TÜRKİYE VE TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜLKELERİ ARASINDAKİ ULUSLARARASI TİCARET İLİŞKİLERİ

Bu çalışma, Türkiye ile Türk Cumhuriyetleri olarak tanımlanan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan arasında 1991 yılından günümüze kadar gelişen uluslararası ticaret ilişkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye, bu ülkelerin bağımsızlıklarını kazanmalarının ardından ekonomik, siyasi ve kültürel açılardan çok boyutlu ilişkiler geliştirmiştir. Araştırmada, 2014–2024 dönemine ait dış ticaret verileri esas alınarak, Türkiye’nin bu ülkelere yönelik ihracat ve ithalat performansı ürün gruplarına göre değerlendirilmiş; ticaret hacminin yıllara göre seyri analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında elde edilen bulgular, Türkiye’nin söz konusu ülkelere yüksek katma değerli sanayi ürünleri (makineler, elektrikli cihazlar, tekstil ürünleri ve inşaat malzemeleri) ihraç ettiğini, buna karşılık enerji kaynakları, pamuk, metal cevherleri ve tarımsal ürünleri ithal ettiğini ortaya koymaktadır. Özellikle Azerbaycan ve Kazakistan ile olan ticaretin enerji temelli olduğu; Türkmenistan’ın doğal kaynaklar, Özbekistan’ın pamuk ve metaller, Kırgızistan’ın ise sınırlı fakat artan ticaret potansiyeline sahip olduğu görülmektedir. Elde edilen sonuçlar, Türkiye ile Türk Cumhuriyetleri arasındaki ekonomik ilişkilerin karşılıklı ihtiyaçlara dayalı, tamamlayıcı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, ulaştırma, enerji, dijital altyapı ve tarım gibi alanlarda geliştirilecek yeni stratejik iş birliklerinin, karşılıklı ekonomik kalkınmayı daha da ileriye taşıyacağı değerlendirilmektedir.