KIRGIZ (KAZAK) RUHANİ MİSYONUNUN KURULUŞU VE FAALİYETLERİ 1895-1905

Yıl 2026, Cilt: 23 Sayı: 89, 555 - 565, 24.03.2026

Yusuf Kılıçaslan

https://doi.org/10.56694/karadearas.1791277

https://izlik.org/JA68GJ26TB

Öz

Bu çalışma, Rusya İmparatorluğu’nun idari, sosyal ve dini politikalarının bir yansıması olan Bağımsız Kırgız Ruhani Misyonu’nun 1895–1905 yılları arasındaki faaliyetlerini ele almaktadır. Başlangıçta Altay Misyonu’na bağlı olan ve 1895 yılında Kutsal Sinod’un kararıyla bağımsız bir hüviyet kazanan misyon, Omsk Piskoposluğu’na bağlanmış, Semi-palatinsk ve Akmola bölgelerinde örgütlenmiştir. Misyonun temel amacı yalnızca dini propaganda ve Hristiyanlaştır-ma değil, aynı zamanda göçebe Kırgızların yerleşik hayata geçirilmesi, Rus göçmenlerle birlikte yeni bir sosyal düzenin kurulması ve devlet otoritesinin pekiştirilmesi olmuştur. Vaftiz edilenlere verilen arazi, hayvan, giyecek, yiyecek, balıkçılık ruhsatı ve vergi muafiyetleri, misyonun dini propagandasını maddi ayrıcalıklarla pekiştirdiğini ortaya koy-maktadır. XX. yüzyılın başlarında yaşanan kıtlık ve kuraklık, misyonun faaliyetlerini ciddi biçimde etkilemiştir. Hay-vanların kitlesel kaybı ve açlık, yeni vaftiz edilen toplulukları tamamen misyon merkezlerine bağımlı hale getirmiştir. Buna ek olarak Rus göçmenlerin artışı ve arazi tahsisleri, Kırgızlar ile yeni yerleşimciler arasında gerilimlere yol aç-mıştır. Misyoner raporları yalnızca dini propaganda açısından değil, aynı zamanda Kırgızların sosyal yapısı, göçebe yaşam tarzı, misafirperverliği ve İslam’ın bölgede oynadığı rol hakkında da önemli etnografik gözlemler içermektedir. Bu nedenle Bağımsız Kırgız Misyonu, hem dini misyonerlik faaliyetleri hem de dönemin Kırgız toplumuna dair sundu-ğu veriler açısından dikkat çekici bir örnek teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Misyonerlik , Semipalatinsk , Akmola , Ortodoks , Kırgızlar , Kazaklar

THE ESTABLISHMENT AND ACTIVITIES OF THE KYRGYZ (KAZAKH) SPIRITUAL MISSION 1895–1905

https://izlik.org/JA68GJ26TB

Öz

This study deals with the activities of the Independent Kyrgyz Spiritual Mission between 1895–1905, which was a reflection of the administrative, social, and religious policies of the Russian Empire. Initially affiliated with the Altai Mission and having acquired an independent status in 1895 by the decision of the Holy Synod, the mission was attac-hed to the Omsk Diocese and organized in the Semipalatinsk and Akmola regions. The main purpose of the mission was not only religious propaganda and Christianization but also the settlement of the nomadic Kyrgyz, the establish-ment of a new social order together with Russian settlers, and the consolidation of state authority. The land, animals, clothing, food, fishing licenses, and tax exemptions given to the baptized reveal that the mission reinforced its religious propaganda with material privileges. At the beginning of the twentieth century, famine and drought seriously affected the activities of the mission. The massive loss of animals and hunger made the newly baptized communities comple-tely dependent on the mission centers. In addition to this, the increase of Russian settlers and land allocations caused tensions between the Kyrgyz and the new settlers. Missionary reports contain not only religious propaganda but also important ethnographic observations about the social structure of the Kyrgyz, their nomadic lifestyle, hospitality, and the role of Islam in the region. For this reason, the Independent Kyrgyz Mission constitutes a remarkable example both in terms of missionary religious activities and in terms of the data it provides about Kyrgyz society of the period.

Anahtar Kelimeler

Missionary Activity , Semipalatinsk , Akmola , Orthodox , Kyrgyz , Kazakhs

Kaynakça

• DAMESHEK, L. M., Dameshek, I. L., & Pertseva, T. A. (2017). Sibirskiye reformu M. M. Speranskogo 1822 g.: Opıt Administrativnogo Regulirovaniya İnteresov Tsentra i Regiona. İrkutsk.
• GRİLEV, D. N. (2016). Administratibnoe Upravleniye Sibiryu v XVIII-Pervoy Tretiy XIX veka. Kras-noyarsk: Sib. Fed Un. Tip.
• MASEVİÇ, M. G. (1960). Meteriali Po İstorii Politiçeskogo Ctroya Kazahstana, (Sost.), Zinamov, S. Z. T. 1. Almata.
• Meterialı Geografi i Statiçeskiy Rossii Oblast Sibirskih Kırgızov. (1868). Çast III Sanktpeterburg. Tranşel, Ritter.
• OROZMAGAMBETOVA, D. İ., Şotbakova, L. K. (2006). Ustav O Sibirskih Kırgızah 1822 Goda i Pri-çini Prinyatiya “Polojeniya Ob Otdelnom Upravleniy Sibirskimi Kırgızami” 1838 Goda. Vestnik KarGU.
• TOPSAKAL, İ. (2010). “Rus İmparatorluğunda Yeni Ortodoks Yapılanma: İlminskiy ve Sistemi 1860-1917”. Tarih Dergisi, (51), 47–71.