ULUSLARARASI OLMAYAN SİLAHLI ÇATIŞMALARDA GÜVENLİK ALIKOYMASI: DEVLET DIŞI SİLAHLI GRUPLAR BAKIMINDAN HUKUKA UYGUNLUK ŞARTI
Öz
Günümüzde meydana gelen silahlı çatışmaların çok büyük bir bölümü devlet dışı silahlı grupların (DDSG) da taraf olduğu uluslararası olmayan silahlı çatışmalardır. Devletler ve DDSG’ler, uluslararası olmayan silahlı çatışmalarda güvenlik tutuklaması uygulamasına başvurmaktadırlar. Uluslararası olmayan silahlı çatışmalarda güvenlik tutuklaması ile ilgili olarak uluslararası insancıl hukukun Cenevre Sözleşmeleri Ortak 3. Maddesi ve Cenevre Sözleşmelerine Ek II No’lu Protokol gibi bazı yazılı kaynaklarda düzenlemeler yapılmış olmakla beraber, uluslararası insancıl hukukun, devletlere veya DDSG’lere uluslararası olmayan silahlı çatışmalarda güvenlik tutuklaması yapmaları için yetki vermediği genel olarak kabul edilmektedir. Bu durumda tarafların yasallık şartını uluslararası insancıl hukuk dışında başka bir şekilde karşılaması gerekmektedir. Yasallık şartının sağlanması için güvenlik tutuklaması yetkisinin iç hukukta aranması alternatif uygun bir yol olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda devletlerin çıkartacakları iç hukuk kuralları ve duruma göre derogasyon ilanları ile bu sorunu çözebilecekleri değerlendirilmektedir. DDSG’lar açısından ise bu yetkinin varlığı tartışma konusudur. Makalede bu bağlamda uluslararası insancıl hukuk ve uluslararası insan hakları hukukunun en önemli amacı olan insanın korunması fonksiyonunun arttırılabilmesi için DDSG’lerin güvenlik tutuklaması uygulaması üzerine odaklanılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri ve Ek Protokolleri.
- 32nd International Conference of the Red Cross and Red Crescent, “Strengthening International Humanitarian Law Protecting Persons Deprived of Their Liberty” Geneva, (8-10 December 2015), https://rcrcconference.org/app/uploads/2015/04/32IC-Concluding-report-on-persons-deprived-of-their-liberty_EN.pdf (accessed 19 May 2026).
- Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı.
- Agreement On Human Rights, https://peacemaker.un.org/sites/default/files/document/files/2024/05/sv900726sanjoseagreement.pdf (accessed 29 April 2026).
- Akkuş, Berkant, “Uluslararası Nitelikte Olmayan Silahlı Çatışmalarda Devlet Dışı Silahlı Gruplar Tarafından Gözaltı: Uluslararası İnsancıl Hukuk ve Uluslararası İnsan Hakları Hukuku Açısından Doğru Otorite Sorununun Varlığı”, Hukuk ve Adalet Eleştirel Hukuk Dergisi, C. 15, S. 33, 2023, s. 27-78.
- Aksar, Yusuf, Uluslararası Ceza Hukuku, Ankara: Seçkin Yayınları, 2022.
- Al-Jedda v United Kingdom App no 27021/08 (ECtHR, 07 July 2011), https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-105612%22]} (accessed 25 April 2026).
- Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hukuk (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Oğuz Karadeniz
*
0000-0002-7157-6504
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
1 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
26 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
1 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 2