Öz
II. Meşrutiyet döneminin önemli askeri yayın organlarından birisi olan Müdafaa-i Milliye Gazetesi, 10 Mart 1911 [25 Şubat 1326] tarihinde yayın hayatına başlamıştır. Gazetenin hem kurucusu hem de başyazarı Mehmet Zeki Bey olmuştur. Askeri tarih gazetesi olan Müdafaa-i Milliye, Türkçe, Almanca ve Fransızca dillerinde yayın yaparak uluslararası bir nitelik kazanmıştır. Gazetenin hem kuruculuk hem de başyazarlık görevini yerine getiren ve asıl adı George Nelkene Weldberg olan Mehmet Zeki Bey şaşırtıcı biyografik bilgileriyle karşımıza çıkmıştır. Bu sebepten ötürü çalışmada Mehmet Zeki Bey’in kısa bir biyografisine de yer verilmiştir.
Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde yayımlanan bu önemli askeri gazetenin içeriğini analiz etmek, gazetede yer alan askeri tarih yazılarının bir değerlendirmesini yapmak ve gazetenin Osmanlı askeri modernleşmesine katkısını ortaya koymak çalışmanın ana amacı olmuştur. Çalışma, Müdafaa-i Milliye Gazetesi’nin 10 Mart 1911-14 Şubat 1912 tarihleri arasında yayınlanan yirmi dört sayısı kapsamında vücuda getirilmiştir. Gazetenin 20 numaralı sayısına ulaşılamadığı için bu sayı hariç tutularak değerlendirilmiştir. Gazetede yer alan askeri tarih içerikli yazılar dört ana kategoride irdelenmiş, tematik açıdan da dört ana temada ele alınmıştır. Sonuç olarak, Müdafaa-i Milliye Gazetesi’nin, Osmanlı askeri basın tarihinde önemli bir yer edindiği, dönemin askeri düşünce yapısını, modernleşme çabalarını ve uluslararası askeri gelişmelere bakış açısını yansıttığı ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Askeri Modernleşme Mehmed Zeki Bey (George Nelkene Weldberg) Müdafaa-i Milliye Gazetesi Osmanlı Askeri Basını II. Meşrutiyet Dönemi
Kaynakça
- ASKER, A. (2017). “Erken Cumhuriyet Döneminde Siyaset-Ticaret-Medya Üçgeninde Bir Gaze-teci: Mehmed Zeki Bey”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. XXXII/94: 49-94.
- GAZEL, A. A.-Ş. Ortak, (2010). İkinci Meşrutiyet’ten 1927 Yılına Kadar Yayın İmtiyazı Alan Ga-zete ve Mecmualar (1908-1927). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. VII/1: 223-256.
- KARAMAN, M.A. (2014). II. Meşrutiyet Dönemi Osmanlı Askeri Matbu ve Siyasi Hayattaki Rolü. Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Yayımlan-mamış Doktora Tezi).
- KARAMAN, M.A. (2015). “George Nelkene Weldberg (Mehmed Zeki Bey)’in Müdafaa-i Milliye Gazetesi ve Balkanlar”. Yeni Türkiye, XXI/70: 6239-6247.
- ÖZDEMİR, B. (2012). İngiliz İstihbarat Raporlarında Fişlenen Türkiye. İstanbul: Yeditepe Ya-yınları.
- TÜRKALP, E. (2022). Müdafaa-i Milliye Gazetesi Transkripsiyon ve Değerlendirmesi (1-24 Sayı). Hatay: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Yayımlan-mamış Yüksek Lisans Tezi).
- YUST, K. (1995). Kemalist Anadolu Basını. Haz. Orhan Koloğlu. Ankara: Çağdaş Gazeteciler Derneği Yayınları.
- Süreli Yayınlar
- Müdâfaa-i Milliye, S. 1, 25 Şubat 1327 [10 Mart 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 2, 19 Mart 1327 [1 Nisan 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 3, 2 Nisan 1327 [15 Nisan 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 4, 18 Nisan 1327 [1 Mayıs 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 5, 15 Mayıs 1327 [28 Mayıs 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 6, 1 Haziran 1327 [14 Haziran 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 7, 1 Temmuz 1327 [14 Temmuz 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 8, 1 Teşrin-i sânî 1327 [14 Kasım 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 9, 19 Temmuz 1327 [1 Ağustos 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 10, 1 Ağustos 1327 [14 Ağustos 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 11, 15 Ağustos 1327 [28 Ağustos 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 12, 1 Eylül 1327 [14 Eylül 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 13-14, 15 Eylül-1 Teşrin-i Evvel 1327 [28 Eylül-14 Ekim 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 15, 1 Teşrin-i Evvel 1327 [28 Ekim 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 16, 15 Teşrin-i Evvel 1327 [14 Kasım 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 17-18, 1-15 Kanun-ı Evvel 1327 [14-28 Aralık 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 19, 1 Kanun-ı Sani 1327 [14 Ocak 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 21-22, 15 Kanun-ı Sani 1327 [28 Ocak 1911].
- Müdâfaa-i Milliye, S. 23-24, 1 Şubat 1327 [14 Şubat 1911].
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Türkiye Cumhuriyeti Tarihi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 14 Temmuz 2025 |
| Kabul Tarihi | 22 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 22 Sayı: 88 |