and Applications.
13. Başer, Z., Uluçay, V. (2024) Effective Q-Neutrosophic Soft Expert Sets and ıts application in decision making. Algebraic Structures In the Universe of Neutrosophic: Analysis with Innovative Algorithmic Approaches, 147.
14. Daştan, M., Eygü, H. (2024). An empirical investigation of the link between economic growth, unemployment, and ecological footprint in Turkey: Bridging the EKC and EPC hypotheses. Environment, Development and Sustainability, 26(7), 18957-18988.
15. Demir, S., Guzel, A. (2024). Revisiting policy and practices of sustainable development in Turkey. Environment, Development and Sustainability, 1-23.
16. Degirmencioglu Aydin, N., Aydin, M. (2024). An environmental impact assessment of major economic sectors in Turkey: Economics and law perspective. Journal of the Knowledge Economy, 15(2), 5893-5913.
17. Öztürk, T., Durak, İ. N. (2024). EU Environmental Policies in the Context of Green Theory and Türkiye's adaptation process. Alanya Akademik Bakış, 8(1), 224-226.
18. Hazaymeh, A.A, Abdullah I.B., Balkhi and Ibrahim, R. I. (2012). Generalized fuzzy soft expert set. Journal of Applied Mathematics, Article ID 328195 DOI: 10.1155/2012/328195.
19. Hassan, N., Alhazaymeh, K. (2013). Vague soft expert set theory. AIP Conference Proceedings, 1522, 953–958, DOI: 10.1063/1.4801233.
20. Hassan, N., Alhazaymeh, K. (2013a). Generalized vague soft expert set theory, AIP Conference Proceedings, 1571, 970–974, DOİ: 10.1063/1.4858779.
21. Hazaymeh, A. (2024). Time effective fuzzy soft set and its some applications with and without a neutrosophic. International Journal of Neutrosophic Science, (2), 129-29.
22. Kılıç, S. (2013). Sürdürülebilir kalkınma anlayışının ekonomik boyutuna ekolojik bir yaklaşım.mİstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, (47).
23. Kizilaslan, N., Gürler, A. Z., Kizilaslan, H. (2007). An analytical approach to sustainable development in Turkey. Sustainable Development, 15(4), 254-266.
24. Maji, PK., Biswas, R., Roy, AR (2001). Fuzzy soft sets. Journal of Fuzzy Mathematics, 9, 589-602.
25. Maji, PK, Biswas, R., Roy, AR. (2003). Soft set theory. Computers & Mathematics with Applications, 45, 555-562. https://doi.org/10.1016/S0898-1221(03)00016-6.
26. Molodtsov, D. (1999). Soft set theory—first results. Computers & Mathematics with Applications, 37, 19-31. https://doi.org/10.1016/S0898-1221(99)00056-5.
27. Roy, A. R., Maji, P. K. (2007). A fuzzy soft set theoretic approach to decision making problems. Journal of Computational and Applied Mathematics, 203, 412-418. https://doi.org/10.1016/j.cam.2006.04.008.
28. Tahtalıoglu, H., Kulac, O. (2019). The role of education in realizing sustainable development in Turkey. Agathos: An International Review of the Humanities & Social Sciences, 10(1).
29. Uluçay, V., Şahin, M. (2024). Intuitionistic fuzzy soft expert graphs with‎ application. Uncertainty discourse and applications, 1(1), 1-10.
30. Uluçay, V., Okumuş, N. (2024). A new generalized similarity measure based on intuitionistic trapezoidal fuzzy multi-numbers: Turkey's sustainable tourism economy strategy application. Journal of Fuzzy Extension and Applications, 5(2), 238-250.
31. Uluçay, V., Şahin, N. M. (2023). Some harmonic aggragation operators with trapezoidal fuzzy multi-numbers: Application of Law. 2023 Neutrosophic SuperHyperAlgebra And New Types of Topologies, 202.
32. Yang, X., Lin, T.Y, Yang, J, Li, Y., Yu, D. (2009). Combination of interval-valued fuzzy set and soft set. Computers & Mathematics with Applications, 58, 521-527. https://doi.org/10.1016/j.camwa.2009.04.019
33. Zadeh, LA (1965). Fuzzy sets. Information and Control, 8, 338-353. https://doi.org/10.1016/S0019-9958(65)90241-X
34. Zadeh, LA (1975). The concept of a linguistic variable and its application to approximate Reasoning-I. Information Sciences, 8, 199-249.