MELEKLERDE ŞUUR VE İRADE PROBLEMİ
Öz
Farklı kültürlerde birbirinden farklı melek tipolojileri vardır. Akıllı ve iradeli melek tiplemeleriyle, akılsız ve iradesiz melek tiplemelerinden hangisi daha tutarlı gözükmektedir? Makalemizde bu problemin çözümü yönünde argümanlar sergiledik. Kur’an’daki Melek İblis sahneleri ve diğer ayetler ışığında konuyu pekiştirmeye çalıştık ve değerlendirmelerde bulunduk. Bu değerlendirmelerin sonucuna göre meleklerin akılsız ve iradesiz olduğu yönündeki tezler Kur’an’la örtüşmemektedir. Meleklerin akıl ve iradeleri vardır. Onların akıl ve irade kullanmaları peygamberlerin akıl ve irade kullanmalarına benzer. Melekler de masumdur, peygamberler de masumdur. Yüce Allah melekler âleminden de insanlar âleminden de peygamberler seçmiştir. O halde her ikisininde de akıllı ve iradeli olması mantıklı gözükmekte ve Kur’an’ın verileriyle de örtüşmektedir.
Anahtar Kelimeler
Melek; İblis; Şeytan; İrade; İradeli Melekler; İradesiz Melekler.
Kaynakça
- Abdülvehhâb b. Ahmed b. Alî eş-Şa‘rânî el-Mısrî (ö. 973/1565), el-Yevâkit ve’l-Cevahir fi Beyani Akaidi’l-Kebair, c. II, s. 45, Mısır 1317h.
- Ali el-Kârî, Ali b. Muhammed (ö.1014/ 1606), Minahu’r-Ravzı’l-Ezher fi Şerhi'l-Fıkhı'l-Ekber, thk. Vehbi Süleyman Gavcı, s. 379, Daru’l- Beşairi’l-İslâmiyye, 1. baskı, Beyrut 1998.
- Asım Efendi, Ahmet, el-Okyanusu’l-basît fî Tercemeti’l-Kâmûsi’l-Muhît, (Kamus Tercümesi), c. IV, İstanbul 1305.
- Ateş, Süleyman, ‚Kur’ân-ı Kerîm’e Göre Evrim Teorisi‛, AÜİFD, Sayı:20, s. 144, Ankara 1975.
- Bâkıllânî, Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib b. Muhammed el-Basrî (ö. 403/1013), el-İnsâf fîmâ yecibu i’tikaduhu velâ yecûzu’l-cehlu bih, el- Mektebetu’l-Ezheriyye li’t-Türâs, Kâhire 2000.
- Beyazi, Kemaleddin Ahmed b. Hasan (1098/1687), İşârâtü'l-Merâm min İbârâti'l-İmâm, Ebî Hanîfe fî Usûli’d Din, Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut 1971.
- Beyzâvî, Nâsıruddin Saîd Abdullah b. Ömer, Envârü’t-Tenzîl ve Esrârü’t- Te’vîl, c. II, Dâru İhyai't-Turasil-Arabî, Beyrut ts.
- Çelebi, İlyas, ‚Gayb Âlem ve Gaybi Varlıklar‛, Kelam el-Kitabı, Grafiker yayınları, 2. baskı, Ankara 2012.
- Davitson, Gustav, A. Dictionary of Angeles, London 1967.
- Doğan, D. Mehmet, Büyük Türkçe Sözlük, Rehber Yayınları, 7.baskı, Ankara 1990.