WALTER BENJAMIN’İN MOSKOVA GÜNLÜĞÜ

Yıl 2026, Cilt: 23 Sayı: 89, 543 - 554, 24.03.2026

Haluk Doğan

https://doi.org/10.56694/karadearas.1829553

https://izlik.org/JA29KS67FE

Öz

Bu çalışma, Walter Benjamin’in Moskova Günlüğü adlı çalışmasını ve Moskova başlıklı denemesini politik, kültürel ve felsefi boyutlarıyla incelemektedir. Günlük, Benjamin’in 1926-1927 yıllarında Moskova’da geçirdiği iki aylık deneyiminin yalnızca kişisel izlenimlerden ibaret olmadığını; modern öznenin çözülüşü, deneyimin yoksullaşması ve zamanın politik yapısı gibi felsefi sorgulamalara yol açtığını göstermektedir. Benjamin, Moskova’yı hem devrimin yarattığı umut hem de Stalinist bürokrasinin giderek yoğunlaşan baskısı arasında sıkışmış bir şehir olarak tasvir etmektedir. Mosova’da gündelik yaşam; kolektifleştirme politikaları, mikro-faşist davranış örüntüleri ve parti sadakatinin belirleyici olduğu yeni bir kastlaşma düzeni üzerinden değerlendirilmektedir.
Walter Benjamin, kapitalizmin dinî bir yapı kazandığını ileri sürdüğü Din Olarak Kapitalizm denemesine paralel biçimde, Sovyet düzeninin de kendine özgü ritüellerle işleyen politik bir “din” hâlini aldığını belirtmektedir. Moskova deneyimi, ayrıca, Benjamin’in tarih, modernite ve ilerleme kavramlarına dair radikal eleştirilerini de somutlaştırmaktadır. Sonuç olarak Günlük, devrimci umudun kaybolduğu, iktidar arzusunun merkezî unsur hâline geldiği ve modern insanın özgürleşme imkânlarının giderek daraldığı bir atmosferin kapsamlı bir analizini sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Walter Benjamin , Modernite , Moskova , İlerleme , Tarih

WALTER BENJAMIN’S MOSCOW DIARY

https://izlik.org/JA29KS67FE

Öz

This study examines Walter Benjamin’s Moscow Diary and his essay entitled Moscow through their political, cultural, and philosophical dimensions. The diary demonstrates that Benjamin’s two-month stay in Moscow during 1926–1927 was far more than a collection of personal impressions; it gave rise to philosophical inquiries into the dissolution of the modern subject, the impoverishment of experience, and the political structure of time. Benjamin portrays Moscow as a city caught between the lingering hope of the revolution and the increasingly intensifying pressure of Stalinist bureaucracy. Everyday life in Moscow is evaluated through collectivization policies, micro-fascist behavioral patterns, and a new caste-like hierarchy defined by loyalty to the Party.
In parallel with his essay Capitalism as Religion, in which Benjamin argues that capitalism assumes a religious form, he also maintains that the Soviet system operates as a political “religion” governed by its own rituals and disciplinary mechanisms. The Moscow experience further concretizes Benjamin’s radical critiques of history, modernity, and the notion of progress. Ultimately, the Diary offers a comprehensive analysis of an atmosphere in which revolutionary hope has dissipated, the desire for power has become a central organizing force, and the possibilities of emancipation for the modern human being have progressively narrowed.

Anahtar Kelimeler

Walter Benjamin , Modernity , Moscow , Progress , History

Kaynakça

• BENJAMIN, W. (1986). Moscow Diary. (trans. Richard Sieburth), Cambridge: Harvard University Press.
• BENJAMIN, W. (1996). Selected Writings Vol. 1. 1913–1926. (ed. Marcus Bullock and Michael W. Jennings), Harvard: Harvard Univ. Press.
• BENJAMIN, W. (1999). Selected Writings Vol. 2. Part 1 1927–1930. (trans. Rodney Livingstone), Harvard: Harvard Univ. Press.
• BENJAMIN, W. (2006). Moskova Günlüğü. (çev. Cemal Ener), İstanbul: Metis Yayınları.
• BENJAMIN, W. (2012). Son Bakışta Aşk. (çev. Nurdan Gürbilek), İstanbul: Metis Yayınları.
• BENJAMIN, W. (2016). Parıltılar. (çev. Yılmaz Öner), İstanbul: Belge Yayınları.
• DELEUZE, G. & GUATTARI, F. (2023). Kapitalizm ve Şizofreni 2: Bin Yayla. (çev. Emre Sünter), İstanbul: Norgunk Yayıncılık.
• DELLALOĞLU, B. (2017). “Walter Benjamin ve Politik Teoloji”. Dar Kapıdaki Mesih: Walter Benjamin’in Politik Felsefesi. (der. M. Ertan Kardeş), İstanbul: İthaki Yayınları. 49-61.
• DOĞAN, H. (2018). “Walter Benjamin’de İlerleme Sorunu”. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi 26. 287-296.
• EILAND H. & JENNINGS M. W. (2024). Walter Benjamin: Eleştirel Bir Yaşam. (çev. Kosta Sarığlu), İstanbul: Everest Yayınları.
• JANE, R. J. (2005). Reading Walter Benjamin: Writing Through the Catastrophe. Manchester: Manchester University Press.
• KARDEŞ, M. E. (2017). “Walter Benjamin'in Politik Felsefesine Dair Öğeler”. Dar Kapıdaki Mesih: Walter Benjamin’in Politik Felsefesi. (der. M. Ertan Kardeş), İstanbul: İthaki Yayınları. 29-49.
• KARDEŞ, M. E. (2020). “Walter Benjamin Düşüncesinde Teknik: İmkanlar, Eleştiri ve Politik Eylem”. Felsefe Arkivi, 52. 1-18. https://doi.org/10.26650/arcp2020-001.
• POLSKY, S. (2003). Walter Benjamin's Transit: A Destructive Tour of Modernity. London: University of London Goldsmiths College. (Yayımlanmamış Doktora Tezi).
• TAMBLING, J. (2022). “Moscow: Walter Benjamin’s Moscow Diary”. The Palgrave Encyclopedia of Urban Literary Studies. (ed. J. Tambling. Palgrave Macmillan. 1355-1361. https://doi.org/10.1007/978-3-319-62419-8_296.
• SEITS, I. S. (2018). Invisible Avant-Garde and Absent Revolution: Walter Benjamin’s New Optics for Moscow Urban Space of the 1920s. Actual Problems of Theory and History of Art, 8: 575–582.
• USLU, A. (2017). “Politik ve Entelektüel Bağlamı İçinde Walter Benjamin'in Şiddet Teorisi”. Dar Kapıdaki Mesih: Walter Benjamin’in Politik Felsefesi. (der. M. Ertan Kardeş), İstanbul: İthaki Yayınları. 89-115.
• WOLIN, R. (1994). Walter Benjamin: An Aesthetic of Redemption. California: University of California Press.