Araştırma Makalesi

SERİ FİİL-BİRLEŞİK FİİL İLİŞKİSİ VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMÜ

Cilt: 19 Sayı: 76 21 Aralık 2022
PDF İndir
EN TR

SERİ FİİL-BİRLEŞİK FİİL İLİŞKİSİ VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMÜ

Öz

İlk olarak Afrika dillerinde tespit edilen seri fiil yapıları (SFY), birleşik fiillerle benzer şekilde iki fiilin herhangi bir bağlaç veya bağlantı unsuru olmadan art arda gelmesiyle oluşmaktadır. Başlangıçta bir tür birleşik (compound) olarak kabul edilen bu yapıların tipik özellikleri tespit edildikçe birleşik fiilden bazı önemli farklılıklar gösterdiği ortaya konulmuş, bu yapılardaki birden fazla fiilin birleştirme yoluyla değil serileştirme yoluyla bir araya getirildiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada, Türkçedeki SFY-birleşik fiil ilişkisi üzerinde durulacaktır. Çalışmanın amacı SFY ve birleşik fiilin birbirinden farklı iki kavram olduğunu ortaya koymak değildir; Türkçedeki bazı birleşik fiillerin seri fiillerin gramerleşmesi veya sözlükselleşmesi sonucu oluşan yapılar olduğunu vurgulamaktır. Türkçedeki birleşik fiil sınıflandırılmalarında farklı adlarla (ikili fiil, modal yardımcı fiil, tasvir fiil, yarı tasvirî fiil, kip ekleriyle kurulan birleşik fiil) nitelendirilen bazı birleşik fiillerin SFY olabileceği düşünülmektedir. Özellikle ikinci fiilin gramerleşerek yardımcı fiil özelliği kazandığı tasvir fiillerle asimetrik SFY’nin oluşum bakımından benzerlik göstermesi, tasvir fiil üzerine yapılan tartışmalara farklı bir boyut kazandırabilecek düzeydedir. Türkçe konuşma dilinde kullanılan kaç git, kap gel, gel al, al git vb. SFY örneklerini birleşik fiil kapsamında değerlendirmek oldukça zordur. Ayrıca SFY olarak kabul edilen bazı fiil oluşumlarının sözlükselleşerek birleşik isim (kapkaç, kaçgöç, çekyat, gelgit, vb.) oluşturması, birleşik fiil ile SFY’nin birbirine ne düzeyde yakınlaştığını gösteren önemli ipuçlarıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ADAMS, V. (1973). An Introduction to Modern English Word Formation. London: Longman.
  2. AIKHENVALD, A. Y. (1999). “Serial Constructions and Verb Compounding Evidence from Tariana (North Arawak)”. Studies in Language. International Journal Sponsored by the Foundation “Foundations of Language”. XXIII/3: 469-497.
  3. AIKHENVALD, A. Y. (2006). “Serial Verb Constructions in Typological Perspective”. Serial Verb Constructions: A Crosslinguistic Typology. (ed. A. Aikhenvald-R. Dixon). Oxford: Oxford University Press: 1-68.
  4. AIKHENVALD, A. Y. (2018). Serial Verbs. Oxford: Oxford University Press.
  5. AKSAN, Y. - M. AKSAN (2005). “Birleşik Eylemler, Sıralı Eylemler ve Görünüş”. Proceedings of the XIXth National Linguistics Conference. (ed. M. Sarı-H. Nas). Şanlıurfa: Elif Printing House: 398-413.
  6. ANDERSON, G. D. S. (2004). Auxiliary Verb Constructions in Altai-Sayan Turkic. (Turcologica 51). Wiesbaden: Harrassowitz.
  7. ANDERSON, G. D. S. (2006). Auxiliary Verb Constructions. Oxford: Oxford University Press.
  8. ANSRE, G. (1966). “The Verbid-a Caveat to 'Serial Verbs”. Journal of West African Languages. III/1: 29-32.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

22 Ağustos 2022

Kabul Tarihi

1 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 19 Sayı: 76

Kaynak Göster

APA
Çiğil, A. (2022). SERİ FİİL-BİRLEŞİK FİİL İLİŞKİSİ VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMÜ. Karadeniz Araştırmaları, 19(76), 1179-1197. https://doi.org/10.56694/karadearas.1221475
AMA
1.Çiğil A. SERİ FİİL-BİRLEŞİK FİİL İLİŞKİSİ VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMÜ. Karadeniz Araştırmaları. 2022;19(76):1179-1197. doi:10.56694/karadearas.1221475
Chicago
Çiğil, Abdullah. 2022. “SERİ FİİL-BİRLEŞİK FİİL İLİŞKİSİ VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMÜ”. Karadeniz Araştırmaları 19 (76): 1179-97. https://doi.org/10.56694/karadearas.1221475.
EndNote
Çiğil A (01 Aralık 2022) SERİ FİİL-BİRLEŞİK FİİL İLİŞKİSİ VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMÜ. Karadeniz Araştırmaları 19 76 1179–1197.
IEEE
[1]A. Çiğil, “SERİ FİİL-BİRLEŞİK FİİL İLİŞKİSİ VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMÜ”, Karadeniz Araştırmaları, c. 19, sy 76, ss. 1179–1197, Ara. 2022, doi: 10.56694/karadearas.1221475.
ISNAD
Çiğil, Abdullah. “SERİ FİİL-BİRLEŞİK FİİL İLİŞKİSİ VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMÜ”. Karadeniz Araştırmaları 19/76 (01 Aralık 2022): 1179-1197. https://doi.org/10.56694/karadearas.1221475.
JAMA
1.Çiğil A. SERİ FİİL-BİRLEŞİK FİİL İLİŞKİSİ VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMÜ. Karadeniz Araştırmaları. 2022;19:1179–1197.
MLA
Çiğil, Abdullah. “SERİ FİİL-BİRLEŞİK FİİL İLİŞKİSİ VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMÜ”. Karadeniz Araştırmaları, c. 19, sy 76, Aralık 2022, ss. 1179-97, doi:10.56694/karadearas.1221475.
Vancouver
1.Abdullah Çiğil. SERİ FİİL-BİRLEŞİK FİİL İLİŞKİSİ VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMÜ. Karadeniz Araştırmaları. 01 Aralık 2022;19(76):1179-97. doi:10.56694/karadearas.1221475