İSTİSNAÎ YOLLA TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASINDA ÇOK EŞLİLİK SORUNUNA İLİŞKİN BAZI DEĞERLENDİRMELER

Öz

Türkiye’de Cumhurbaşkanının belirlediği kapsam ve tutarda yatırım yapan yabancılar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşleri TVK m. 12/1-b uyarınca Türk vatandaşlığını istisnaî hâller kapsamında kazanabilecek kişi gruplarındandır. Bazı hukuk sistemlerinde çok eşli evlilikler hukuken kabul edilmektedir. Bu kişilerin eşlerinin yabancı eş statüsünde İstisnaî yoldan Türk vatandaşlığını kazanabilecek kişi gruplarından biri olup olmadığının belirlenebilmesi için, her bir evliliğin geçerliliğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Yabancı ülkede gerçekleştirilen birden fazla mevcut evlilik durumu bakımından, önceki evliliğin, sonraki evliliğin geçerliliğine etkisi 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 13/1 uyarınca, taraflardan her birinin evlenme anındaki milli hukukuna tabidir. Taraflardan birinin veya her ikisinin evlenme anındaki milli hukukunun mevcut evliliğe rağmen ikinci evliliği geçerli kabul etmesi söz konusu olabilir. Bu çerçevede, yabancı bir erkeğin birden fazla eşinin bulunması ve her bir eş için istisnaî olarak Türk vatandaşlığını kazanmak için başvuruda bulunulması hâlinde, taraflardan her birinin milli hukuku çok evliliği meşru kılsa bile, bu kişilerin vatandaşlığa alınımına ilişkin karar verecek olan yetkili makamın, yetkili hukukun uygulanmasına MÖHUK m. 5 çerçevesinde Türk kamu düzeni müdahalesinin söz konusu olup olmadığının değerlendirmesini yapması gerekir.

Anahtar Kelimeler

• Anahtar kelimeler: Vatandaşlık
• İstisnai Vatandaşlık
• Çok eşlilik
• Kamu Düzeni
• MÖHUK

Some Considerations on the Issue of Polygamy in the Acquisition of Turkish Citizenship by Exceptional Means

Öz

Foreign nationals who make investments in Turkey within the scope and amount determined by the President, as well as holders of the Turquoise Card and their foreign spouses, constitute one of the groups of persons who may acquire Turkish citizenship under exceptional circumstances pursuant to Article 12/1-b of the Turkish Citizenship Law. In some legal systems, polygamous marriages are legally recognized. In order to determine whether the spouses of such persons may be regarded as foreign spouses eligible to acquire Turkish citizenship through the exceptional procedure, the validity of each marriage must be assessed. With regard to the existence of multiple concurrent marriages concluded abroad, the effect of a prior marriage on the validity of a subsequent marriage is, pursuant to Article 13/1 of the Law No. 5718 on Private International Law and International Civil Procedure, subject to the national law of each party at the time of marriage. It is possible that the national law of one or both parties at the time of marriage may recognize the validity of a second marriage despite the existence of a prior one. Within this framework, in cases where a foreign man has more than one spouse and each spouse applies for the acquisition of Turkish citizenship by way of exception, even if the national laws of the parties legitimize polygamy, the competent authority responsible for deciding on the acquisition of citizenship must assess whether the application of the relevant foreign law should be precluded due to an intervention of Turkish public policy within the meaning of Article 5 of the Law on Private International Law.

Anahtar Kelimeler

• Citizenship
• Exceptional Citizenship
• Polygamy
• Public Policy
• MÖHUK

Kaynakça

1. Acun Mekengeç, Merve, “Evlenme Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılmasında İdarenin Takdir Yetkisi”, Public and Private International Law Bulletion, Cilt 43, Sayı 1, 2023, s. 233-283.
2. Altıparmak, Ayşe Kübra, İngiliz, Avrupa Birliği ve Türk Hukukunda Mirasa Uygulanacak Hukuk, İstanbul: On İki Levha, 2017.
3. Aybay, Rona, Yabancılar Hukuku, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2010.
4. Aybay, Rona/ Dardağan, Esra, Uluslararası Düzeyde Yasaların Çatışması (Kanunlar İhtilafı), 2. Baskı, Ankara: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2008.
5. Ayhan İzmirli, Lale, ‘‘Türkiye’deki Suriyelilerin Hukuki Durumuna İlişkin Bir Değerlendirme’’, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Cilt 4, Sayı 7, 2017, s. 43-66.
6. Baran Çelik, Neşe, ‘‘Güncel Gelişmeler Işığında Türk Vatandaşlığının İstisnai Haller Kapsamında Kazanılması’’, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 130, 2017, s. 357-418.
7. Bayata Canyaş, Aslı, ‘‘Yabancı Gerçek Kişiler Lehine Türkiye’deki Taşınmazlar Üzerinde Kat İrtifakı Tesisi ve Kat İrtifakı Tesisinin Türk Vatandaşlığını Kazanmaya Etkisi’’, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Sayı 16, 2020, s. 91-109.
8. Berki, Osman Fazıl, Türk Hukukunda Kanun İhtilâfları, Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınları, 1971.

9. Berki, Şakir, ‘‘Türk Hukukunda Evlenmenin Aslî Şartlarından Doğan Kanunlar İhtilâfları ve Türk Hukukundaki Tatbikatları’’, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 8, Sayı 1, 1951, s. 606-651.
10. Çalışkan, Zeynep, “Yabancı Yatırımların Teşviki: Turkuaz Kart Uygulaması ve Bazı Ülkelerdeki Benzer Düzenlemeler”, Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 15, Sayı 2, 2016, s. 55-88.
11. Çelik, Fatma Elif, ‘‘MÖHUK m. 13/1 Uyarınca Evlenme Ehliyet ve Şartlarına Uygulanacak Hukuk’’, Editörler: Tanrıbilir, Feriha Bilge/ Gümüşlü Tunçağıl, Gülce, 10. Yılında MÖHUK Sempozyumu, 7-8 Aralık 2017, Ankara: Adalet Yayınevi, 2018, s. 149-201.
12. Çelikel, Aysel/ Erdem, B. Bahadır, Milletlerarası Özel Hukuk, 15. Baskı, İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım, 2017.
13. Çelikel, Aysel/ Öztekin Gelgel, Günseli, Yabancılar Hukuku, 25. Baskı, İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım, 2020.
14. Çörtoğlu Koca, Sema, ‘‘Türkiye’de Düzensiz Göçmen Olarak Bulunan Afganların Hukuki Statülerine İlişkin Değerlendirmeler’’, Public and Private International Law Bulletin, Cilt 42, Sayı 2, 2023 s. 873-912.
15. Çörtoğlu Koca, Sema/ Kavşat, Candan, ‘‘Geçici Koruma Yönetmeliği Uyarınca Geçici Koruma Kararının Kapsamı, Alınması ve Sona Ermesi’’, Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 1, Sayı 1, 2015, s. 329-366.
16. Doğan, Vahit/ Yılmaz, Alper Çağrı / Ayhan İzmirli, Lale, Türk Vatandaşlık Hukuku, 20. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınları, 2025.
17. Doğan, Vahit/ Yılmaz, Alper Çağrı/ Ayhan İzmirli, Lale, Milletlerarası Özel Hukuk, 12. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2025.
18. Doğan, Vahit/ Yılmaz, Alper Çağrı/ Ayhan İzmirli, Lale, Türk Yabancılar Hukuku, 7. Baskı, Ankara: Savaş Yayınevi, 2023.
19. Dülger, Ahmet, ‘‘Taşınmaz Satın Alınmasıyla Türk Vatandaşlığının İstisnai Yoldan Kazanılmasında Değerlendirme Raporu ve Uygunluk Belgesinin Alınması’’, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı 1, 2025, s. 167-180.
20. Ekşi, Nuray, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Hukuku, 3. Baskı, İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım, 2015.
21. Ekşi, Nuray, Yargıtay Kararları Işığında Milletlerarası Miras Hukuku, İstanbul: Beta Yayıncılık, 2013.
22. Elçin, Doğa, “Türkiye’de Bulunan Suriyelilere Uygulanan Geçici Koruma Statüsü 2001/55 Sayılı Avrupa Konseyi Yönergesi ile Geçici Koruma Yönetmeliği Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 125, 2014, s. 9-80.
23. Erdem, Bahadır, Türk Vatandaşlık Hukuku, 9. Baskı, İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım, 2022.
24. Erkan, Mustafa, “Türk Vatandaşlığı Kanununda 7039 Sayılı Kanun ile Yapılan Değişikliklerin İncelenmesi”, Public and Private International Law Bulletin, Cilt 39, Sayı 2, 2019, s. 415-446.
25. Erkan, Mustafa, “Türk Vatandaşlığının Sonradan Kazanılmasında Milli Güvenlik ve Kamu Düzeni Kavramlarının İncelenmesi”, Editörler: Doğan, Vahit/ Yılmaz, Alper Çağrı / İzmirli, Lale Ayhan, Milletlerarası Özel Hukukta Güncel Meseleler, Ankara: Savaş Kitabevi, 2019, s. 7-38.
26. Erten, Rifat, ‘‘Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Hakkında Genel Bir Değerlendirme’’, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 19, Sayı 1, 2015, s. 3-52.
27. Erten, Rifat, “Türk Vatandaşlığının Yeniden Kazanılması Yollarında Aranan Ortak Şart: Millî Güvenlik Bakımından Engel Teşkil Edecek Bir Hâli Bulunmamak”, Public and Private International Law Bulletin, Cilt 40, Sayı 2, 2020, s. 1351-1371.
28. Güngör, Gülin, Tâbiiyet Hukuku, 11. Baskı, Ankara: Yetkin Yayınları, 2023.
29. Güngör, Gülin, Türk Milletlerarası Özel Hukuku, 5. Baskı, Ankara: Yetkin Yayınlar, 2025.
30. Güral, Jale, ‘‘Evlenmeden Doğan Kanunlar İhtilâfları’’, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 3, Sayı 0, 1946, s. 147-178.
31. İrge Erdoğan, Burcu, ‘‘4. According to the Turkish Citizenshıp Law No. 5901 Evaluation of the Polygamy Problem in Acquıring Turkish Citizenshıp Through Investment with the Recent Decision of the 2nd Supreme Court Dated 04.26.2022’’, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Sayı 1, 2024, s. 224-240.
32. İrge Erdoğan, Burcu, ‘‘5718 sayılı MÖHUK uyarınca Tenkis Davasında Uygulanacak Hukukun Kamu Düzeni Bakımından Değerlendirilmesi ve Yetkili Mahkeme’’, DEÜHFD, Cilt 20, Sayı 1, 2018, s. 397-430.
33. Kavlak, Bengül, “Uluslararası İşgücü Kanunu ile Getirilen Bir Yenilik: Turkuaz Kart”, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Sayı 2, 2019, s. 337-362.
34. Kaya, Talat, ‘‘Dünyadaki Örnekler Işığında Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Uygulamasına Eleştirel Bir Bakış, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 12, Sayı 1, s. 115-132.
35. Kayalı, Didem, ‘‘Etkili Vatandaşlık İlkesi ile Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Programları Üzerine Bazı Düşünceler’’, Public and Private International Law Bulletin, Cilt 43, Sayı 1, s. 105-137.
36. Nomer, Ergin, Devletler Hususî Hukuku, 22. Baskı, İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım, 2017.
37. Nomer, Ergin, Türk Vatandaşlık Hukuku, 27. Baskı, İstanbul: Filiz Kitabevi, 2020. Özel, Sibel/ Erkan, Mustafa/ Pürselim, Hatice/ Karaca, Mehmet Akif, Milletlerarası Özel Hukuk, 2. Baskı, İstanbul: On İki Levha, 2023.
38. Özkan, Işıl, ‘‘Vatandaşlık Satılabilir Bir Şey Midir?’’, Internatiınal Journal of Art, Culture & Communication, Cilt 1, Sayı 1, 2018, s. 53-78.
39. Özkan, Işıl, Göç-İltica ve Sığınma Hukuku, 3. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınları, 2018.
40. Öztan, Bilge, Aile Hukuku, 6. Baskı, Ankara: Turhan Kitabevi, 2015.
41. Öztürk, Neva Övünç, Mültecilerin Hukuki Statüsünün Belirlenmesi, Ankara: Seçkin Yayınları, 2015.
42. Sirmen, Sedat, ‘‘Eş Cinsel Birliktelikler ve Bunların Kanunlar İhtilâfı Hukukunda Düzenlenmesi’’, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 58, Sayı 4, 2009, s. 825-880.
43. Solmaz, Meryem, Türk Kanunlar İhtilafı Kurallarına Göre Suriye Arap Cumhuriyeti Vatandaşlarının Evlenme Konularına Uygulanacak Hukuk ve Karşılaşılan Problemler, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 29, Sayı 3, 2025, s. 953-999.
44. Şanlı, Cemal/ Esen, Emre/ Ataman-Figanmeşe, İnci, Milletlerarası Özel Hukuk, 11. Baskı, İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım, 2024.
45. Şit Köşgeroğlu, Banu, ‘‘İstisnai Yoldan Vatandaşlığın Kazanılmasına İlişkin Genel Esaslar ve Son Değişiklikler Çerçevesinde Türk Vatandaşlığının İstisnai Yoldan Kazanılması’’, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Sayı 1, 2017, s. 169-198.
46. Tanrıbilir, Feriha Bilge, ‘‘Yabancıların Türk Yetkili Makamları Önünde Evlenmesi ve Kamu Düzenine Aykırılık Meselesi’’, Editöreler: Tiryakioğlu, Bilgin/ Aygün, Mesut/ Altıparmak, Kübra/ Kaya, Cansu, Milletlerarası Özel Hukukta Güncel Konular Sempozyumu, Eskişehir, 21-22 Nisan 2016, Ankara: Yetkin Yayınları, 2016.
47. Tekinalp, Gülören, Milletlerarası Özel Hukuk, 13. Baskı, İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2020.
48. Töre, Nazlı, ‘‘Yatırım Yoluyla İkamet ve Vatandaşlık’’, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı 39, 2019, s. 83-108.
49. Turan, Turgut/ Tanrıbilir, Feriha Bilge, Vatandaşlık Hukuku, 11. Baskı, Ankara: Yetkin Yayınları, 2017.
50. Tüysüz, Cemre, “Türk Vatandaşlığının Sonradan Kazanılmasında İdarenin Takdir Yetkisi”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2022, s. 48-65.
51. Ulusu Karataş, Ayşe Elif, ‘‘Geçici Koruma Altındaki Suriye Vatandaşlarının Çocuk Yaşta Evliliklerinin Mukayeseli Hukuka ve Türk Hukukuna Göre Geçerliliği’’, İstanbul Hukuk Mecmuası Cilt 78, Sayı 1, 2020, s. 21-81.
52. Uyanık, M. Ece: “Türk Vatandaşlığının Yetkili Makam Kararıyla Kazanılmasında İdarenin Takdir Yetkisi ve Yargısal Denetimi”, Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 9, Sayı 2, 2021, s. 493-522.
53. Yılmaz Alper Çağrı, ‘‘Mukayeseli Hukukta ve Türk Hukukunda Yatırımcı Vatandaşlık Olgusu: Ius Pecuniae’’, Public and Private International Law Bulletin, Cilt 38, Sayı 1, 2018, s. 191-216.