OSMANLI DÖNEMİNDE KADINA ŞİDDET DAVALARI: ÇORUM ŞERİYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ

Merve Süngü; Zehra Gencel Efe

doi:10.56694/karadearas.1753337

OSMANLI DÖNEMİNDE KADINA ŞİDDET DAVALARI: ÇORUM ŞERİYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ

Öz

Dünya üzerinde yaşamın başladığı andan itibaren kadına yönelik şiddet; coğrafya, din, dil, ırk fark etmeksizin her toplumda acı bir şekilde varlığını hissettirmektedir. Kadının kadına şiddet uyguladığı durumlar da bulunmakla birlikte yapılan araştırmalar kadına yönelik en ağır şiddetin erkeklerden geldiğini ortaya koymaktadır. Türkiye’nin Orta Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Çorum iline ait Osmanlı Şer’iyye Sicilleri de kadının psikolojik ve fiziksel şiddete maruz kaldığı 200’den fazla dava kaydını içermektedir. Çalışmamızda sicildeki kayıtlarından hareketle 17 başlık altında ele aldığımız kadına yönelik şiddeti barındıran davaların ilki 11 Zilhicce 1257 tarihli olup sonuncusu ise 14 Safer 1327 tarihine aittir. Bir toplumun geçmişine dair tarihi ve sosyolojik yapısını yeterince tanımadan günümüzde var olan sosyal sorunlara çözüm bulma olasılığı oldukça azalmaktadır. Bu nedenle kadına şiddet türlerine yönelik çok sayıda örnek barındıran Çorum Şer’iyye Sicilleri, kadına şiddet konusunda hem o dönemin tarihi, sosyolojik, kültürel dokusunu anlamamıza hem de bu olgunun günümüze yansımalarını tespit edebilmemize imkân sağlamaktadır. Bu çalışma, Çorum Şer’iyye Sicilleri’nde kayıt altına alınan şiddet gören kadınlar temelinde ele alınmış ve şiddet türleri değişse dahi geçmişten günümüze kadına şiddet olgusunun sürekliliğine dikkat çekilerek şiddete maruz kalan kadınların unutulmadığı bir kez daha vurgulanmak istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

AKBULUT, B. B. (2000). Kaçırma ve Alıkoyma Suçu. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergi-si, 8(1-2 (Milenyum Armağanı),313-351.
AKKAŞ, İ., & Uyanık, Z. (2016). Kadına Yöneli̇k Şi̇ddet. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 6(1), 32-42..
BAYSAN Arabacı, L., & Uygun, T. (2022). Şiddet Uygulayan ve Şiddet Uygulanan Bireylerin Özellikleri. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 5(1), 38-46.
BOZKURT, A. (2021). Boşanma Sürecinde ve Sonrasında Kadın. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın Ve Aile Araştırmaları Dergisi, 1(2), 97-114.
CAN, Y., & Aksu, N. B. (2016). Boşanma Süreci̇nde ve Sonrasında Kadın. Elektronik Sosyal Bilim-ler Dergisi, 15(58).
ÇOLAK, A. (2019). İslâm Aile Hukuku (2. bs). Ensar Yayınları.
ÇOLAK, A. (2020). İslam Ceza Hukuku (1. bs). Hikmetevi Yayınları.
Çorum Şer’iyye Sicilleri,1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16.

DEMİR, Y., Özel, C., & Sütçü, S. (2022). Erken Yaşta Evliliklerin Bireysel ve Toplumsal Sonuçla-rı. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi, 2(3), 49-62.
DOĞRUEL, F. (2023). Erken Yaşta Evliliklerin Kadınlar Üzerindeki Bedensel, Duygusal ve Sos-yal Etkileri. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(4), 1094-1112.
ESENEL, M. (2023). Osmanlı Devletinde Kadına Şi̇ddet Vakaları Ve Kadın Ci̇nayetleri̇. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. [Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi]
GÜNAY, H. M. (2007). Nüşûz. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 33, ss. 303-304). TDV Yayınları.
GÜRHAN, N., Erdoğan, G., & Seyran, F. (2020). Cinsel Şiddet. MEYAD Akademi, 1(1), 59-65.
KARAÇAM, Büşra. (2020). XVIII. Yüzyıl Fetva Mecmuaları Işığında Osmanlı’da Ai̇le Hukuku. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. [Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi]
KEMENT, C., & Ekşi, A. (2023). İslâm Hukukunda Eşler Arasında Şiddetli Geçimsizlik (Şikâk) ve Hukuki Sonuçları. Kocaeli İlahiyat Dergisi, 7(2), 246-274.
KONAN, B. (2011). Osmanlı Hukukunda Tecavüz Suçu. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma Ve Uygulama Merkezi Dergisi, 29, 149-172.
Kur’an Yolu Türkçe Meâl ve Tefsir (H. Karaman, M. Çağrıcı, İ. K. Dönmez, & S. Gümüş, Çev.; 6. bs, C. 2). (2017). Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
POLAT, O. (2017). Şiddet. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 22(1), 15-34.
Şİ̇Rİ̇N, A. (1998). Kadın İsti̇smarı ve Kadına Yöneli̇k Şi̇ddet. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakül-tesi Dergisi, 14(1), 1-10.
ŞOLA, H. (2021). en-Nisa 4/34. Ayeti Bağlamında “Nuşûz” ve “Darb” Kelimelerinin Anlam Kro-nolojisi. Mecmua (12), 149-176.
TÜRK Dil Kurumu. (t.y.). Boşanma. Türk Dil Kurumu Sözlüğü. https://sozluk.gov.tr/?kelime=boşanma
UĞUR, Y. (2010). Şer’iyye Sicilleri. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 39, ss. 8-11). TDV Yayınları.
YAVAŞ, F. S. (2016). Çorum Şer’i̇yye Si̇ci̇lleri̇ Çerçevesi̇nde Ai̇le Hukuku Davaları (1255-1290/1840-1874). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. [Yayımlanmış Yük-sek Lisans Tezi]
YENER, Ş. (2023). Şiddet, Şiddet Türleri ve Okulda Öğretmene Yönelen Şiddet. İçtimaiyat, 7(1),248-294.
YILDIRIM, A. (2018). İslam Hukûkunda Ci̇nsel Dokunulmazlığa Karşı İşlenen Hetk-i Irz (Teca-vüz) Suçunun Cezası Ve Kur’an Ceza İlkeleri̇ Açısından Değerlendi̇rmesi̇. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 47, 225-261.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Osmanlı Toplumu

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Merve Süngü ^*
0009-0009-5621-7915
Türkiye

Zehra Gencel Efe
0000-0002-7558-7382
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

29 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

5 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 90

DOI

https://doi.org/10.56694/karadearas.1753337

IZ

https://izlik.org/JA63HX52CD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Süngü, M., & Gencel Efe, Z. (2026). OSMANLI DÖNEMİNDE KADINA ŞİDDET DAVALARI: ÇORUM ŞERİYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ. Karadeniz Araştırmaları, 23(90), 1248-1270. https://doi.org/10.56694/karadearas.1753337

AMA

1.Süngü M, Gencel Efe Z. OSMANLI DÖNEMİNDE KADINA ŞİDDET DAVALARI: ÇORUM ŞERİYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ. Karadeniz Araştırmaları. 2026;23(90):1248-1270. doi:10.56694/karadearas.1753337

Chicago

Süngü, Merve, ve Zehra Gencel Efe. 2026. “OSMANLI DÖNEMİNDE KADINA ŞİDDET DAVALARI: ÇORUM ŞERİYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ”. Karadeniz Araştırmaları 23 (90): 1248-70. https://doi.org/10.56694/karadearas.1753337.

EndNote

Süngü M, Gencel Efe Z (01 Haziran 2026) OSMANLI DÖNEMİNDE KADINA ŞİDDET DAVALARI: ÇORUM ŞERİYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ. Karadeniz Araştırmaları 23 90 1248–1270.

IEEE

[1]M. Süngü ve Z. Gencel Efe, “OSMANLI DÖNEMİNDE KADINA ŞİDDET DAVALARI: ÇORUM ŞERİYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ”, Karadeniz Araştırmaları, c. 23, sy 90, ss. 1248–1270, Haz. 2026, doi: 10.56694/karadearas.1753337.

ISNAD

Süngü, Merve - Gencel Efe, Zehra. “OSMANLI DÖNEMİNDE KADINA ŞİDDET DAVALARI: ÇORUM ŞERİYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ”. Karadeniz Araştırmaları 23/90 (01 Haziran 2026): 1248-1270. https://doi.org/10.56694/karadearas.1753337.

JAMA

1.Süngü M, Gencel Efe Z. OSMANLI DÖNEMİNDE KADINA ŞİDDET DAVALARI: ÇORUM ŞERİYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ. Karadeniz Araştırmaları. 2026;23:1248–1270.

MLA

Süngü, Merve, ve Zehra Gencel Efe. “OSMANLI DÖNEMİNDE KADINA ŞİDDET DAVALARI: ÇORUM ŞERİYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ”. Karadeniz Araştırmaları, c. 23, sy 90, Haziran 2026, ss. 1248-70, doi:10.56694/karadearas.1753337.

Vancouver

1.Merve Süngü, Zehra Gencel Efe. OSMANLI DÖNEMİNDE KADINA ŞİDDET DAVALARI: ÇORUM ŞERİYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ. Karadeniz Araştırmaları. 01 Haziran 2026;23(90):1248-70. doi:10.56694/karadearas.1753337