KIRIM HANLIĞINDA SARAY PROTOKOLÜ
Öz
Kırım Hanlığına ait yarlık (ferman) ve hatlar (mektup), devletin siyasi, sosyo-kültürel ve ekonomik yapısına dair önemli bilgiler içermektedir. Bu belgeler diplomatik yazışmalar olmaları nedeniyle, özellikle hanlığın uluslararası ilişkilerini aydınlatan birinci elden kaynak değeri taşımışlardır. Yazışmalardan anlaşıldığı üzere Kırım Hanlığının devlet yapısı temelde Cengiz yasalarına dayanmakla birlikte, Osmanlı etkisinin de görüldüğü özel bir konumdadır. İşte bu iki farklı devlet yapısından da izler bulunduran usul ve merasimlerin tamamı Kırım Hanlığı saray protokolünü oluşturmaktadır. Kırım Hanlığı dönemine ait diplomatik yazışmalar özellikle Kırım sarayında yabancı elçilere karşı uygulanan merasimleri, yabancı devletlerden yıllık olarak alınan vergi ve hediyelerin teslimindeki işlemleri, barış müzakereleri ile şartname imzalama geleneğini ayrıntılı bir şekilde ortaya koyar. Aynı zamanda esir ve köle ticaretinde ile ilgili uluslararası uygulamalar da yazışmalarda mevcuttur. Kırım Hanlığının eski devlet geleneğine ait uygulamaları tespit etmede yararlanılacak en önemli kaynaklar şüphesiz yabancı devletlere gönderilen yarlık ve mektuplardır. Zernov neşriyatı 378 adet belge ile bu yazışmaların en hacimlisini oluşturur. Çalışmada bu belgelerin tamamı orijinal metne dayanarak filolojik ve tarihsel perspektif içinde ele alınarak incelenmiştir. Bu noktada Kırım saray protokolü ile ilgili uygulamaların ortaya konulmasının yanında, bunlarla ilgili kullanılan terimlerin kökenleri hakkında da bilgi verilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- DOERFER, Gerard (1963-75), Türkische und Mongolische Elemente im Neupersischen I-IV. Wiesbaden (TMEN).
- FISHER, Alan (2009). Kırım Tatarları. (çev. Eşref B. Özbilen). İstanbul: Selenge Yayınları. İNALCIK, Halil (2017). Kırım Hanlığı Tarihi Üzerine Araştırmalar 1441-1700. İstanbul:Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- KOWALEWSKI, Joseph E. (1844-49). Mongol’sko-Russko-Frantsuzskiy Slovar’ (Dictionnarire Mongol-Russe-Francais) I-III. Kasan (Kazan): Imprimerie De L’université.
- KURAT, Akdes N. (1972). IV-XVIII. Yüzyıllarda Karadeniz Kuzeyindeki Türk Kavimleri ve Devletleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- LESSING, Ferdinand D. (1960). Mongolian-English Dictionary. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
1 Haziran 2019
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 16 Sayı: 62
APA
Arpacı, M., & Özyetgin, A. M. (2019). KIRIM HANLIĞINDA SARAY PROTOKOLÜ. Karadeniz Araştırmaları, 16(62), 190-212. https://izlik.org/JA78PK42LE
AMA
1.Arpacı M, Özyetgin AM. KIRIM HANLIĞINDA SARAY PROTOKOLÜ. Karadeniz Araştırmaları. 2019;16(62):190-212. https://izlik.org/JA78PK42LE
Chicago
Arpacı, Mehmet, ve A. Melek Özyetgin. 2019. “KIRIM HANLIĞINDA SARAY PROTOKOLÜ”. Karadeniz Araştırmaları 16 (62): 190-212. https://izlik.org/JA78PK42LE.
EndNote
Arpacı M, Özyetgin AM (01 Haziran 2019) KIRIM HANLIĞINDA SARAY PROTOKOLÜ. Karadeniz Araştırmaları 16 62 190–212.
IEEE
[1]M. Arpacı ve A. M. Özyetgin, “KIRIM HANLIĞINDA SARAY PROTOKOLÜ”, Karadeniz Araştırmaları, c. 16, sy 62, ss. 190–212, Haz. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78PK42LE
ISNAD
Arpacı, Mehmet - Özyetgin, A. Melek. “KIRIM HANLIĞINDA SARAY PROTOKOLÜ”. Karadeniz Araştırmaları 16/62 (01 Haziran 2019): 190-212. https://izlik.org/JA78PK42LE.
JAMA
1.Arpacı M, Özyetgin AM. KIRIM HANLIĞINDA SARAY PROTOKOLÜ. Karadeniz Araştırmaları. 2019;16:190–212.
MLA
Arpacı, Mehmet, ve A. Melek Özyetgin. “KIRIM HANLIĞINDA SARAY PROTOKOLÜ”. Karadeniz Araştırmaları, c. 16, sy 62, Haziran 2019, ss. 190-12, https://izlik.org/JA78PK42LE.
Vancouver
1.Mehmet Arpacı, A. Melek Özyetgin. KIRIM HANLIĞINDA SARAY PROTOKOLÜ. Karadeniz Araştırmaları [Internet]. 01 Haziran 2019;16(62):190-212. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78PK42LE