KELÂM’DA MUHALİN ANLAMI ve DEĞERİYLE İLGİLİ YAKLAŞIMLARA GENEL BİR BAKIŞ
Öz
Kelâmda “imkânsız” olarak bir alan bulunmaktadır. Genellikle “muhal” ismiyle bilinen bu alanla alakalı olarak bir takım hükümler ortaya konmakta ve bilgi-varlık sahası bu hükümlere göre şekillenmektedir. Bu çalışmada kelâmdaki muhal alanın kaynağı ortaya konarak kullanım alanına işaret edilecektir. Bu konuda benzer çalışmalardan farklı olarak vacip-mümkün ve muhal ayrımı ana eksen olmayacak; bunlardan sadece muhal işlenecektir. Bu noktada muhal, epistemoloji ve ontoloji açısından çift yönlü bir anlam taşımaktadır. Mütekellimler, özellikle selb açısından, dilsel ve mantıksal olarak muhali oldukça aktif şekilde kullanmışlardır. Bu da muhali vaciple mümkün arasında ara bir kavram olarak ortaya çıkarmıştır. Bunun asıl anlamı, muhalin mütekellimlerin varlık anlayışlarını söz olarak ifadelerinde onlara savunmacı bir alan oluşturmasıdır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- el-Askerî, Ebû Hilal Hasen b. Abdillah, Mu’cemu’l-Furûku’l-Lüğaviyye, thk.Beytullah Beyât, Kum: Müessesetü’n-Neşri’l-İslâmî, 1412.
- el-Bâkıllânî, Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib, Kitabu’t-Temhîd, , nşr.Richard J. McCarty, Beyrut: el-Mektebetü’ş-Şarkıyye, 1957.
- el-Bâkıllânî, Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib, el-İnsâf, nşr.Muhammed Zâhid el-Kevserî, Kahire:el-Mektebetü’l-Ezheriyye li’t-Türâs, 1382/1963.
- Baktır, Mehmet, ‚Câhız’ın Varlık ve Tabiat Anlayışı‛, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, X/2 (2006): 237-256.
- Bingöl, Abdülkuddûs, Gelenbevî’nin Mantık Anlayışı, İstanbul: MEB. Yay., 1993.
- Bozkurt, Mustafa, ‚Fahreddin Râzî’nin Varlık Anlayışı‛, Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 14/2 (2009):109-121.
- Câhiz, Ebû Osman Amr, Kitâbu’l-Hayavân, thk.Abdüsselâm Muhammed Harun, Mısır: 1965.
- el-Cürcanî, Seyyid Şerîf, Ali b. Muhammed, Mu’cemu’t-Ta’rîfât, thk. Muhammed Sıddîk el-Minşâvî, Kahire: Dâru’l-Fazîle, t.y.
- el-Cürcanî, Seyyid Şerîf, Ali b. Muhammed, Şerhu’l-Mevâkıf-Mevâkıf Şerhi, çev. Ömer Türker, İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2015.
- Çapak, İbrahim, ‚İlk Dönem İslâm Mantıkçılarının Modaliteye Yaklaşımı‛, Felsefe Dünyası, 39/1 (2004): 145-158.