KIRIM’IN VAR OLUŞ MÜCADELESİNDE EDİGE KIRIMAL’IN ROLÜ VE ÖNEMİ

Mustafa Edige Kırımal, Ceditçilik hareketinin yarattığı ortamdan beslenerek büyüyen ikinci kuşak Kırım Türk aydınlarındandır. Aslen Lehistan Tatarlarından olan Kırımal, 1911’de Bahçesaray’da doğmuş, ilk ve orta okul öğrenimini Kırım’da gerçekleştirmiş, ardından Kırım’ın seçkin okullarından olan Akmescit Pedagoji Enstitü-sü’nde okumuştur. Ömrünü Kırım davasına vakfetmiş olmasından mütevellit, Kırım’ın ahvali kendisinin yaşantı-sını belirlemiştir. Yüksek tahsili sırasında gizli olarak yürütülen millî faaliyetlerde aktif rol oynamış, ön plana çık-mıştır. Sovyet Hükümeti’nin baskılarının artmasıyla İran üzerinden 1932 yılında İstanbul’a geçmiş böylelikle Emel Dergisi’nin etrafında toplanan grubun içerisinde yer almıştır. 1939’da Vilnius Üniversitesi’nin Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde öğrenimini tamamlamış, Polonya’ya üniversite tahsili sebebiyle giden Kırımlı gençlerle birlikte millî faaliyetlerini burada da sürdürmüştür. Almanların Kırım Yarımadası’nı işgal etmesi üzerine Edige Kırımal Müste-cip Ülküsal ile Nazi Almanya’sıyla temaslarda bulunmuştur. Bu girişimlerin gayesi savaşta zor durumda kalan Kırım Türklerine yardım edebilmek ve Kırım’ı bağımsızlığa kavuşturabilmektir. Savaşın sona ermesiyle Kırımal Almanya’da kalmış ve Kırım Türklerinin haklarını savunmaya devam etmiştir. Bu çalışma ile ikinci kuşak Kırım Türk aydınlarından Edige Kırımal’ın Kırım Türklerinde İsmail Gaspıralı’dan beri ortaya çıkan eser bırakma gele-neğinin bir sonucu olarak meydana getirdiği kültürel, siyasi ve toplumsal konularda yürüttüğü çalışmalarıyla, Kırım’ın var oluş mücadelesine verdiği katkı ayrıca diğer Kırım Türk aydınlarından ayrılan yönlerinin ön plana çıkarılması hedeflenmiştir.