Cornelius Castoriadis’in Agora Metaforu ile Kamusal-Özel Alan Ayrımını Reddeden Feminist Bakış Açılarının Karşılaştırılması

Öz

Bu çalışma, kadınların temsiline ilişkin kamusal-özel alan tartışmalarını feminist teorinin “özel olan politiktir” şiarı üzerinden ele alarak siyasal alanın sınırlarının nasıl genişletildiğini sorgular. Feminist teori, temsilin yalnızca kurumsal ve parlamenter düzeyde değil, gündelik yaşam pratikleri ve özel alan düzenlemeleri üzerinden de düşünülmesi gerektiğini savunarak kamusal-özel alan ayrımını reddeder. Makalede bu eleştiri, kamusal alan tartışmaları içerisinde özellikle Cornelius Castoriadis’ın Antik Yunan deneyiminden yola çıkarak yeniden yorumladığı agora metaforuyla ilişkilendirilmektedir; zira Castoriadis’a göre agora, özel ile kamusalı birbirine bağlayan ve yurttaşların doğrudan katılımıyla kamusal meseleleri tartışıp karara bağladıkları üçüncü bir “karşılaşma” alanını temsil etmektedir. Ne var ki Castoriadis’in Antik Yunan referansına dayanarak açıkladığı kamusal alan tarihsel olarak kadınları, yabancıları ve köleleri dışlayan bir siyasal düzeni temel almaktadır. Bu durumda feminist teori bir adım ileriye giderek kamusal alanın kimlere ve hangi konulara açık olduğuna ilişkin bir sorgulama yürütür. Eğer agora kolektif özerklik mekânı olarak kavranıyorsa; ancak kadınlar bu alandan sistematik biçimde dışlanmışsa, o hâlde siyasal mekân baştan itibaren cinsiyetlendirilmiş bir yapıdadır eleştirisini getirir. Çalışmada yorumlayıcı anlama (hermeneutik) yöntemi tercih edilmiştir; çünkü bu yöntem, temsil ve kolektif özneye ilişkin anlam katmanlarını, tarihsel ve bağlamsal yorum üzerinden açığa çıkarmaya imkân tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Feminist teori
• temsil
• kamusal alan
• özel alan
• agora

A Comparison of Cornelius Castoriadis’s Agora Metaphor and Feminist Perspectives Rejecting the Public–Private Divide

Öz

This study examines public–private sphere debates concerning the representation of women through the feminist theoretical slogan “the personal is political,” questioning how the boundaries of the political sphere have been expanded. Feminist theory rejects the public–private dichotomy by arguing that representation should be understood not only at the institutional and parliamentary levels but also through everyday practices and the organization of the private sphere. In the article, this critique is situated within debates on the public sphere and is specifically related to the metaphor of the agora as reinterpreted by Cornelius Castoriadis on the basis of the Ancient Greek experience; for Castoriadis, the agora represents a third sphere of “encounter” that connects the private and the public, where citizens directly participate in discussing and deciding upon common affairs. However, the public sphere described by Castoriadis with reference to Ancient Greece historically rested upon a political order that excluded women, foreigners, and slaves. In this context, feminist theory advances the debate by interrogating who is granted access to the public sphere and which issues are deemed admissible within it. If the agora is conceptualized as a space of collective autonomy, yet women were systematically excluded from it, then the political space must be understood as gendered from the outset. The study adopts a hermeneutic method, as this approach enables the analysis of the multiple layers of meaning related to representation and the collective subject through historical and contextual interpretation.

Anahtar Kelimeler

• Feminist theory
• representation
• public sphere
• private sphere
• agora

Kaynakça

1. Arendt, H. (1994). İnsanlık Durumu, (Çev. B. S. Şener). İstanbul: İletişim Yayınları.
2. Aristoteles. (2013). Politika, (Çev. M. Temelli), İstanbul: Ark Yayıncılık.
3. Bauman, Z. (2000). Siyaset Arayışı. (Çev. T. Birkan). İstanbul: Metis Yayınları.
4. Bauman, Z. (2005). Bireyselleşmiş Toplum. (Çev. Y. Alogan). İstanbul: Ayrıntı Yayınları
5. Beauvoir, S. (2025). İkinci Cinsiyet: Yaşanmış Deneyim II. Cilt, (Çev. G. A. Savran), İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 8. Baskı.
6. Benhabib, S. (2017). “Feminizm ve Postmodernizm: Huzursuz Bir İttifak”, (Çev. F. E. Sezer), (Ed. Ö. D. Gürkan), Çatışan Feminizmler: Felsefi Fikir Alışverişi içinde, ss. 25-43.
7. Butler, J. (2018). Cinsiyet Belası: Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi. (Çev. B. Ertür). İstanbul: Metis Yayınları.
8. Castoriadis, C. (2021). Dünyaya, İnsana ve Topluma Dair, (Çev. H. U. Tanrıöver), İstanbul: İletişim Yayınları.

9. Fraser, N. (2014). “Tanınma Politikasını Yeniden Düşünmek”, (Çev. F. Mollaer), (Ed. F. Mollaer), Kimlik Politikaları: Özdeşlik, Tanınma ve Farklılık içinde, ss.259-274.
10. Friedan, B. (1963). The Feminine Mystique, New York: W. W. Norton & Company.
11. Habermas, J. (2015). Kamusallığın Yapısal Dönüşümü. (Çev. T. Bora, M. Sancar). İstanbul: İletişim Yayınları.
12. Hanisch, C. (1969), “The Personal is Political”, https://carolhanisch.org/CHwritings/PIP.html adresinden 28.04.2026 tarihinde erişildi.
13. Hekman, S. (2000). “Beyond Identity: Feminism, identity and identity politics”. Feminist Theory, 1/3: 289-308.
14. hooks, B. (2016). Feminizm Herkes İçindir: Tutkulu Politika, (Çev. E. Aydın, B. Kurt, Ş. Özgün, A. Yıldırım), İstanbul: Bgst Yayınları.
15. Lee, L. M. T. (2007). “Rethinking the Personal and the Political: Feminist Activism and Civic Engagement”. Hypatia. 22/4: 163-179.
16. Locke, J., (2013), Hükümet Üstüne İkinci Tez, (Çev. A. Doğan). İzmir: İlya Yayınevi.
17. Millett, K. (2024). Cinsel Politika, (Çev. S. Selvi), İstanbul: Can Yayınları.
18. Mouffe, C. (1995), “Feminism, citizenship, and radical democratic politics”, L. Nicholson ve S. Seidman. (Ed.), Social Postmodernism: Beyond Identity Politics, UK: Cambridge University Press, ss.315-331.
19. Mouffe, C. (2013), Siyasal Üzerine, (Çev. M. Ratip), İstanbul: İletişim Yayınları.
20. Neuman, L. W. (2020, Toplumsal Araştırma Yöntemleri: Nitel ve Nicel Yaklaşımlar (Cilt 1), (Çev. Ö. Akkaya), Ankara: Siyasal Kitabevi.
21. Okin, M. S. (1989), Justice, Gender, and the Family, New York: Basic Books.
22. Pateman, C. (2017). Cinsel Sözleşme, (Çev. Z. Alpaer), İstanbul: BGST Yayınları.
23. Phillips, A. (2012). Demokrasinin Cinsiyeti (2. Baskı). (Çev. A. Türker). İstanbul: Metis Yayınları.
24. Sennett, R. (2019). Kamusal İnsanın Çöküşü. (Çev. S. Durak, A. Yılmaz). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
25. Silier, Y. (2013), “John Stuart Mill”, Siyaset Felsefesi Tarihi: Platon’dan Zizek’e (ed. Ahu Tunçel, Kurtul Gülenç), Doğu Batı Yayınları, s. 406-424.
26. Young, M. I. (1995). “Gender as a seriality: thinking about women as a social collective”. L. Nicholson, S. Seidman (Ed.), Social Modernism: Beyond Identity Politics. UK: Cambridge University Press: 187-215.
27. Young, M. I. (2000), Inclusion and Democracy, New York: Oxford University Press.