KIBRIS KALELERİNDE YAŞAM VE KALE GÖREVLİLERİNİN TASARRUF ETTİKLERİ MAAŞ VE TIMAR GELİRLERİ HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME (1570-1650)

Tarih boyunca eski devirlerden itibaren insanlar kendini, ailesini, yaşadığı alanı, eşyalarını ve yiyeceklerini korumak adına evi olarak gördüğü yerlerin etrafını duvarlarla çevirme gereksinimi duymuşlardır. Bu gereksinim sonucunda ortaya çıkan yapılardan biri de kaleler olmuştur. 16. yüzyıl kale kuşatmalarının sıklıkla yaşandığı bir dönem olarak karşımıza çıkmaktadır. Söz konusu bu yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu da kale kuşatmalarında önemli başarılara imza atmıştır. Akdeniz’de önemli bir mevkide bulunan Kıbrıs, Osmanlı Devleti egemenliği altına girdiğinde adadaki kaleler de zamanla birer Osmanlı kalesi haline gelmiştir. Kale içi ve dışındaki yapılar onarılmış, Osmanlı mimarisi ve kültürel dokusu hızlı bir şekilde işlenmiş ve kalelerdeki yaşama dair her türlü mekânsal, sosyal ve askerî dinamikler hayata geçirilmiştir. Kıbrıs kalelerinde yaşamlarını sürdüren kale görevlileri ise azımsanmayacak nüfusları ile bu resmin en büyük parçalarından biri olmuştur. Kale görevlileri önceleri ulufe alırken kendilerine daha sonra hazinenin yükünü azaltma amacıyla hizmetlerinin karşılığı olarak tımar verilmeye başlanmıştır. Çalışmamızda Kıbrıs adasında bulunan kalelerin kentin içindeki yeri ve toplumun hangi fertlerinin bu yapı ve çevresinde yaşadığı üzerinde durulacaktır. Ayrıca bu makale, Kıbrıs’taki kale görevlilerinin maaş olarak tasarruf ettiği tımar gelirleri ve günlük ulufe miktarlarını Osmanlı arşiv kaynakları arasında yer alan Tımar Ruznamçe ve Mühimme Defterlerine göre detaylıca inceleyerek kale görevlilerinin geçimleri hakkında bir değerlendirme yapmayı amaçlamaktadır.