TONYALI AHMED EFENDİ'NİN NASİHATNAMESİ
Öz
Dinî tasavvufi metinler, klasik edebiyatın ilk dönemlerinden itibaren yazılagelmiş, 19. yüzyıla kadar özellikle tarikat çevresi şairlerinin ana eserleri olmuştur. Bu tür metinlerde sanat gayesinden ziyade gerek bireyin gerekse toplumun dinî açıdan olgunlaşması, ilim ve irfan sahibi olması amaçlandığı için çoğunlukla sade bir üslubun tercih edildiği görülmektedir. Bir kısmı nasihatname veya pendname olarak adlandırılan bu eserlerin oldukça beğenildiği, hem İstanbul’da hem de Anadolu’da toplum tarafından benimsendiği görülmektedir. 19. yüzyılda Anadolu’da nasihatname yazmış, dinî-tasavvufi edebiyatın temsilcilerinden biri de Tonyalı Ahmed Efendi’dir.
Bu çalışmada 19. yüzyıl taşrasında tasavvuf ehli şairlerden olan ve tezkirelerde veya edebiyat tarihi kaynaklarında hakkında herhangi bir bilgi bulunmayan Tonyalı Ahmed Efendi’nin dinî konularda son derece sade bir dille kaleme aldığı nasihatnamesi ele alınmıştır. Mesnevisi ile aynı eser içerisinde bulunan kasidede Allah ve peygamber aşkı, Allah’ın birliği, ilmin önemi, cahil insanların hali, dünyanın geçiciliği gibi konulara değinilmiştir. Bu çalışma ile birlikte Trabzon’un dinî ve edebi şahsiyetlerinden olan Tonyalı Ahmed Efendi’nin yazınsal değeri ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKOT, B. (2013). “Îmâm-ı Gazâlî’ye Atfedilen Bir Eser: Hakîkatu’r-Ruh”. İslâmi Araştırmalar. XXIV/2: 118-129.
- ARSLAN, M. (2003). Leylâ Hanım Divanı. İstanbul: Kitabevi Yayınları.
- BAŞAR, M., ESER, A. (2005). Erzurumlu İbrahim Hakkı, Mârifetnâme. İstanbul: Âlem Yayınları.
- KALYONCU, H. (2010). Tonya. Ankara: Korza Yayıncılık.
- KAPLAN, M. (2015). Hayriyye-i Nâbî (İnceleme-Metin). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Baş-kanlığı Yayınları.
- ÖZDİNGİŞ, V. (2013). “Ahmed Efendi”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=261.(01.03.2024).
- TAŞKESENLİOĞLU, L. (2019). “Tonyalı Ahmed Efendi ve Risâle-i Ahvâl-i Âhir Zamân Mesnevi-si”. Karadeniz İncelemeleri Dergisi. XIV/27: 143-164.
- TONYALI AHMED (1325). Risâle-i Ahvâl-i Âhir Zamân. İstanbul: Mahmut Bey Matbaası.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İslam Sanatları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Erken Görünüm Tarihi
26 Mart 2025
Yayımlanma Tarihi
27 Mart 2025
Gönderilme Tarihi
7 Ekim 2024
Kabul Tarihi
4 Mart 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 22 Sayı: 85
APA
Taşkesenlioğlu, L. (2025). TONYALI AHMED EFENDİ’NİN NASİHATNAMESİ. Karadeniz Araştırmaları, 22(85), 286-304. https://doi.org/10.56694/karadearas.1563074
AMA
1.Taşkesenlioğlu L. TONYALI AHMED EFENDİ’NİN NASİHATNAMESİ. Karadeniz Araştırmaları. 2025;22(85):286-304. doi:10.56694/karadearas.1563074
Chicago
Taşkesenlioğlu, Lokman. 2025. “TONYALI AHMED EFENDİ’NİN NASİHATNAMESİ”. Karadeniz Araştırmaları 22 (85): 286-304. https://doi.org/10.56694/karadearas.1563074.
EndNote
Taşkesenlioğlu L (01 Mart 2025) TONYALI AHMED EFENDİ’NİN NASİHATNAMESİ. Karadeniz Araştırmaları 22 85 286–304.
IEEE
[1]L. Taşkesenlioğlu, “TONYALI AHMED EFENDİ’NİN NASİHATNAMESİ”, Karadeniz Araştırmaları, c. 22, sy 85, ss. 286–304, Mar. 2025, doi: 10.56694/karadearas.1563074.
ISNAD
Taşkesenlioğlu, Lokman. “TONYALI AHMED EFENDİ’NİN NASİHATNAMESİ”. Karadeniz Araştırmaları 22/85 (01 Mart 2025): 286-304. https://doi.org/10.56694/karadearas.1563074.
JAMA
1.Taşkesenlioğlu L. TONYALI AHMED EFENDİ’NİN NASİHATNAMESİ. Karadeniz Araştırmaları. 2025;22:286–304.
MLA
Taşkesenlioğlu, Lokman. “TONYALI AHMED EFENDİ’NİN NASİHATNAMESİ”. Karadeniz Araştırmaları, c. 22, sy 85, Mart 2025, ss. 286-04, doi:10.56694/karadearas.1563074.
Vancouver
1.Lokman Taşkesenlioğlu. TONYALI AHMED EFENDİ’NİN NASİHATNAMESİ. Karadeniz Araştırmaları. 01 Mart 2025;22(85):286-304. doi:10.56694/karadearas.1563074