KEMAL TAHİR’İN ESİR ŞEHRİN MAHPUSU ROMANINDA “Fiil-(y)A+bil-” YAPILI CÜMLELERİN KİPLİK GÖRÜNÜMÜ*
Öz
“Fiil-(y)A+bil-” yapısı; -DI, -mIş, -(I)yor, -(y)AcAk, -Ar/-Ir, -mAlI, -sA ve -A eklerini alabilir ve içinde bulunduğu cümlenin kiplik görünümünü etkileyebilir. “Fiil-(y)A+bil-” yapısı yeterlilik fiili olarak adlandırılsa da yeterlilik dışında ihtimal, izin, rica vb. anlam alanlarını da karşılama gücüne sahiptir. Bu durum “fiil-(y)A+bil-” yapısının yeterlilik kipliği dışında kalan diğer kiplik kategorilerini de işaretleyebildiğini göstermektedir. Bu çalışma, “fiil- (y)A+bil-” yapılı cümlelerin Palmer’ın kiplik kategorilerindeki görünümünü belirlemeyi ve “fiil-(y)A+bil-” yapısının yeterlilik kategorisi dışında kalan diğer kiplik kategorilerini nasıl işaretlediğini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Amaçlı örneklemin tercih edildiği çalışmada, Kemal Tahir’in Esir Şehrin Mahpusu romanından “fiil-(y)A+bil-” yapısını içeren kırk cümle belirlenmiş ve bu cümleler Palmer’ın kiplik sınıflandırmasındaki kategorilere göre incelenmiştir. Yapılan inceleme neticesinde, “fiil-(y)A+bil-” yapısını içeren yirmi iki cümlenin yeterlilik, dokuz cümlenin ihtimal, beş cümlenin izin, üç cümlenin istek-gönüllülük ve bir cümlenin gereklilik kipliğinde işaretlendiği tespit edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen sonuçların kiplik alanına ve kiplik çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ERDEM UÇAR, F, M. (2019). “Özbek Türkçesinde Yeterlilik Kategorisi”. International Journal of Languages Education and Teaching. VII/3: 170-182.
- ERGİN, M. (2019). Türk Dil Bilgisi. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
- ERGUVANLI TAYLAN, E. (2018). “Türkçe Dilbilgisel Kiplikte Olasılık ve Gereklilik”. Dil ve Edebiyat Dergisi. XV/2: 1-22.
- GENCAN, T. N. (1979). Dilbilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- GIVON, T. (2001). Syntax an Introduction. Volume I. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dilbilim
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
21 Haziran 2022
Gönderilme Tarihi
1 Ocak 2022
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 19 Sayı: 74
APA
Güven, M., & Özgül, L. (2022). KEMAL TAHİR’İN ESİR ŞEHRİN MAHPUSU ROMANINDA “Fiil-(y)A+bil-” YAPILI CÜMLELERİN KİPLİK GÖRÜNÜMÜ*. Karadeniz Araştırmaları, 19(74), 561-579. https://izlik.org/JA56FG69BG
AMA
1.Güven M, Özgül L. KEMAL TAHİR’İN ESİR ŞEHRİN MAHPUSU ROMANINDA “Fiil-(y)A+bil-” YAPILI CÜMLELERİN KİPLİK GÖRÜNÜMÜ*. Karadeniz Araştırmaları. 2022;19(74):561-579. https://izlik.org/JA56FG69BG
Chicago
Güven, Meriç, ve Laçin Özgül. 2022. “KEMAL TAHİR’İN ESİR ŞEHRİN MAHPUSU ROMANINDA ‘Fiil-(y)A+bil-’ YAPILI CÜMLELERİN KİPLİK GÖRÜNÜMÜ*”. Karadeniz Araştırmaları 19 (74): 561-79. https://izlik.org/JA56FG69BG.
EndNote
Güven M, Özgül L (01 Haziran 2022) KEMAL TAHİR’İN ESİR ŞEHRİN MAHPUSU ROMANINDA “Fiil-(y)A+bil-” YAPILI CÜMLELERİN KİPLİK GÖRÜNÜMÜ*. Karadeniz Araştırmaları 19 74 561–579.
IEEE
[1]M. Güven ve L. Özgül, “KEMAL TAHİR’İN ESİR ŞEHRİN MAHPUSU ROMANINDA ‘Fiil-(y)A+bil-’ YAPILI CÜMLELERİN KİPLİK GÖRÜNÜMÜ*”, Karadeniz Araştırmaları, c. 19, sy 74, ss. 561–579, Haz. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56FG69BG
ISNAD
Güven, Meriç - Özgül, Laçin. “KEMAL TAHİR’İN ESİR ŞEHRİN MAHPUSU ROMANINDA ‘Fiil-(y)A+bil-’ YAPILI CÜMLELERİN KİPLİK GÖRÜNÜMÜ*”. Karadeniz Araştırmaları 19/74 (01 Haziran 2022): 561-579. https://izlik.org/JA56FG69BG.
JAMA
1.Güven M, Özgül L. KEMAL TAHİR’İN ESİR ŞEHRİN MAHPUSU ROMANINDA “Fiil-(y)A+bil-” YAPILI CÜMLELERİN KİPLİK GÖRÜNÜMÜ*. Karadeniz Araştırmaları. 2022;19:561–579.
MLA
Güven, Meriç, ve Laçin Özgül. “KEMAL TAHİR’İN ESİR ŞEHRİN MAHPUSU ROMANINDA ‘Fiil-(y)A+bil-’ YAPILI CÜMLELERİN KİPLİK GÖRÜNÜMÜ*”. Karadeniz Araştırmaları, c. 19, sy 74, Haziran 2022, ss. 561-79, https://izlik.org/JA56FG69BG.
Vancouver
1.Meriç Güven, Laçin Özgül. KEMAL TAHİR’İN ESİR ŞEHRİN MAHPUSU ROMANINDA “Fiil-(y)A+bil-” YAPILI CÜMLELERİN KİPLİK GÖRÜNÜMÜ*. Karadeniz Araştırmaları [Internet]. 01 Haziran 2022;19(74):561-79. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56FG69BG