The Concept of “Harm” in Criminal Law

Öz

This study examines the definition, nature, character, and determination of the concept of “harm” in criminal law within the framework of the theoretical debates in criminal law doctrine. The aim of the research is to contribute to the theoretical grounding of the concept by revealing its distinctive content and scope in criminal law. In the study, the views advanced in criminal law doctrine regarding the definition of the concept of “harm” are classified as normativist, ontological, and mixed views, and evaluations are made in this regard. Consequently, it is concluded that harm is fundamentally an external and factual negative alteration occurring on the object of the offence. Considering the assessments made and the conclusions reached, attention is also drawn to the unsoundness and the drawbacks of reducing the content of the concept of “harm” in criminal law to a formal violation. In this context, the view is adopted that the commission of the conduct constituting an offence entails the violation of the legal interest protected by the statutory provision of that offence, whereas the object element of the offence is, by contrast, harmed. It is further concluded that harm ought to be determined by means of an ex-post approach and, in addition, that it would be appropriate at this stage to take the perspective of an objective observer as the standard.

Anahtar Kelimeler

• Offence
• Harm
• Object of the Offence
• Result
• Legal Interest

CEZA HUKUKUNDA “ZARAR” KAVRAMI

Öz

Bu çalışmada, ceza hukukunda “zarar” kavramının tanımı, mahiyeti, niteliği ve tespiti, ceza hukuku öğretisindeki teorik tartışmalar çerçevesinde incelenmektedir. Araştırmanın amacı, kavramın ceza hukukundaki özgün muhtevasını ve kapsamını ortaya koyarak temellendirilmesine katkıda bulunmaktır. Çalışmada, ceza hukuku öğretisinde “zarar” kavramının tanımı konusunda ileri sürülen görüşler normativist, ontolojik ve karma görüşler olmak üzere tasnif edilmiş ve bu konuda değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bunun sonucunda temel olarak, zararın, suçun konusu üzerinde meydana gelen dışsal ve olgusal bir olumsuz değişiklik olduğu neticesine ulaşılmıştır. Gerçekleştirilen değerlendirmeler ve varılan sonuçlar doğrultusunda ayrıca, ceza hukukunda “zarar” kavramının muhtevasının biçimsel ihlale indirgenmesinin isabetsizliğine ve sakıncalarına da işaret edilmiştir. Bu bağlamda, suç teşkil eden hareketin gerçekleştirilmesinin beraberinde, o suçun kanunen düzenlenmesiyle korunan hukuki değerin ihlal edildiği ve buna mukabil suçun konu unsurunun ise zarara uğratıldığı görüşü benimsenmiştir. Ayrıca zararın tespit edilmesinin ex-post bir yaklaşımla gerçekleştirilmesi gerektiği ve buna ek olarak, bu aşamada objektif gözlemci bakış açısının esas alınmasının isabetli olacağı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Suç
• Zarar
• Suçun Konusu
• Netice
• Hukuki Değer

Kaynakça

1. Akbulut, Berrin, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 10. Baskı, Ankara: Adalet Yayınevi, 2023.
2. Artuk, Mehmet Emin / Gökcen, Ahmet / Alşahin, Mehmet Emin / Çakır, Kerim, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 18. Baskı, Ankara: Adalet Yayınevi, 2024.
3. Aynural, Ömer Metehan, Soyut Tehlike Bağlamında Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu (TCK 179/3), İstanbul: On İki Levha Yayınları, 2018.
4. Baumann, Jürgen / Weber, Ulrich / Mitsch, Wolfgang / Eisele, Jörg, Strafrecht Allgemeiner Teil, 13. Auflage, Bielefeld: Ernst und Werner Gieseking, 2021.
5. Baur, Alexander, “Tatbestandstypenlehre und ihre Bedeutung für die Fallbearbeitung – Teil 2”, Zeitschrift für das Juristische Studium, Cilt 9, Sayı 6, 2017, s. 655-666.
6. Bettiol, Giuseppe / Mantovani, Luciano Pettoello, Diritto penale parte generale, 12ª Edizione, Padova: CEDAM, 1986.
7. Binding, Karl, Grundriss des deutschen Strafrechts Allgemeiner Teil, 6. Auflage, Leipzig: Verlag von Wilhelm Engelmann, 1902.
8. Birnbaum, Johann Michael Franz, “Über das Erforderniß einer Rechtsverletzung zum Begriffe des Verbrechens, mit besonderer Rücksicht auf den Begriff der Ehrenkränkung”, Archiv des Criminalrechts, 1834, s. 149-194.

9. Bulut, İlhan, Suçta Netice, Ankara: Adalet Yayınevi, 2022.
10. Daragenli, Vesile Sonay, Tehlike Suçları, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 1998.
11. Demir, Abdullah, Hukuki Terimler Sözlüğü, Ankara: Astana Yayınları, 2017.
12. Demirbaş, Ali Timur, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 19. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
13. Dorling, Danny / Gordon, David / Hillyard, Paddy / Pantazis, Christina / Pemberton, Simon / Tombs, Steve, Criminal Obsessions: Why Harm Matters More Than Crime, 2nd Edition, London: Centre for Crime and Justice Studies, 2008.
14. Duffus, John H. / Nordberg, Monica / Templeton, Douglas M., “Glossary of terms used in toxicology, 2nd edition (IUPAC Recommendations 2007)”, Pure and Applied Chemistry, Cilt 79, Sayı 7, 2007, s. 1153-1344.
15. Dülger, Murat Volkan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 3. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2025.
16. Erem, Faruk / Danışman, Ahmet / Artuk, Mehmet Emin, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 14. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 1997.
17. Eren, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 26. Baskı, Ankara: Yetkin Yayınları, 2021.
18. Eser, Albin, “The Principle of ‘Harm’ in the Concept of Crime: A Comparative Analysis of the Criminally Protected Legal Interests”, Duquesne University Law Review, Cilt 4, Sayı 3, 1965, s. 345-417.
19. Feldman, David, “The King’s Peace, The Royal Prerogative and Public Order: The Roots and Early Development of Binding Over Powers”, Cambridge Law Journal, Cilt 47, Sayı 1, 1988, s. 101-128.
20. Ferri, Enrico, Principii di diritto criminale, Torino: Unione Tipografico-Editrice Torinese, 1928.
21. Frister, Helmut, Strafrecht Allgemeiner Teil, 10. Auflage, München: C. H. Beck, 2023.
22. Gölcüklü, Feyyaz, “İngiliz Adli Teşkilatı”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt 10, Sayı 1, 1955, s. 160-185.
23. Gözübüyük, Abdullah Pulat, “Belgelerde Sahtecilik Cürümleri (TCK. nun 339, 340, 341 ve 342. Maddeleri)”, Adalet Dergisi, Cilt 61, Sayı 2, 1970, s. 72-92.
24. Graul, Eva, Abstrakte Gefährdungsdelikte und Präsumtionen im Strafrecht, Berlin: Duncker & Humblot, 1991.
25. Gropp, Walter / Sinn, Arndt, Strafrecht Allgemeiner Teil, 5. Auflage, Berlin: Springer, 2020.
26. Hall, Jerome, General Principles of Criminal Law, 2nd Edition, New Jersey: The Lawbook Exchange, 2005.
27. Heinrich, Bernd, Strafrecht Allgemeiner Teil, 7. Auflage, Stuttgart: W. Kohlhammer, 2022.
28. Hilgendorf, Eric / Valerius, Brian, Strafrecht Allgemeiner Teil, 3. Auflage, München: C. H. Beck, 2022.
29. Hilgendorf, Eric, “Gefahr und Risiko im (Straf-)Recht. Klärungsvorschläge aus interdisziplinärer Perspektive”, in: Gefahr, Baden-Badener Strafrechtsgespräche, Band 5, Thomas Fischer / Eric Hilgendorf (Hrsg.), Baden-Baden: Nomos Verlag, 2020, s. 9-27.
30. Hilgendorf, Eric, “Zur Lehre vom ‘Erfolg in seiner konkreten Gestalt’”, Goltdammer’s Archiv, 1995, s. 515-534.
31. Hoffmann-Holland, Klaus, Strafrecht Allgemeiner Teil, 4. Auflage, Göttingen: Mohr Siebeck, 2023.
32. İçel, Kayıhan / Özgenç, İzzet / Sözüer, Adem / Mahmutoğlu, Fatih Selami / Ünver, Yener, İçel Suç Teorisi, 2. Kitap, İstanbul: Türdav Basım Yayım, 1999.
33. İçel, Kayıhan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 5. Baskı, İstanbul: Beta Yayınevi, 2018.
34. Jescheck, Hans-Heinrich / Weigend, Thomas, Lehrbuch des Strafrechts Allgemeiner Teil, 5. Auflage, Berlin: Duncker & Humblot, 1996.
35. Kafes, Veli, “Ceza Hukukunda Mağdurun Zararının Giderilmesi”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 60, Sayı 1, 2011, s. 83-156.
36. Karabulat, Efe Can, Ceza Hukukunda Zarar Kavramı ve Zarar Suçları, Ankara: Adalet Yayınevi, 2026.
37. Kindhäuser, Urs / Zimmermann, Till, Strafrecht Allgemeiner Teil, 11. Auflage, Baden-Baden: Nomos Verlag, 2024.
38. Kleinig, John, The Ethics of Policing, Cambridge: Cambridge University Press, 1996.
39. Koca, Mahmut / Üzülmez, İlhan, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 18. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2025.
40. Koca, Mahmut / Üzülmez, İlhan, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 7. Baskı, Ankara: Adalet Yayınevi, 2020.
41. Krey, Volker / Esser, Robert, Deutsches Strafrecht Allgemeiner Teil, 7. Auflage, Stuttgart: W. Kohlhammer, 2022.
42. Kumkale, Rüknettin, Vergi ve Muhasebe Sözlüğü, 3. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2014.
43. Kunter, Nurullah, Suçun Maddî Unsurları Nazariyesi, İstanbul: İsmail Akgün Matbaası, 1954.
44. Küçüktaşdemir, Özgür, Ekonomik Suçlar Bağlamında Türk Ticaret Kanununda Düzenlenen Suçlar ve Cezalar, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2018.
45. Kühl, Kristian, Strafrecht Allgemeiner Teil, 8. Auflage, München: Vahlen, 2017.
46. Kükrer, Ceyda Güdek, “Vergi Matrahının Tespitinde İndirime Konu Olan Zararın Tanımı ve Özellikleri”, Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, Cilt 16, Sayı 34, 2015, s. 46-57.
47. Küpper, Georg, Grenzen der normativierenden Strafrechtsdogmatik, Berlin: Duncker & Humblot, 1990.
48. Loock, Walter, “Der strafrechtliche Schutz der Eisenbahnen im Deutschen Reiche”, in: Abhandlungen des kriminalistischen Seminars, Franz von Liszt (Hrsg.), Dritter Band, Berlin: J. Guttentag, 1893, s. 116-216.
49. Manzini, Vincenzo, Trattato di diritto penale italiano, 2ª Edizione, Volume Primo, Torino: Unione Tipografico-Editrice Torinese, 1920.
50. Mezger, Edmund, Strafrecht, 3. Auflage, Berlin: Duncker & Humblot, 1949.
51. Mill, John Stuart, On Liberty (1859), Kitchener: Batoche Books, 2001.
52. Mueller, Gerhard O. W., “Criminal Theory: An Appraisal of Jerome Hall’s Studies in Jurisprudence and Criminal Theory”, Indiana Law Journal, Cilt 34, Sayı 2, 1959, s. 206-229.
53. Mueller, Gerhard O. W., “Tort, Crime and the Primitive”, Journal of Criminal Law and Criminology, Cilt 46, Sayı 3, 1955, s. 303-332.
54. Önder, Ayhan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Cilt: II-III, 2. Baskı, İstanbul: Beta Yayınevi, 1992.
55. Özbek, Veli Özer / Doğan, Koray / Meraklı, Serkan / Bacaksız, Pınar / Başbüyük, İsa, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 16. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2025.
56. Özgenç, İzzet, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 21. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2025.
57. Öztürk, Bahri / Erdem, Mustafa Ruhan, Uygulamalı Ceza Hukuku ve Güvenlik Tedbirleri Hukuku, 25. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2025.
58. Pollock, Frederick / Maitland, Frederic William, The History of English Law Before the Time of Edward I, 2nd Edition, Cambridge: Cambridge University Press, 1898.
59. Puppe, Ingeborg / Grosse-Wilde, Thomas, “Vorbemerkungen zu §§ 13-15”, in: Nomos Kommentar Strafgesetzbuch, Urs Kindhäuser / Ulfrid Neumann / Hans-Ullrich Paeffgen / Frank Saliger (Hrsg.), 6. Auflage, Baden-Baden: Nomos Verlag, 2023.
60. Puppe, Ingeborg, Strafrecht Allgemeiner Teil im Spiegel der Rechtsprechung, 5. Auflage, Baden-Baden: Nomos Verlag, 2023.
61. Rengier, Rudolf, Strafrecht Allgemeiner Teil, 15. Auflage, Nördlingen: C. H. Beck, 2023.
62. Rocco, Arturo, L’oggetto del reato e della tutela giuridica penale, Milano: Fratelli Bocca Editori, 1913.
63. Ronzani, Marco, Erfolg und individuelle Zurechnung im Umweltstrafrecht: eine Studie zur Funktionalität der Strafrechtsdogmatik im Umweltschutz unter besonderer Berücksichtigung des Schweizer Rechts, Freiburg im Breisgau: Max-Planck-Institut für Ausländisches und Internationales Strafrecht, 1992.
64. Roxin, Claus / Greco, Luís, Strafrecht Allgemeiner Teil, Band I, 5. Auflage, München: C. H. Beck, 2020.
65. Soyaslan, Doğan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 7. Baskı, Ankara: Yetkin Yayınları, 2016.
66. Toroslu, Nevzat / Toroslu, Haluk, Ceza Hukuku Genel Kısım, 24. Baskı, Ankara: Savaş Yayınevi, 2018.
67. Toroslu, Nevzat, Ceza Hukukunda Zaruret Hali, Ankara: Sevinç Matbaası, 1968.
68. Turabi, Selami, Mala Zarar Verme Suçları (5237 Sayılı TCK. 151 vd.), Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2008.
69. Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük, https://sozluk.gov.tr/?ara=zarar, (Erişim Tarihi: 20.12.2025).
70. Uçaryılmaz, Talya Şans / Emiroğlu, Haluk, “Roma Hukukunda Haksız Fiil ve Suç İlişkisi Işığında Tazminatın Cezalandırıcı Fonksiyonu”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 69, Sayı 2, 2020, s. 835-868.
71. Ünal, Osman Gazi, Türk Ceza Hukukunda Tehlike Suçları, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2023.
72. Ünver, Yener, Ceza Hukukuyla Korunması Amaçlanan Hukuksal Değer, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2003.
73. Welzel, Hans, Das Deutsche Strafrecht, 11. Auflage, Berlin: Walter de Gruyter, 1969.
74. Wessels, Johannes / Beulke, Werner / Satzger, Helmut, Strafrecht Allgemeiner Teil, 53. Auflage, Heidelberg: C. F. Müller, 2023.
75. Williams, Glanville L., Criminal Law: The General Part, London: Stevens & Sons, 1953.
76. Yüce, Turhan Tufan, Ceza Hukuku Dersleri, Cilt: 1, Manisa: Şafak Basım ve Yayınevi, 1982.
77. Zafer, Hamide, Ceza Hukuku Genel Hükümler TCK m. 1-75, 8. Baskı, İstanbul: Beta Yayınevi, 2021.
78. Zieschang, Frank, Die Gefährdungsdelikte, Berlin: Duncker & Humblot, 1998.