KANLI KOCA OĞLU KAN TURALI BOYU’NUN TARİHİ

The sixth epic in the Book of Dede Korkut is Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu. There are many historical-epic-legendary-mythological layers, the oldest of which go deep into history, in the Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu and in the Kan Turali and Selcen Hatun types. There are two main historical-geographical-literary-cultural layers in Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu: the Lower Layer and the Upper Layer. The Lower Layer consists of the Oldest Periods Layer, the Scythian/Saka-Xiongnu-Kangju-Wusun Layer, the Gokturk-Turgesh Layer, the Oghuz Layer. All these historical periods shaped the Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu and Kan Turali and Selcen Hatun types. Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu may have mythological-shamanistic roots. The lowest layer of the Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu and Kam Bori’nin Oglu Bamsi Beyrek Boyu are the same. Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu has a lower layer dating back to the Scythian/Saka-Xiongnu-Kangju-Wusun period. The lower layer of the Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu is related to Kangju. Kan Turali’s father name is Kanli Koca in the historical process; it was related to Scythians/Sakas, Kangju, later Pechenegs and the Black Turgesh. Kan Turali in Dede Korkut, the famous legendary ruler of the Western Turks, Alp Er Tonga, that is Afrasyab, is the historical, epic and legendary Tur/Turan hero mentioned in the Iran-Turan struggle. A lower layer of the Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu is related to the Gokturk-Turgesh period. A lower layer of the Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu is related to the Oghuz period. The existence of a Turmenistan variant called Toreli Beg of the Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu, many place names in the epic, similarities with other Central Asian Turkish epics, the historical roots of this epic before the 10th-11th centuries, when the Oghuzs were in Central Asia. The uppermost layer of the Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu is related to the later periods. In this study, the history of Kanli Koca Oglu Kan Turali Boyu in Dede Korkut was examined.

Dede Korkut Kitabı’ndaki altıncı boy Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’dur. Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’nda ve Kan Turalı ve Selcen Hatun tiplerinde en eskisi tarihin derinliklerine uzanan birçok tarihi-destani-efsanevi-mitolojik tabaka bulunmaktadır. Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’nda tarihi-coğrafi-edebi-kültürel olarak başlıca iki tabaka bulunmaktadır: Alt Tabaka ve Üst Tabaka. Alt Tabaka En Eski Devirler Tabakası, İskit/Saka-Hun-Kanglı-Usun Tabakası, Göktürk-Türgiş Tabakası, Oğuz Tabakası’ndan oluşmaktadır. Bütün bu tarihi dönemler Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’nu ve Kan Turalı ve Selcen Hatun tiplerini şekillendirmiştir. Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’nun mitolojik-şamanistik kökleri olabilir. Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu ile Kam Böri’nin Oğlu Bamsı Beyrek Boyu’nun en alt tabakası aynıdır. Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’nun İskit/Saka-Hun-Kanglı-Usun dönemine uzanan bir alt tabakası vardır. Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’nun alt tabakası Kanglılar/Kangarlar/Kang-kü ile ilgilidir. Kan Turalı’nın babasının adı Kanlı Koca tarihi süreç içerisinde; İskitler/Sakalar, Kanglılar/Kangarlar, daha sonra Peçenekler ve Kara Türgişler ile ilgili olmuştur. Dede Korkut’taki Kan Turalı, Batı Türkleri’nin ünlü efsanevi hükümdarı Alp Er Tonga yani Afrasyab, İran-Turan mücadelesinde adı geçen tarihi, destani, efsanevi Tur/Turan kahramanıdır. Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’nun bir alt tabakası Göktürk-Türgiş dönemiyle ilgilidir. Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’nun bir alt tabakası Oğuz dönemiyle ilgilidir. Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’nun Töreli Beğ adlı bir Türkmenistan varyantının olması, boyda geçen birçok yer adı, diğer Orta Asya Türk destanları ile benzerlikleri, bu boyun tarihi köklerinin Oğuzlar’ın Orta Asya’da bulundukları 10.-11. yüzyıllardan daha eski bir tarihe ait olduğunu göstermektedir. Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’nun en üst tabakası sonraki dönemlerle ilgilidir. Bu çalışmada Dede Korkut’taki Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu’nun tarihi incelenmiştir.