MARSİLYA TARİFESİNİN FENİKE KURBAN RİTÜELLERİNİN ANLAŞILMASI AÇISINDAN ÖNEMİ

Fenike dini uygulamalarının merkezinde yer alan kurban, tanrılara insan, hayvan, yiyecek, içecek ile çeşitli nesnelerin sunulduğu kanlı ve kansız kurban türlerini içerir. İnsan ve hayvanların kurban edildiği kutsal alanları ifade eden tophetler kurban pratiğinin işleyişinin anlaşılırlığı açısından oldukça önemlidir. Kartaca başta olmak üzere pek çok yerleşimde bulunan tophetlerdeki kurban kalıntılarına ek olarak ritüellerle ilgili bilgiler içeren yazıtlar da ele geçmiştir. Bunlardan biri de çalışmanın ana konusunu oluşturan Marsilya Tarifesi’dir. Marsilya’da bulunmuş olmasına rağmen Kartaca’dan geldiği saptanan bu tarifede yer alan bilgiler Fenike dini pratikleri ve kurban uygulamalarına ışık tutmaktadır. Bununla birlikte tarifenin Fenikelilere ait Kartaca Tarifesi ve benzeri diğer kurban tarifeleriyle karşılaştırılmasıyla kurban uygulamalarının dönem ve coğrafya açısından ne şekilde gelişme gösterdiği de daha anlaşılır hale gelir. Marsilya Tarifesi’nin içeriği ve Fenike dini ritüelleriyle olan bağlantısı incelendiğinde motivasyon ve işleyiş bakımından günümüz semavi dinlerindeki kurban ibadeti ile dahi benzer özellikler taşıdığı görülmüştür. Bu açıdan çalışmanın odak noktası Marsilya Tarifesi’nin Fenike dini uygulamalarının anlaşılması açısından öneminin vurgulanması ve Akdeniz Dünyasına ekonomik, toplumsal, kültürel açılardan etki etmiş bu uygarlığın dini pratiklerde de ne kadar büyük bir etkiye sahip olduğunun gösterilmesidir.