CUMHURİYET DÖNEMİNDE ROMANYA TÜRKLERİNİN TÜRKİYE’YE GÖÇÜ VE İSKÂNI: ADAPAZARI ÖRNEĞİ

Öz

Cumhuriyet döneminde Balkanlar’dan Türkiye’ye yönelen göç hareketleri, ülkenin demografik, ekonomik ve sosyal yapısını derinden etkilemiştir. Bu göçlerin önemli kaynak ülkelerinden biri olan Romanya, özellikle Türk ve Müslüman nüfusun anavatana yöneldiği başlıca merkezlerden biri olmuştur. Bu çalışmada, Cumhuriyet döneminde Romanya’dan Türkiye’ye gerçekleşen Türk göçleri Adapazarı örneği üzerinden ele alınmıştır. Araştırmanın amacı, Romanya’dan gelen göçmenlerin Adapazarı’na iskân süreçlerini, karşılaştıkları sorunları ve şehrin ekonomik ve sosyal yapısına katkılarını ortaya koymaktır. Çalışmada nüfus sayımları, arşiv belgeleri, dönemin basın yayın organları ve ikincil kaynaklar kullanılmıştır. Bulgular, Adapazarı’nın verimli tarım arazileri, ulaşım imkânları ve ekonomik potansiyeli nedeniyle Romanya göçmenleri için önemli bir iskân alanı hâline geldiğini göstermektedir. Devlet tarafından uygulanan planlı iskân politikaları sayesinde göçmenler kısa sürede üretici konuma geçmiş, tarımsal faaliyetlere katılarak yerel ekonominin gelişimine katkı sağlamışlardır. Ayrıca yerel halk ile göçmenler arasında kurulan dayanışma ilişkileri, toplumsal uyumun sağlanmasında etkili olmuştur. Sonuç olarak Romanya’dan Adapazarı’na gerçekleştirilen göçler, Cumhuriyet’in nüfus ve iskân politikalarının yerel düzeydeki başarılı uygulamalarından biri olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Romanya Türkleri
• Göç
• Cumhuriyet Dönemi
• Adapazarı
• İskân Politikaları

MİGRATİON AND SETTLEMENT OF THE TURKS OF ROMANİA İN TÜRKİYE DURİNG THE REPUBLİCAN PERİOD: THE CASE OF ADAPAZARI

Öz

Migration movements from the Balkans to Türkiye during the Republican period had profound effects on the country’s demographic, economic, and social structure. Romania, as one of the major source countries of these movements, played a significant role in the migration of Turkish and Muslim populations to the homeland. This study examines the migration of Turks from Romania to Türkiye during the Republican era, focusing specifically on the case of Adapazarı. The main objective of the research is to analyze the settlement processes of Romanian Turkish migrants in Adapazarı, the challenges they faced, and their contributions to the city’s economic and social development. The study is based on population censuses, archival documents, contemporary newspapers, and secondary sources. The findings indicate that Adapazarı became an important settlement area for Romanian migrants due to its fertile agricultural lands, transportation facilities, and economic opportunities. Through the implementation of planned settlement policies by the state, migrants were rapidly transformed into productive members of society and actively participated in agricultural production, thereby contributing to the local economy. Furthermore, the solidarity established between the local population and the migrants played a crucial role in ensuring social integration. In conclusion, the migration from Romania to Adapazarı can be considered one of the successful local examples of the Republican population and settlement policies.

Anahtar Kelimeler

• Turks of Romania
• Migration
• Republican Period
• Adapazarı
• Settlement Policies

Kaynakça

1. ALTAN, B. (2022). “Romanya’dan Türkiye’ye Göçler (1934-1939)”, International Review of Migration and Refugee Studies, III/ 1: 14-33.
2. BİLGİN, T. (2016), “Savaş Yıllarında Anadolu Rumlarının Yaşadığı İkilem (1919-1922)” Vaka-nüvis-Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 1/1: 37-91.
3. BİLGİN, T. - A. KOLAY (2024). Kavala'dan Bağcılar'a Bir Mübadele Serüveni: Mahmutbey'in Yeniden Doğuşu, ed. Şakir Turan, Bağcılar Belediyesi Kültür Yayınları, İstanbul.
4. ÇAĞ, G. (2013). “Atayurdundan Anayurduna Bir Göç Hikâyesi: Balkanlardan Sakarya'ya Göç-ler”, Türk Tarihinde Balkanlar, C. II, Sakarya: Sakarya Üniversitesi Balkan Araştırmala-rı ve Uygulama Merkezi Yayınları: 1145-1178.
5. DOLDUR, H. (2003). Tarımdan Sanayiye Bir Ova Şehri: Adapazarı. İstanbul: İstanbul Üniversi-tesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayınlanmamış Doktora Tezi).
6. DUMAN, Ö. (2019). “1950-1951 Bulgaristan Göçü ve Kocaeli Vilayeti”, Uluslararası Orhan Gazi ve Kocaeli Tarihi- Kültürü Sempozyumu-V, C. 3, Kocaeli: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Yayınları: 1523-1534.
7. DUMAN, Ö. (2016). “Romanya’dan Kocaeli Vilayetine Göç ve İskân (1935-1939)”, Uluslararası Kara Mürsel Alp ve Kocaeli Tarihi Sempozyumu-II, C. 1, Kocaeli: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Yayınları: 497-504.
8. İPEK, N. (2005). “Sakarya’ya Türk Göçleri”, Sakarya İli Tarihi, C. I, Sakarya: Sakarya Üniversi-tesi Rektörlüğü Yayınları. 633-660.

9. KARAPINAR, Ö. (2020). “Trakya’nın Yeni Sakinleri: Göçmenler (1934-1938)”, History Studies, XII/2: 467-495.
10. ÖKSÜZ, H. (2000) “İkili İlişkiler Çerçevesinde Balkan Ülkelerinden Türkiye’ye Göçler ve Göç Sonrası İskân Meselesi (1923-1930)”, Atatürk Dergisi, III/1: 169-188.
11. SARI, M. (2015) “Adapazarı’nda Muhaceret (1877-1908)”, History Studies, VII/4: 87-112.
12. SOFUOĞLU, A.- S. YILDIRIM, (2018). “Göç ve Devlet İlişkisi Bağlamında Osmanlı Son Dönemi ile Türkiye Cumhuriyeti İlk Döneminde Göçler, Sorunlar ve Çözüm Arayışları”, Kartepe Zirvesi Göç Mültecilik ve İnsanlık, C. 2, Kocaeli: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Yayınla-rı: 299-324.
13. ŞAHİN, E. (2005) Kronolojik Adapazarı Sakarya Tarihi (1923-2004). Adapazarı: Sakarya Üni-versitesi Yayınları.