İNSANA DÂİR BİR DEĞERLENDİRME: GİRİTLİ SIRRI PAŞA’NIN RUH RİSÂLESİ
Öz
Asıl adı bir aktarıma göre Selim diğer bir aktarıma göre de Muhammed olan Giritli Sırrı Paşa, Osmanlı’nın son döneminde yaşayan başarılı bir devlet adamı olmasının yanı sıra, ilmî alanda da başta Tefsirolmak üzere Kelâm, Mantık, Dinler ve Mezhepler Tarihi, Dil ve Edebiyat’a dair eserler neşretmiştir.
Her dönemin yaşadığı olgu ve olaylardan kaynaklı, üzerinde durduğu belli başlı konular vardır. Sırrı Paşa’nın da yaşadığı dönem, Materyalizm karşıtı ya da vurgulu eserlerin kaleme alındığı bir dönemdir. Paşa da bu konuya katkı mahiyetinde Ruh isimli bir risale kaleme almıştır. Biz bu çalışmamızda öncelikli olarak Sırrı Paşa’nın “ruh ve ölümle ilgili bazı güvenilir nakilleri toplayarak” yazdığını söylediği risalesini tanıtacak ardında da risalenin değerlendirmesini yapacağız.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adjukiewicz, Kazimierz, Felsefeye Giriş: Temel Kavramlar ve Kuramlar, çev. Ahmet Cevizci, 3. bs., Ankara: Gündoğan Yayınları, t.y.
- Arslan, Hüsamettin, İnsan Bilimlerinde Prolegomena-Dil, Gelenek ve Yorum, der. ve çev. Hüsamettin Arslan, İstanbul: Paradigma Yayınları, 2002.
- Bağdatlı İsmail Paşa, Hediyyetü’l- Arifin, Esma’ül-Müellifin ve Âsâru’l-Musannifîn, nşr. Kâsım Muhammed Recep, İstanbul: Milli Eğitim Matbaası, 1955.
- Bahcıvan, Seyit, “Giritli Sırrı Paşa, Ârâul- Milel Adlı Eseri ve Mezhepler Tarihindeki Yeri”, yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2006.
- Bolay, S. Hayri, Felsefî Doktrinler ve Terimler Sözlüğü, 8. bs., Ankara: Akçağ Yayınları, 1999.
- Bolay, S. Hayri, Türkiye’de Ruhçu ve Maddeci Görüşün Mücadelesi, 5. bs., Ankara: Nobel Yayıncılık, 2008.
- Bulğen, Mehmet, “Osmanlı Yeni İlm-i Kelâmında Materyalizm Eleştirileri”, Bilimname: Düşünce Platformu, 30 (2016/1).
- Cemal Kurnaz, “Sırrı Paşa”, TDV İslam Ansiklopedisi (DİA), XXXVII, 127-129.
- Cevizci, Ahmet, Felsefe Sözlüğü, 8. Bs., İstanbul: Paradigma Yayınları, 2013.
- Çakmak, Abdullah, “Giritli Sırrı Paşa’nın Kelami Görüşleri”, yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2011.