Yazılı Belgelere Göre Hititlerin Anadolu’daki Nüfuz Alanları

Bilindiği üzere Hititler, MÖ 2. binyıl Anadolu’sunun önde gelen siyasal güçlerinden biridir. Hitit kralları, yaklaşık beş yüz yıl Anadolu’nun diğer kavimleri üzerinde hissedilir bir hakimiyet kurmuşlardır. Biz bu çalışmamızda, şu soruların cevaplarını aradık: Hititler Anadolu coğrafyasında hangi bölgeler üzerinde mutlak egemenlik kurmuşlardır? Hangi kavimler üzerinde ve niçin tam bir kontrol sağlayamamışlardır? Elbette ki bu sorulara cevap verebilmek için, çivi yazılı Hitit metinlerinin gözden geçirilmesi icabeder. Belgelerden anlaşıldığına göre, eski Hitit devleti krallarından I. Hattuşili ve I. Murşili zamanlarında gerçekleştirilen fetihlerle devletin sınırları genişlemiş ve hatta Hititler, Kuzey Suriye’ye bile egemen olmuşlardır. Fakat I. Murşili’nin MÖ 1550’de öldürülmesinden sonra başlayan ve Telepinuş’un iktidarına kadar (MÖ 1500’ler) uzanan yaklaşık 50 yıllık dönemde, iç karışıklıklar ve taht mücadeleleri yüzünden devletin sınırları iyice daralmış, kuzey Suriye egemenliği de kaybedilmiştir. II. Tuthalya (MÖ 1425-1400) ile birlikte yeni bir döneme giren Hititler, Anadolu kavimleri üzerinde tekrardan etkili olmaya başlamışlar, hatta Kuzey Suriye üzerinde yeniden egemen olmuşlardır. I. Şuppiluliuma zamanında (MÖ 1380-1335) imparatorluk haline gelen Hitit Devleti, neredeyse bütün Anadolu kavimlerine boyun eğdirmiştir. II. Murşili, II. Muvattali ve III. Hattuşili dönemlerinde gücünü ve görkemini koruyan Hitit devleti, IV. Tuthalya (MÖ 1250-1220) zamanından itibaren zayıflamaya ve parçalanmaya başlamış ve II. Şuppiluliuma (MÖ 1200’ler) zamanında da ege göçleri neticesinde yıkılmıştır.

As it is known, the Hittites were one of the political powers of the second millenium Anatolia. The Hittite kings founded a sensible sovereignty over the other Anatolian peoples for about 500 years. In this work, we sought the replies of the following questions: which regions of Anatolia were under control of the hittites? Why could not the Hittites get absolute sovereignty over some peoples of Anatolia? Who were these peoples? Of course, it is necessary to study the Hittite cuneiform texts for to answer these questions. According to the information obtained from these texts, the borders of the Hittite Kingdom were expanded by the conquestes carried out in the times of Hattusili I and Mursili I. More over the Hittites founded sovereignty over Northern Syria, too. But in the period which begins with death of Mursili I (1550 BC) and goes on until the reign of Telepinus (1500 BC) The borders of the state narrowed and the sovereignty over northern syria was lost because of internal events and throne struggles. The Hittites entered a new period with Tuthalias II (1425-1400 BC) and began to be effective over the Anatolian peoples and more over they succeeded to found sovereignty over Northern Syria again. In the reign of Suppiluliuma I (1380-1335 BC), the Hittite Kingdom became an empire and all of the peoples of anatolia admitted the sovereignty of the Hittites. In the reigns of Mursili II, Muwattali II and Hattusili III, the Hittite Kingdom protected its power and magnificent but it began to get weak after Tuthalias IV (1250-1220 BC) and was destroyed by the sea peoples migration in the reign of Suppiluliuma II (1200 BC).