GELENEKSEL KAHRAMAN KALIBI BAĞLAMINDA İKİ KARDEŞ KAHRAMANLI TÜRK DESTANLARI ÜZERİNE DEĞERLENDİRME

Destan metinlerini çeşitli yönleriyle tahlil ederek onların yaratıldığı toplumun yaşam tarzları ve dünya görüşlerine dair tespitlerde bulunulmak mümkündür. Nitekim buna bağlı olarak gerek Batı gerekse Türk destanlarını tahlil etmek için geçmişten günümüze pek çok yöntem denenmiş ve ulaşılan sonuçlar üzerinden destanın ait olduğu halka dair çıkarımlarda bulunulmuştur. Destan araştırmalarında dikkati kahramana vermek ve onun biyografisi üzerinden çıkarımlarda bulunmak araştırmalarda en çok izlenen yol olagelmiştir. Bu sayede özellikle destan metinlerine odaklanan ilk çalışmalarda çeşitli benzerliklerin varlığı tespit edilmiş ve böylece farklı araştırmacıların kahraman kalıpları ortaya konmuştur. Bu kalıplardan faydalanarak Türk dünyası destanları da pek çok çalışmada incelenmiştir. Bu çalışmalarda varılan ortak sonuç bazı kültürel farklılıkları olmakla birlikte dünya destanlarında ortak bir kahraman kalıbının mevcudiyeti olmuştur. Bu kültürel farklılıkları belirlemek için Türk dünyası destanları özelinde çalışmalar gerçekleştirilmiş ve Türk destanlarındaki kahramanlık kalıbı ortaya konulmuştur. Destan kahramanı hakkında yapılan bu çalışmalarda genellikle tek başkahramanı olan destanlara odaklanılmış, birden fazla başkahramanı olan destanlar (kardeş kahramanlı destanlar) hakkında çok fazla çalışma ortaya konmamıştır. Bu çalışmada birden fazla kahramana sahip Türk dünyası destanlarından “Er Soltonoy, Erali Şirali ve Er Samır” destanları örneklem olarak seçilmiş ve bu destanlar merkezî kahraman kalıbı bağlamında karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.