Muhammed B. Ahmed El-Avfî ve Kıraat İlmine Dair Eserleri

This article is about the life of Muḥammad b. Aḥmad al-ʿAwfī and his works on the science of qirāʾāt. He was born in Egypt in the second half of the XVI. century and later migrated to Istanbul. He contributed to the development and dissemination of the science of qirāʾāt in the Ottoman Empire with the works he wrote on the field. His teacher Aḥmad al-Masyarī played a great role in his extensive knowledge of qirāʾāt. ʿAwfī transferred his scientific knowledge to the next generations through the works he wrote and the scientific assemblies he participated in. He wrote many works on the sub-disciplines of the science of qirāʾāt. The works of ʿAwfī, especially al-Javāhir al-mukallala, have become among the sources used in the field of qirāʾāt. This work was the source of the Istanbul ṭarīq, one of the science of qirāʾāt training methods specific to the Ottoman geography. In this study, firstly the biographical information of 'Awfī' was written. The lack of information about the life and works of a scholar who had such an important scientific career was specifically mentioned. Afterwards, his works are mentioned in order to reveal his contribution to this field. As a result of the research, it was determined that ʿAwfī, who wrote hundreds of works on different subjects regarding the science of qirāʾāt, made a great contribution to the development of this science and its transfer to the next generations.

Bu çalışmada Muhammed b. Ahmed el-‘Avfî’nin hayatı ele alınmış ve onun kıraat ilmine dair eserleri incelenmiştir. XVI. yüzyılın ikinci yarısında Mısır’da dünyaya gelen ve daha sonra İstanbul’a hicret eden Muhammed b. Ahmed el-‘Avfî, kaleme aldığı eserlerle kırâat ilminin Osmanlı Devleti’nde gelişmesine ve yayılmasına katkı sağlamış bir âlimdir. Onun sahip olduğu kırâat müktesebatında hocası Ahmed el-Mesyerî’nin rolü oldukça büyüktür. ‘Avfî’nin ilmi birikimini; yazdığı eserler ve dâhil olduğu ilim meclisleri vesilesiyle sonraki nesillere aktardığı müşahede edilmiştir. O, bu meyanda kırâat ilminin alt disiplinlerine dair pek çok eser kaleme almıştır. Başta el-Cevâhiru’l-mükellele olmak üzere ‘Avfî’nin telifleri, kırâat sahasında istifade edilen kaynaklar arasına girmiştir. Ayrıca onun mezkûr eseri, Osmanlı coğrafyasına mahsus kırâat eğitim usûllerinden biri olan İstanbul tarîkine kaynaklık etmiştir. Çalışmada, kırâat edebiyatına ciddi katkılar vermesine rağmen kendisi ve telifleri hakkında yeterince malumat bulunmayan ‘Avfî’nin hayatı kaleme alınmış, bununla birlikte onun bu alandaki behresinin ortaya konması için eserlerine değinilmiştir. Araştırmanın neticesinde kırâat ilmine dair farklı konularda yüzlerce eser telif eden ‘Avfî’nin bu ilmin gelişimine ve sonraki nesillere aktarımına büyük katkı sağladığı tespit edilmiştir.