TÜRK TİPİ BAŞKANLIK SİSTEMİNDE DENGE VE DENETİM MEKANİZMALARI
Öz
16 Nisan 2017 tarihinde yapılan halk oylaması neticesinde kabul edilen Anayasa değişiklikleri Türkiye’nin hükümet sisteminde köklü değişikliklere yol açmıştır. Bu değişikliklerin ardından ortaya çıkan sisteme Türk Tipi Başkanlık Sistemi adı verilmektedir. Sert kuvvetler ayrılığına dayanan başkanlık sistemlerinin bütün görünümlerinde olduğu gibi Türkiye’de uygulanan Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde de yasama ve yürütme organları arasında dengeyi sağlayan ve organlara bir diğerini denetleme imkânı tanıyan denge ve denetim mekanizmaları mevcuttur. Bu çalışmada bu mekanizmalar yürütme denetim mekanizmaları ve yasama denetim mekanizmaları olarak sınıflandırılmış ve iki ayrı başlıkta ele alınmıştır. Buna göre yürütme denetim mekanizmaları; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, veto yetkisi, fesih yetkisi ve Cumhurbaşkanı’nın cezai sorumluluğu iken yasama denetim mekanizmaları; bütçe onay yetkisi ve kanun yapma yoluyla yürütmeye sınır çizme yetkisidir. Bu çalışmada Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde öngörülen denge ve denetim mekanizmaları ve bu mekanizmalar bağlamında yasama ve yürütme organları arasındaki ilişki ele alınmıştır. Bu incelemeler neticesinde ise yeni sistemle dengenin yürütme lehine değiştiği sonucuna varmak mümkün olmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbey, Ferhat. “Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sisteminde Bütçe Hakkı ve Kanunu”, International Journal of Public Finance, 5(1), 1-26, 2020.
- Alkan, Haluk. “Cumhurbaşkanlığı Sisteminde Yasama Denetimi”, Yeni Türkiye Dergisi (Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi Özel Sayısı), 23, 471-476, 2017.
- Ardıçoğlu, Mehmet Artuk. “Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi”, Ankara Barosu Dergileri, 75(3), 2017.
- Atar, Yavuz. “Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hukuki rejimi ve anayasallık denetimi”, Anayasa Mahkemesi 56. Kuruluş Sempozyumu, Ankara, 25 Nisan 2019.
- Avaner, Tekin ve Volkan, Mustafa. “Hı̇kmet-i Hükümet ve Yeni̇ Reform: Türk Tipi Başkanlık Sistemi̇ ve ABD Başkanlık Sisteminin Etkisi Üzerine”, Yasama Dergisi, Sayı 19, 2019.
- Aydın, Mesut. “1982 Anayasasına Göre Temel Haklar Ve Ödevlerin Olağan Dönem Kanun Hükmünde Kararnameleriyle ‘Düzenlenmesi’”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(2), 1-38, 2016.
- Aygen, Murat. “Başkanlık Sistemi Üzerine Bir İnceleme: Türkiye Örneği”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27, No. 2: 167-176, 2017.
- Boztepe, Mehmet. “2017 Yılı Anayasa Değişikliği Sonrası Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 5, no. 1, 5-30, 2018.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hukuk
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ocak 2023
Gönderilme Tarihi
25 Ekim 2022
Kabul Tarihi
23 Ocak 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 1 Sayı: 1