KIRIM SORUNUNDAN DONBAS SAVAŞINA RUSYA-UKRAYNA UZLAŞMAZLIĞI

Tarih boyunca stratejik ve jeopolitik önemiyle Avrasya’nın en önemli coğrafyalarının başında gelen Ukrayna toprakları, kendi tarihinin en kritik dönemeçleri olan Turuncu Devrim ve Maydan olaylarıyla birlik- te başlayan ‘Avrupalılık’ için protesto gösterilerine sahne olmuştur. Bu sürecin en büyük problemlerinden ilki; Rusya’nın Kırım’a müdaha- lesi olmuş ve bu gelişmenin arkasında yatan etkenlerin neler olduğu ise bu araştırma üzerinden tartışılmıştır. Ayrıca Rusya’nın Kırım’ı il- hakı ve Donbas çatışmalarındaki Rus yanlısı ayrılıkçılara yaptığı iddia edilen askeri destekle birlikte uluslararası bir krize dönüşen haliha- zırdaki olaylara bakıldığında, kaotik boyutu daha güçlü görebilmek mümkündür. Ancak Moskova-Kiev hattında yaşanan gerilimlerin, SSCB’nin dağılması ve akabinde Ukrayna Parlamentosu’nun 24 Ağus- tos 1991 tarihinde bağımsızlık kararı almasıyla birlikte başladığı ger- çeğini göz ardı etmemek gerekir. Çok yakın bir zamanda gerçekleşen Rusya’nın Kırım’ı ilhakı, imzaladığı en az 4 ayrı yükümlülüğü yerine getirmemesiyle ve Batılı güçlerin sadece kısmi ekonomik yaptırımlar- da bulunması, ‘‘Hukuk ve Egemenlik’’ kavramının sorgulanmasının aciliyetini ortaya koyması bakımından önemlidir. Ukrayna’nın, ege- menliğini sağlama almak için Hukuka ve Ahde vefa ilkesine güvenerek nükleer silahlarını ve türevlerini teslim etmesi , egemenliğini koru- mak yerine belki de savunmasız kaldığı için topraklarından olması ‘‘Güç ve Hukuk’’ kavramlarını sorgulatmasından dolayı isabetli bir ya- kın zaman belirgesidir. Araştırmanın amacı; Rusya’nın taraf olduğu uluslararası antlaşmaların yükümlülükleri doğrultusunda, tamamen aykırı olarak Ukrayna toprağını işgalini; egemenlik ve toprak bütün- lüğünü ihlal etmesinin arka planında neler olduğu, NATO ve AB’nin genişlemesiyle; sınırlarına dayanıldıkça algıladığı tehdidi yaşamsal- laştıran Rusya’nın, değişen dış politikasına hangi faktörlerin yol açtı- ğını ve son olarak Ukrayna’nın, bir taraftan Rusya ile AB arasında böl- gesel bir kısır döngüde, diğer taraftan Rusya ile Batı arasında küresel bir kıskacın açmazında kalmasının tahrip edici etkilerini açıklayabil- mektir.