KONYA A. R. İZZET KOYUNOĞLU ŞEHİR MÜZESİNDE BULUNAN ALTIN SİKKELER

Yıl 2026, Cilt: 23 Sayı: 89, 453 - 472, 24.03.2026

Dilek Bülbül , Mustafa Çetinaslan

https://doi.org/10.56694/karadearas.1772153

https://izlik.org/JA68RW67JY

Öz

Sikke, günlük ticarette ödeme aracı olarak kullanılan, belirli bir biçim ve ağırlığa sahip değerli madeni paradır. Devlet tarafından basımı gerçekleştirilen, üzerine resim ve yazı işlenen sikkeler bir ödeme aracı olmanın yanında dönemin ekonomik koşulları hakkında da ipuçları vermektedir. Sultanların kendi adına sikke bastırması bağımsızlığın bir göstergesi olarak siyasi güç gösterisi anlamı da kazanmıştır. Sikkelerin üzerindeki yazılar ve semboller iktidarın otoritesini ortaya koyarken süslemeler de sanatsal ve kültürel kimliği yansıtan görsel bir ifade aracı olmuştur.
Bu makalede Konya Ahmet Rasih İzzet Koyunoğlu Şehir Müzesinde bulunan ikisi Abbasi, yedisi Osmanlı döneminde bastırılan dokuz altın sikke ele alınarak tanıtılmıştır. Erken dönem özellikleri gösteren Abbasi sikkeleri 8. yüzyıla tarihlenmektedir. Osmanlı sikkeleri coğrafi sınırların genişlemesi ve dönemin sanat anlayışındaki değişimlere bağlı olarak hem metin içeriği hem de süsleme açısından farklılıklar göstermektedir. 16-19. yüzyıllara tarihlenen sikkeler Mısır, Dımışk (Şam), İslâmbol (İstanbul) ve Kostantiniyye (İstanbul) gibi önemli darphanelerde basılmıştır.
Makale, çeviriyazıları yapılan ve ayrıntılı şekilde tanımlanan sikkeleri nümizmatik bilimine tanıtmayı ve sikke literatürüne katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Ayrıca, sikkelerin basıldığı dönem ele alınarak değerlendirmeler yapılmış ve sikke tasarımında meydana gelen değişimlerin tespit edilmesine çalışılmıştır. Söz konusu sikkeler hem malzemeleri hem de metin çözümlenmeleri ile başta nümizmatik bilimi olmak üzere sanat tarihi ve birçok bilim dalına katkı sağlayacak niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

Konya , Koyunoğlu Müzesi , Abbasi , Osmanlı , Sikke.

Etik Beyan

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.

Destekleyen Kurum

Makalemiz herhangi bir kurum tarafından desteklenmemektedir.

Teşekkür

Resmi izin, görsel kullanımı ve envanter bilgileri konusunda çalışmaya destek olan Konya Müzeler Şube Müdürü Dr. Arkeolog Coşkun Bilgi’ye, sikke bölümü sorumlusu Sanat Tarihçi Muhammed Yaşar Çuhadar’a ve A.R. İzzet Koyunoğlu Şehir Müzesinin tüm çalışanlarına teşekkürü bir borç bilirim.

GOLD COINS FOUND IN KONYA A. R. İZZET KOYUNOĞLU CITY MUSEUM

https://izlik.org/JA68RW67JY

Öz

The coin used as a means of payment in daily trade not only provides information about the economic conditions of the period but also appears as a display of political power. While the inscriptions and symbols on the coins reveal the authority of power, the decorations have also served as a visual expression tool reflecting artistic and cultural identity.
In this article, nine gold coins, two from the Abbasid period and seven from the Ottoman period, found in the Konya Ahmet Rasih İzzet Koyunoğlu City Museum are introduced. Abbasid coins date back to the 8th century, while Ottoman coins date from the 16th to the 19th centuries. These coins were minted in important mints such as Egypt, Damascus (Sham), Istanbul (Istanbul), and Constantinople (Istanbul). However, the Abbasid coins do not have a minting location.
The article aims to introduce coins, whose translations and descriptions have been made in detail, to the science of numismatics and to contribute to coin literature. In addition, evaluations have been made taking into account the period in which the coins were minted, and efforts have been made to identify the changes that occurred in coin design.

Anahtar Kelimeler

Konya , Koyunoğlu Museum , Abbasid , Ottoman , Coin.

Kaynakça

• AÇIKGÖZ, Ö. (2010). “Osmanlı Para Politikasında Reform Çabaları: 1800-1844 Dönemi Üzerine Bir Değerlendirme”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi. 6/12: 371-392.
• ARTUK, İ. (1960). “Abbasiler Devrinde Sikke”. Belleten. 24/93: 25-44.
• ARTUK, İ. - C. ARTUK (1971). İstanbul Arkeoloji Müzeleri Teşhirdeki İslami Sikkeler Kataloğu 1. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
• ARTUK, İ. (2000). Kanuni Sultan Süleyman Adına Basılan Sikkeler. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
• ARTUK, İ. (2013). “Zer-i Mahbûb”. İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 44: 281-282.
• AYDOĞDU, G. (2018). “Tarihi Olaylar Bağlamında Abbâsîler Dönemi Altın ve Gümüş Sikkeleri”. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2/2: 55-69.
• ÇAYCI, A. (2008). Selçuklularda Egemenlik Sembolleri. İstanbul: İz Yayıncılık.
• DAMALI, A. (2010a). Osmanlı Sikkeleri Tarihi 1. İstanbul: Nilüfer Damalı Eğitim, Kültür ve Çevre Vakfı Yayınları.
• DAMALI, A. (2010b). Osmanlı Sikkeleri Tarihi 2. İstanbul: Nilüfer Damalı Eğitim, Kültür ve Çevre Vakfı Yayınları.
• DAMALI, A. (2011). Osmanlı Sikkeleri Tarihi 3. İstanbul: Nilüfer Damalı Eğitim, Kültür ve Çevre Vakfı Yayınları.
• DAMALI, A. (2012). Osmanlı Sikkeleri Tarihi 6. İstanbul: Nilüfer Damalı Eğitim, Kültür ve Çevre Vakfı Yayınları.
• DAMALI, A. (2013). Osmanlı Sikkeleri Tarihi 7. İstanbul: Nilüfer Damalı Eğitim, Kültür ve Çevre Vakfı Yayınları.
• ERKOÇOĞLU, F. (2006). “Abdülmelik B. Mervân’ın Para Reformu”. İstem. 8: 171-186.
• GÜNAY, E. - F. ALLAK (2022). “Abbasi Dönemi Altın Sikke Örnekleri Üzerine Epigrafik Bir De-ğerlendirme”. Recai Karahan Armağanı Farklı Yaklaşımlarla Sanat Tarihi Çalışmaları. (ed. Mehmet Kulaz - Ercan Çalış). Ankara: Berikan Yayınevi: 161-198.
• HİZMETLİ, M. (2010). “Abbâsîler Döneminde Para Basımı”. İstem. 8/15: 79-110.
• KARAKOÇ, İ. (2021). “Osmanlı Devleti’nde Kâğıt Paraya Geçiş Sürecinde Evrâk-ı Nakdiyyenin Yeri ve Etkileri”. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi. 1: 1-54.
• KARAKÖK, C. (2014). “Kdz. Ereğli Arkeoloji Müzesindeki Osmanlı Sikkeleri (1300-1730)”. Bar-tın Üniversitesi Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi. 1/2: 33-95.
• KAYA, M. (2023). “Erzin/İssos (Epiphaneia) Antik Kenti Kazısı’nda Bulunan Bir Grup Abbasi Sikkesi”. Arteoloji Dergisi. 2/2: 128-154.
• KEMALOĞLU, Z. (2023). Amasya Müzesi’nde Bulunan Osmanlı Dönemi Sikkeleri. Samsun: Ondo-kuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. (Yayınlanmamış Doktora Tezi).
• KEMALOĞLU, Z. (2024). “Sultan I. Süleyman (Kanuni) Dönemi’ne (1520-1566) Ait Bir Grup Al-tın Sikke”. Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 9/15: 34-57.
• MERÇİL, E. (2007). Selçuklularda Hükümdarlık Alametleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayın-ları.
• ÖLÇER, C. (1990). Sultan Mahmut II Zamanında Darp Edilen Osmanlı Madeni Paraları (3 No’lu Kitaba Ek). İstanbul.
• SİVRİOĞLU, U. T. (2014). “Ortaçağ İslam Sikkelerinde Hellen, Roma-Bizans Etkisi”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi. 1/2: 50-71.
• TEKİN, O. (2004). “Meskûkât”. İslam Ansiklopedisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 29: 317-318.
• TEKİN, O. (2009). “Sikke”. İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 37: 179-184.
• USLU, R. (2014). “İslam Hukukunda Para Birimleri”. İslami Araştırmalar Dergisi. 25/1: 28-38.
• YAŞAR, H. (2014a). “Koyunoğlu, Ahmet Rasih İzzet”. Konya Ansiklopedisi. 6: 151-152.
• YAŞAR, H. (2014b). “Koyunoğlu Şehir Müzesi ve Kütüphanesi”. Konya Ansiklopedisi. 6: 152-154.
• YILMAZ, A. (2019). İznik Müzesi’nde Bulunan Osmanlı Dönemi Sikkeleri. Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Yayınlanmamış Doktora Tezi).
• YILMAZ, A. (2021). “Sultan II. Mahmud Dönemi Sikkeleri ve İznik Müzesi’nden Örnekler”. Tarih ve Gelecek Dergisi. 7/2: 904-922.