Kastamonu İsfendiyar Bey Külliyesi

Bu çalışmamızda Candaroğulları Beyliği döneminde inşâ edilen Kastamonu İsfendiyar Bey Külliyesi, mimari ve süslemeleri açısından incelerek Türk sanatındaki önemi vurgulanmıştır. Candaroğulları hükümdarı İsfendiyar Bey (1392-1440) Kastamonu’da kendi adıyla anılan mahallede cami, medrese, zâviye ve hamamdan oluşan külliye inşâ ettirmiştir. Külliye yapılarından sadece cami ve hamam günümüze gelmiştir; medrese ve zâviye ise mevcut olmayıp bu yapıların ne zaman yıkıldığını bilemiyoruz. Kaynaklara göre medresenin caminin kuzeybatısında ve zâviyenin de bu yapıların yanında olduğunu öğreniyoruz. Hamam ise bu yapıların biraz uzağına inşâ edilmiştir. İsfendiyar Bey’in bu külliyesini 1402-1440 yılları arasında inşâ ettirdiği anlaşılmaktadır. İsfendiyar Bey Camii, düz ahşap tavanlı camiler grubuna girer. Batı tarafında son cemaat yeri ile kuzeybatı köşesinde tek şerefeli ahşap minare bulunmaktadır. Son cemaat yeri ve harim içten ahşap tavanla, dıştan da kırma kiremit çatıyla örtülmüştür. İsfendiyar Bey Hamamı ise, dört eyvanlı ve köşe hücreli hamamlar grubuna girer. Hamam; soyunmalık, aralık, ılıklık, sıcaklık ve halvetleri ile külhandan meydana gelir. İsfendiyar Bey külliyesine oldukça zengin vakıflar yapmıştır. Anadolu’da Selçuklu Devleti’nden sonra kurulan Beylikler, Anadolu'nun fethini ve Türkleşmesini tamamlarken, Türk kültürü ve sanatına da çok büyük hizmetleri olmuştur. Aynı zamanda Türk mimarisine önemli yenilikler getiren Beylikler dönemi, Selçuklu ile Osmanlı sanatı arasında bir köprü vazifesi görmüştür.

In this study, the İsfendiyar Bey Complex in Kastamonu, built during the period of the Candaroğulları Principality, has been examined in terms of its architectural features and ornamentation, and its importance in Turkish art has been emphasized. İsfendiyar Bey (1392–1440), the ruler of the Candaroğulları, commissioned a complex consisting of a mosque, madrasa, zawiya, and bath in the neighborhood of Kastamonu that bears his name. Of the buildings belonging to the complex, only the mosque and the bath have survived to the present day; the madrasa and the zawiya no longer exist, and it is unknown when they were demolished. According to sources, the madrasa was located to the northwest of the mosque, and the zawiya was situated nearby. The bath, on the other hand, was constructed at some distance from these structures. It is understood that İsfendiyar Bey had this complex built between 1402 and 1440. The İsfendiyar Bey Mosque belongs to the group of mosques with flat wooden ceilings. It has a narthex (last congregation area) on the western side and a single-balcony wooden minaret at the northwest corner. The narthex and the prayer hall are covered internally with a wooden ceiling and externally with a hipped roof tiled with terracotta. The İsfendiyar Bey Bath is an example of the four-iwan, corner-chamber type of baths. It consists of a changing room, a transitional space, a warm room, a hot room, private cells, and a furnace. İsfendiyar Bey endowed this complex with substantial charitable foundations (waqfs). The Anatolian principalities established after the Seljuk State not only completed the conquest and Turkification of Anatolia but also made significant contributions to Turkish culture and art. At the same time, the period of the principalities introduced important innovations to Turkish architecture and served as a bridge between Seljuk and Ottoman art.