KAPSAYICI BÜYÜMENİN ÖLÇÜLMESİ: AVRASYA EKONOMİLERİNE YÖNELİK KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ

Yıl 2026, Cilt: 23 Sayı: 89, 502 - 521, 24.03.2026

Bora Kurtuluş

https://doi.org/10.56694/karadearas.1760303

https://izlik.org/JA94RA47CW

Öz

Kapsayıcı büyüme, ekonomik büyümenin yalnızca niceliksel artışını değil, aynı zamanda toplumun tüm kesimlerine adil ve eşit fırsatlar sunacak biçimde paylaşımını da hedefleyen çok boyutlu bir kalkınma yaklaşımıdır. Bu kavram, geleneksel büyüme modellerinden farklı olarak gelir dağılımı, eğitim, sağlık, istihdam ve çevresel sürdürülebilirlik gibi sosyal göstergeleri de içermektedir. Bu çalışmada, kapsayıcı büyüme ekonomik büyümenin ötesinde; sosyal eşitlik ve çevresel sürdürülebilirlik gibi bileşenlerle birlikte değerlendirilmektedir. İlk aşamada, Dünya Ekonomik Forumu ve Birleşmiş Milletler tarafından geliştirilen endeksler aracılığıyla kapsayıcı büyümenin ölçüm yöntemleri tanıtılmış, ardından Avrasya ülkelerine ilişkin söz konusu endekslerin ve alt bileşenlerinin son yıllardaki değişimleri incelenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında, endekslerin güncellenmediği dönemler için bazı alt bileşenlere ait veriler, çift-üstsel düzeltme yöntemiyle tahmin edilmiştir. Ancak 2023–2025 dönemi için yapılan tahminler ile gerçekleşen değerler arasında gözlenen sapmalar, bu yöntemin sınırlılıklarını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, özellikle ani yapısal değişimlerin yaşandığı ülkelerde zaman serisi tahminlerinin öngörü gücünün zayıfladığını göstermektedir. Sonuç olarak, IGI endeksinin daha sık güncellenmesi ve alternatif veri kaynaklarının değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, Avrasya ülkelerinde eşitlik, çevre ve yaşam koşulları gibi alanlarda daha kapsayıcı ve etkin kamu politikalarına ihtiyaç duyulduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kapsayıcı Büyüme , Avrasya Ülkeleri , Zaman Serisi Analizi , IGI Endeksi , Çift-Üstsel Düzeltme

Etik Beyan

Bu çalışma, 15.05.2025 tarihinde Uluslararası Avrasya Ekonomileri Kongresinde sunulan bildirinin (özet) genişletilmiş halidir.

Kaynakça

• BARNAT, N. vd. (2023). İnclüsive Growth İndex–Methodoloğy. Erişim Tarihi: 05.08.2025. https://bookdown.orğ/kynclova_petra/İGİ_methodoloğy/_main.pdf
• BİSHT, S. vd. (2010). Measürinğ Accessibility for İnclüsive Development: A Censüs Based İn-dex. Social Indicators Research, 98(1), 167-181.
• EÜRASİAN ECÖNÖMİC CÖMMİSSİÖN. (2019). İnclüsive Growth of the Eürasian Economic Ünion Member States: Assessments and Öpportünities. United Nations Conference on Trade and Development (s. 1-69).
• EÜRASİAN ECÖNÖMİC CÖMMİSSİÖN. (2019). İnclüsive Growth in EAEÜ Member States. Erişim Tarihi: 05.08.2025. http://www.eürasiancommission.orğ/rü/act/inteğr_i_mak-roec/dep_makroec_pol/Docüments/ İnclüsive_ğrowth_in_EAEÜ_Member.pdf
• GALBRAİTH, J. K. (1964). Economic Development. Harvard Üniversity Press.
• GARDNER JR, E. S. (1985). Exponential Smoothinğ: The State of the Art. Journal of Forecas-ting, 4(1), 1-28.
• GHAZAL, R. - M. ZÜLKHİBRİ, (2019). İslamic İnclüsive Growth İndex (i-İGİ): Measürement and Determinants. Towards a Maqāṣid al-Sharīʿah Index of Socio-Economic Development: Theory and Application, 285-309.
• GÜPTA, J. - C. VEGELİ N, (2016). Süstainable Development Goals and İnclüsive Development. In-ternational Environmental Agreements: Politics, Law and Economics, 16, 433-448.
• HÜANG, C. (2021). İnclüsive Growth and Poverty Redüction of China: Proğress and Main Poli-cies. Inclusive Development and Poverty Reduction 23-42. Sinğapore: Sprinğer Sinğapore.
• İNTERNATİÖNAL ENERGY AGENCY. (2025). Eurasia – Regions. Erişim Tarihi: 05.08.2025. https://www.iea.orğ/reğions/eürasia
• KHAN, T. İ. vd. (2020). İnclüsive ğrowth in Banğladesh: Evidence and İssües. Quest for Inclusive Growth in Bangladesh: An Employment-focused Strategy, 59-92.
• MCKİNLEY, T. (2010). İnclüsive Growth Criteria and İndicators: An İnclüsive Growth İndex for Diağnosis of Coüntry Proğress. WPS 14. Asian Development Bank, Manila (2010)
• NATİÖNAL DEMÖCRATİC İNSTİTÜTE. (2025). Eurasia. Erişim Tarihi: 05.08.2025. https://www.ndi.orğ/eürasia
• ÖNYSHCHENKÖ, S. vd. (2022). İnclüsive Development İndex. International Conference Building Innovations 779-790.
• RAÜNİYAR, G. - R. KANBÜR (2010). İnclüsive Growth and İnclüsive Development: A Review and Synthesis of Asian Development Bank Literatüre. Journal of the Asia Pacific Eco-nomy, 15(4), 455-469.
• RÖSTÖW, W. W. (1959). The Stağes of Economic Growth. The Economic History Review, 12(1), 1-16.
• SETHY, S. K. (2016). Developinğ a Financial İnclüsion İndex and İnclüsive Growth in İndia. The-oretical and
• Applied Economics, 23(2), 187-206.
• SHARAFÜTDİNÖV, R. vd. (2018). İnclüsive ğrowth index assessment in the reğions of the Volğa federal district of the Rüssian Federation. Innovation Management and Education Excel-lence through Vision 2020, 3890- 3902.
• VELLALA, P. S. vd. (2018). Econometric Analysis of Growth İnclüsiveness in İndia: Evidence from Cross-Sectional Data. Advances in Finance & Applied Economics, 19-38.
• ÜNCTAD. (2023a). Inclusive Growth. SDG Pulse 2023. Erişim Tarihi: 05.08.2025. https://sdğ- pülse.ünctad.orğ/inclüsive-ğrowth/
• ÜNCTAD. (2023b). İnclüsive Growth İndex (İGİ). Erişim Tarihi: 05.08.2025.