Kentsel Bellek Alanlarında Mekânsal Algı Değerlendirmesi: Çanakkale Kent Merkezi Örneği
Öz
Bir deneyim alanı olarak kentsel mekânı kültürel, sosyal ve fiziksel olarak sürdürülebilir kılan en önemli etkenlerden biri kentsel belleğin oluşumu ve gelişimidir. Yaşadığı kente dair bir bellek oluşturan toplumlar kültürel çeşitliliklerini bir araya getirerek mekân ve insan arasındaki etkileşimin gelişmesine katkıda bulunurlar. Kent belleği, zamanla yaşanan birçok değişim ve dönüşüme rağmen kenti deneyimleyenler üzerinde o yere özgü bir etki ve iz bırakmaktadır. Bu etkinin oluşumunda kültürel, tarihi, yerel birçok faktörün yanı sıra kent dokusu, yapıların mimari üslupları, kent imajları, peyzaj değeri gibi birtakım algı parametreleri rol oynamaktadır. Birbiri ile anlamlı ve uyumlu bir bağlantı ile belleğe kaydedilen, algılanan ve deneyimlenen kentsel ögeler, kente dair aidiyet duygusunu geliştirerek kent yaşamının dinamik ve sürdürülebilir olmasına katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda araştırmada, kentsel bellek alanlarının fiziksel/mekânsal özelliklerini inceleyerek, mekânsal algı değerlerinin kent hafızasındaki kazanımlarını değerlendirmek amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, Çanakkale kent merkezindeki bellek mekanlarından 7 örneklem alan seçilmiştir (1.Kordon, 2.Gestaş iskelesi, 3.Kilitbahir motor iskelesi ve Şakir’in Yeri, 4.Deniz Müzesi, 5.Saat Kulesi, 6.Cumhuriyet Meydanı, 7.Sarıçay Köprüsü). Seçilen bu alanların değerlendirmesi için düzen, açıklık, bakımlılık, çeşitlilik, doğallık, tarihi önem, canlılık/hareketlilik, manzara güzelliği parametreleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda fiziksel çevrenin kalitesinin ve mekânsal algının kentsel bellek ile güçlü bir etkileşimde olduğu görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbarishahabi, L. (2017). İmgelenebilir kentsel mekanların niteliklerinin fraktal yaklaşım ile saptanması ve bir tasarım gramerinin geliştirilmesi [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=SQIafRUH4y-R8dJoMCv_sQ&no=0JsYNZBvsf2R4aUsjXkIYw
- Belen, N., Yenil, H. Ü., & Şahin, Ş. (2019, 6-8 Kasım). Antik Kentler, Kaybolan Bellek ve Peyzajları: Priene Antik Kenti [Bildiri sunumu]. TMMOB 1. Uluslararası 7. Peyzaj Mimarlığı Kongresi, Ankara.
- Cihangiroğlu, M. S. (2019). Bellek mekanlarının değer algısı ve değişimi üzerine bir inceleme: Ankara Tren Garı [Sanatta Yeterlilik tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Hacettepe Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. http://www.openaccess.hacettepe.edu.tr:8080/xmlui/handle/11655/8492?show=full
- Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2022). 1 Mart 2022 tarihinde http://www.canakkale.gov.tr/ilcelerimiz adresinden erişilmiştir.
- Çakcı, I. & Çelem, H. (2009). Kent parklarında görsel peyzaj algısının değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Bilimleri Dergisi, 15(1), 88-95. https://doi.org/10.1501/tarimbil_0000001077
- Çekindir, H. Y., & Aktan, S. (2021). Kent kimligi ve kolektif bellek ilişkisi: Kemeraltı buluşma noktaları örneği. İzmir Ekonomi Üniversitesi Yaratıcı Ekonomi ve Uygulamaları Dergisi, 26-32. https://krea.ieu.edu.tr/wp-content/uploads/2021/06/IEUKreaKemeralti2.pdf
- Çelen Öztürk, A. (2016). Eskişehir'in geçmişteki ve bugünkü kent belleğinin zihin haritaları üzerinden okuma denemeleri. İdealkent, 7(20), 856-880.
- Demir, S. & Sayan Atanur, G. (2019, 6-8 Kasım). Kentsel peyzaj belleğinin Antik İznik Kent kimliğini oluşturmasındaki etkisi [Bildiri sunumu]. TMMOB 1. Uluslararası 7. Peyzaj Mimarlığı Kongresi, Ankara.
- Ender Altay, E. & Pirselimoğlu Batman, Z. (2019). Açık ve yeşil alanların çok ölçütlü algı değerlendirmesi. Journal Of Bartin Faculty Of Forestry, 21(3), 655-664. https://doi.org/10.24011/barofd.595758
- Kutay Karaçor, E. & Köylü, P. (2019). Kentsel bellek ve fiziksel çevre kalitesi arasındaki ilişki [Bildiri sunumu]. TMMOB 1. Uluslararası 7. Peyzaj Mimarlığı Kongresi, Ankara.