2021 Temmuz’unda Türkiye’nin Akdeniz Ekosisteminde Meydana Gelen Orman Yangınlarının Coğrafi Analizi

Öz

Bu çalışma, 2021 yılı Temmuz ayında Türkiye’nin Akdeniz ekosisteminde meydana gelen büyük ölçekli orman yangınlarının coğrafi dağılımını, ekolojik etkilerini ve uzaktan algılama verileriyle tespit edilen mekânsal değişimleri incelemektedir. Araştırma sahası, Adana, Osmaniye, Mersin, Antalya ve Muğla illerinin orman yangınlarından etkilenen bölgelerini kapsamaktadır. Landsat-8 OLI/TIRS uydusunun 15 Haziran (yangın öncesi) ve 19 Eylül 2021 (yangın sonrası) tarihli görüntüleri ArcGIS ortamında analiz edilmiştir. Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) ve NBR (Normalized Burn Ratio) indeksleri kullanılarak yangın öncesi ve sonrası bitki örtüsündeki değişimler haritalanmıştır. Bulgular, Manavgat (55.566 ha), Bodrum-Milas (16.461 ha) ve Gündoğmuş (14.599 ha) bölgelerinin en fazla zarar gören alanlar olduğunu göstermektedir. Yanan alanların çoğu 0–2000 m yükselti kuşağında, kızılçam (Pinus brutia) başta olmak üzere karaçam (P. nigra), sedir (Cedrus libani) ve Toros göknarı (Abies cilicica) gibi iğne yapraklı türlerin yoğunlaştığı orobiyomlarda yer almaktadır. Yangınların ekolojik etkileri, toprak yapısında bozulma, alt ve üst fauna kayıpları, ayrıca mikroklimatik dengenin bozulması şeklinde gözlenmiştir. Çalışmada ayrıca Kernel Yoğunluk Tahmini (KDE) yöntemi ile yangınların mekânsal yoğunluk alanları belirlenmiş, Muğla ve Antalya ormanlarının başlıca sıcak noktalar olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, yalnızca yangın sonrası rehabilitasyona dayanmak yerine proaktif orman yangını yönetiminin gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu yaklaşımlar, artan iklimsel stres koşulları altında Akdeniz orman ekosistemlerinin ekolojik bütünlüğünü ve dirençliliğini korumak açısından hayati öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

• Yangın
• orman
• Akdeniz
• ekosistem

A Geographical Analysis of Forest Fires Occurring in The Mediterranean Ecosystem of Turkey in July 2021

Öz

This study analyzes the geographical distribution, ecological impacts, and spatial changes of the large-scale forest fires that occurred in the Mediterranean ecosystem of Türkiye in July 2021 using remote sensing data. The study area covers the wildfire-affected regions within the provinces of Adana, Osmaniye, Mersin, Antalya, and Muğla. Landsat-8 OLI/TIRS imagery dated June 15 (pre-fire) and September 19, 2021 (post-fire) were processed in ArcGIS to assess vegetation dynamics. The Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) and Normalized Burn Ratio (NBR) were employed to map vegetation loss and burn severity. Results indicate that Manavgat (55,566 ha), Bodrum–Milas (16,461 ha), and Gündoğmuş (14,599 ha) experienced the most extensive damage. Most burned areas occurred within the 0–2000 m elevation range, corresponding to orobiomes dominated by Pinus brutia (Turkish red pine), Pinus nigra, Cedrus libani, and Abies cilicica. The ecological consequences included deterioration of soil physical and chemical properties, loss of above- and below-ground fauna, and disruption of local microclimates. Kernel Density Estimation (KDE) analysis identified Muğla and Antalya as the principal wildfire hotspots, indicating a strong spatial concentration of burn events along the Mediterranean mountain belt. The findings underline that these fires not only destroyed forest ecosystems but also affected agricultural lands, settlements, and coastal tourism zones, leading to significant socio-economic losses. The study emphasizes the need for proactive forest fire management rather than solely relying on post-fire rehabilitation. Recommended measures include reducing fuel loads, establishing fire-resistant buffer zones in forest–urban interfaces, enhancing public education on fire prevention, and integrating meteorological risk assessments into early warning systems. These approaches are essential to maintain the ecological integrity and resilience of Mediterranean forest ecosystems under increasing climate stress.

Anahtar Kelimeler

• Fire
• forest
• Mediterranean
• ecosystem

Kaynakça

1. Akıncı, H. A., & Akıncı, H. (2023). Machine learning based forest fire susceptibility assessment of Manavgat district (Antalya), Turkey. Earth Science Informatics, 16(1), 397–414. https://doi.org/10.1007/s12145-023-00953-5
2. Atalay, I. (2002). Ecoregions of Turkey. Meta Press.
3. Atalay, I. (2014). Türkiye’nin ekolojik bölgeleri [Ecoregions of Turkey]. Meta Press.
4. Atalay, I., & Efe, R. (2015). Türkiye biyocoğrafyası [Biogeography of Turkey]. Meta Press.
5. Baykara, E., & Eşen, D. (2025). Post-fire natural regeneration and early growth of Turkish red pine (Pinus brutia) seedlings in Western Türkiye. Forestist, 75(1), 1–6. https://doi.org/10.5152/forestist.2024.24033
6. Bilgili, E. (2004). Ülkemizde orman yangını gerçeği [The reality of forest fires in our country]. Orman Mühendisleri Odası Dergisi, (7–9), 14–19.
7. Büyük Larousse ansiklopedisi [Grand Larousse encyclopedia] (Vols. 5 & 14). (1985). Gelişim Yayınları.
8. Çanakçıoğlu, H. (1993). Orman koruma [Forest protection] (Pub. No. 3264; Faculty of Forestry Pub. No. 411). İstanbul Üniversitesi.

9. Çetin, M. (2025). Fuel load analysis with Google Earth Engine (GEE) and Python Engine (PE) in forest fire management: Challenges and benefits. Journal of Anatolian Geography, 2(1), 63–81. https://dergipark.org.tr/en/pub/jag/article/1695746
10. Çetin, M., & Meydan, A. (2023). Karanfil Dağı (Pozantı-Adana) ve yakın çevresinin bitki coğrafyası özellikleri [Plant geography characteristics of Karanfil Mountain (Pozantı-Adana) and its immediate surroundings] [Master’s thesis, Nevşehir Hacı Bektaş Veli University]. http://acikerisim.nevsehir.edu.tr/xmlui/handle/20.500.11787/931
11. Dönmez, Y. (1985). Bitki coğrafyası [Plant geography] (Institute of Geography Pub. No. 3213). İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü.
12. Erinç, S. (1977). Vejetasyon coğrafyası [Vegetation geography] (Institute of Geography Pub. No. 2276). İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü.
13. Erol, O. (1988). Genel klimatoloji [General climatology] (3rd ed.). Final Ofset Matbaacılık ve Ambalaj Sanayi.
14. Eron, Z., & Gürbüzer, E. (1988). Marmaris 1979 yılı orman yangını ile toprak özelliklerinin değişimi ve kızılçam gençliğinin gelişimi arasındaki ilişkiler [Relationships between soil property changes and Turkish red pine sapling development after the 1979 Marmaris forest fire] (Technical Bulletin No. 195). Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü.
15. Eron, Z., & Sarıgül, M. (1992). Ege Bölgesinde verimli kızılçam (Pinus brutia Ten.) yanık orman alanlarının kozalaklı dal serme yöntemi ile doğal olarak gençleştirilmesi olanakları [Possibilities of natural regeneration by the branch laying method in productive Turkish red pine (Pinus brutia Ten.) burnt forest areas in the Aegean Region] (Technical Report No. 38/48, pp. 7–37). Ormancılık Araştırma Enstitüsü.
16. Ertuğrul, M. (2005). Orman yangınlarının dünyadaki ve Türkiye’deki durumu [The status of forest fires in the world and in Turkey]. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 7(7), 43–50.
17. Güney, C., Güney, A., Sarı, A., Kavgacı, A., Ryan, K. C., & Hood, S. M. (2024). Modeling post-fire mortality of Turkish pine (Pinus brutia Ten.). Forest Ecology and Management, 572, 122265. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2024.122265
18. Keeley, J. E., & Pausas, J. G. (2022). Evolutionary ecology of fire. Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics, 53(1), 203–225. https://doi.org/10.1146/annurev-ecolsys-102320-095612
19. Keskin, S., Sabuncu, R., & Şahin, M. (2001). Düzlerçamı’nda 1997 yılında yanan kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında farklı ekim yöntemleri ile gençliğin elde edilmesi [Obtaining regeneration with different seeding methods in Turkish red pine (Pinus brutia Ten.) forests burned in 1997 in Düzlerçamı] (Technical Bulletin No. 9). Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü.
20. Keskin, S., Şahin, M., & Abbasoğlu, E. (1996). Kızılçam tohumlarının doğal koşullarda bekleme süresi [Waiting period of Turkish red pine seeds under natural conditions] (Pub. No. 2, pp. 43–52). Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü.
21. Kılıç, S. E., & Mutluer, M. (2004). Coğrafyada ve bölge planlamada bölge kavramının karşılaştırmalı olarak irdelenmesi [Comparative analysis of the region concept in geography and regional planning]. Ege Coğrafya Dergisi, 13, 18–27.
22. Neyişçi, T. (1987a). Kızılçamın ekolojisi [Ecology of Turkish red pine]. In E. Öktem (Ed.), Kızılçam [Turkish red pine] (Handbook Series, Vol. 2, pp. 23–56). Ormancılık Araştırma Enstitüsü Yayınları.
23. Neyişçi, T. (1987b). Orman yangınlarının önlenmesinde kullanılabilecek yavaş yanan bitki türleri üzerinde bir çalışma [A study on slow-burning plant species that can be used in forest fire prevention]. TÜBİTAK Doğa Dergisi, 11, 595–604.
24. Neyişçi, T. (1988). Kızılçam (Pinus brutia Ten.) tohumlarının çimlenme ekolojisi üzerine bir çalışma [A study on the germination ecology of Turkish red pine (Pinus brutia Ten.) seeds]. Ormancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 34(68), 79–89.
25. Neyişçi, T. (1989). Kızılçam orman ekosistemlerinde denetimli yakmanın toprak kimyasal özellikleri ve fidan gelişimi üzerine etkileri [Effects of prescribed burning on soil chemical properties and sapling development in Turkish red pine forest ecosystems] (Technical Bulletin No. 205). Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü.
26. Neyişçi, T. (1993). Ecological adaptive traits of Pinus brutia Ten. to fires. In Proceedings of the International Pinus brutia Symposium (pp. 79–84). Ministry of Forestry.
27. Neyişçi, T., & Cengiz, Y. (1985). Sıcaklık ve külün kızılçam (Pinus brutia Ten.) tohumlarının çimlenme yeteneği ve fidan büyümesi üzerine etkileri [Effects of temperature and ash on germination ability and seedling growth of Turkish red pine (Pinus brutia Ten.) seeds]. Doğa Bilim Dergisi, D2(1), 121–131.
28. Pausas, J. G. (1999). Mediterranean vegetation dynamics: Modeling problems and functional types. Plant Ecology, 140(1), 27–39. https://doi.org/10.1023/A:1009752403216
29. Pausas, J. G., & Paula, S. (2012). Fuel shapes the fire–climate relationship: Evidence from Mediterranean ecosystems. Global Ecology and Biogeography, 21(11), 1074–1082. https://doi.org/10.1111/j.1466-8238.2012.00769.x
30. Türkeş, M., Musaoğlu, N., & Özcan, O. (2018). Assessing the vulnerability of a forest ecosystem to climate change and variability in the western Mediterranean sub-region of Turkey: Future evaluation. Journal of Forestry
31. Research, 29(5), 1177–1186. https://doi.org/10.1007/s11676-017-0500-x U.S. Geological Survey. (n.d.). EarthExplorer. Retrieved February 3, 2026, from https://earthexplorer.usgs.gov/