EBUSSUÛD EFENDİ’NİN KELÂMÎ GÖRÜŞLERİ
Öz
Osmanlı döneminin yükseliş devrinde yaşayan ve şeyhülislamlık görevinde bulunan Ebussuûd’un tefsiri ve fetvaları hakkında bazı araştırmalar olsa da, kelam alanındaki görüşlerini inceleyen araştırmalar mevut değildir. Kelam alanında sistematik bir eser telif etmese de, eserlerinde kelam konularını incelemektedir. Tarihte fetvaları ile şöhret bulmuştur. Bazı fetvaları da, inançlarla ilgilidir. Belirli bir inanç temelinde oluşturduğu fetvaları, genel olarak bir parçası olduğu siyasal yapının benimsemiş olduğu mezhebin inançlarını ve siyasal otoritenin isteklerini yansıtmaktadır. Bu çalışmada tahlil, karşılaştırma ve eleştiri yöntemlerini kullandım. Onun kelam alanındaki görüşlerinin incelenmesi, döneminin siyasal otoritesinin yönetim anlayışı hakkında bazı ilkelere atıfta bulunabilir ve kabullenilmiş bir inancın Kur’an yorumuna etkisi konusunda örnek oluşturabilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdulcebbâr b. Ahmed, Şerhu’l-Usûli’l-Hamse, thk. Abdulkerîm Osmân, Kahire: Mektebet’u Vehbe, 1996.
- Akgündüz Ahmet, “Ebüsuûd Efendi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1994.
- Âlûsî, Şehâbuddîn Mahmûd b. Abdullah el-Hüseynî, Rûhu-l Meânî fî Tefsîri’l-Kur’âni’l-Azîm ve Sebu’l-Mesânî, thk. Ali Abdulbârî Atiyye, Beyrut: Dâru’l-Kutubu’l-Ilmiyye, 1415.
- Aydemir, Abdullah, Ebussuûd Efendi ve Tefsirdeki Metodu, Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 1993.
- Baysun, Cavid M., “Ebussu’ud Efendi”, MEB İslâm Ansiklopedisi, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı, 1977, s. IV, 92-99.
- Beydâvî, Nâsıruddîn, Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-Te’vîl, thk. Muhammed Abdurrahmân Maraşlî, Beyrut: Dâr’u İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, 1418.
- Birışık, Abdülhamit, “Tefsir”, TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2011.
- Ednevî, Ahmed b. Muhammed, Tabakâtu’l-Müfssirîn, thk. Süleymân b. Sâlih el-Hızzî, Medine: Mektebetu’l-Ulûm ve’l-Hıkme, 1997.
- Düzdağ, M. Ertuğrul, Şeyhulislam Ebussuud Efendi Fetvaları Işığında 16. Asır Türk Hayatı, İstanbul: Enderun Kitabevi, 1972.
- Düzenli, Pehlul, “Şeyhülislam Ebussuûd Efendi: Bibliyografik Bir Değerlendirme”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt:3, Sayı: 5, 2005.