KAĞITTAKİ KİMLİK: GÜRCİSTAN BANKNOTLARINDA TARİH, DİN VE MİLLİYETÇİLİK

Öz

Bu çalışma, Gürcistan’da bağımsızlık sonrasında tedavüle sokulan banknotlarda yer alan sembollerin, ulusal hafızanın yeniden inşası ve modern Gürcü kimliğinin kurulmasındaki rolünü incelemektedir. Banknotlar, yalnızca iktisadi değişim araçları olarak değil, devletin tarih anlatılarını, kimlik politikalarını ve kolektif bellek kurgularını gündelik hayata taşıyan sembolik metinler olarak ele alınmaktadır. Nitel ve yorumlayıcı bir yöntem benimseyen araştırma, ikonografik ve sembolik analiz aracılığıyla banknotlardaki figürleri Ortodoks Hristiyanlık vurgusu, “şanlı geçmiş” ve Altın Çağ anlatısı, Sovyetler öncesi milli kimlik hareketleri ve Sovyet karşıtı uyanış temaları çerçevesinde değerlendirmektedir. Bulgular, bağımsızlık sonrası Gürcistan’da banknot ikonografisinin, Sovyet mirasının sembolik olarak reddedilmesine ve buna karşılık tarihsel-dini referanslar üzerinden yeni bir ulusal anlatının kurulmasına hizmet ettiğini göstermektedir. Ortodoks Hristiyanlığın merkezî konumu, Ortaçağ krallık dönemine yapılan göndermeler ve ulusal kahraman figürleri, kolektif hafızada seçici bir hatırlama sürecini görünür kılmaktadır. Çalışma ayrıca, bu sembolik düzenin yalnızca geçmişi yüceltmekle kalmadığını, aynı zamanda güncel siyasal meşruiyet arayışlarına da katkıda bulunduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak makale, banknotların Gürcistan’da ulusal kimlik ve hafıza inşasının gündelik, maddi ve sürekli yeniden üretilen araçları olduğunu savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• gürcistan
• banknot
• kolektif hafıza
• milli kimlik
• sembolizm

Kaynakça

1. ALTUN, E. (2019). “Banknotlardan politikayı okumak: Cumhuriyet dönemi banknotla-rına dair bir değerlendirme”. Eğitim Bilim Toplum. XVII/68: 51–72.
2. ANDERSON, B. (1991). Imagined Communities. Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. New York: Verso.
3. ATEŞ, E. (2017). “Kraliçe Tamara (Tamar) Devri (1184-1213) Gürcü Dış Politikası ve Bölgedeki Yansımaları”. Tarih İncelemeleri Dergisi. XXXII/2: 363-390.
4. BRUBAKER, R. (1996). Nationalism Reframed: Nationhood and the National Question in the New Europe. Cambridge: Cambridge University Press.
5. BRUBAKER, R. (1992). Citizenship and Nationhood in France an Germany. Harvard University Press.
6. DEUTSCH, K. (1966). Nationalism and Social Communication: An Inquiry into the Fo-undations of Nationality. Cambridge, MA: MIT Press
7. GELLNER, E. (1983). Nations and Nationalism. Oxford: Oxford University Press.
8. GOTTFRİED, G. (2011). “Aesthetics and Political Iconography of Money”. Pictorial Cul-tures and Political Iconographies. (ed. U. J. Hebel ve C. Wagner). De Gruyter. 419-428.

9. HALBWACHS, M. (1992). On Collective Memory. (çev.) L. A. Coser. Chicago: University of Chicago Press.
10. HELLEİNER, E. (1998), “National Currencies and National Identities”. American Beha-vioral Scientist, XXXXI/10: 1409-1436.
11. JAHN, H. (2021). “Introduction”. Identities and Representations in Georgia from the 19th Century to the Present. (ed. Hubertus Jahn). De Gruyter. 1-8.
12. JONES, S. F. (2013). Georgia: A Political History Since Independence. London: I. B. Tau-ris & Company.
13. JONES, S. F. (2006). “The Rose Revolution: A Revolution without Revolutionaries?”. Cambridge Review of International Affairs. XIX/1: 33–48.
14. KAKACHİA, K. & Minesashvili, S. (2015) “Identity Politics: Exploring Georgian Foreign Policy Behaviour”. Journal of Eurasian Studies. VI/2: 171–80.
15. KEKELİA, T. (2015). “Building Georgian national identity: A comparison of two turning points in history”. Religion, Nation and Democracy in the South Caucasus. (ed. Alexander Agadjanian, Ansgar Jödicke, Evert van der Zweerde). Routledge. 120-134.
16. KEKELİA, T. (2012). “Modernization and secularization–Georgian case study”. Identity Studies in the Caucasus and the Black Sea Region, 4: 90-106.
17. KHVADAGİANİ, S. (2015). “Religion as a marker of identity for Georgians (1860–1918)”. Analytical Bulletin of Armenian and Regional Studies, 8: 81–104.
18. KYMLİCKA, W. (1995). Multicultural Citizenship. Oxford: Oxford University Press.
19. LİLİENFELD, von F. (1993). “Reflections on the Current State of the Georgian Church and Nation”. Seeking God: The Recovery of REligious Identity in Orthodox Russia, Ukraine, and Georgia. (ed. Stephen K. Batalden). Northern Illinois University Press: 220-232.
20. METREVELİ, T. (2021). Orthodox Christianity and the Politics of Transition. Routledge.
21. METREVELİ, T. (2016) “An undisclosed story of roses: church, state, and nation in con-temporary Georgia”. Nationalities Papers, XXXXIV/5: 694-712, DOI: 10.1080/00905992.2016.1200021.
22. MESTVİRİSHVİLİ, N., Mestvirishvili, M. & Khoshtaria, T. (2021). National identity and perceptions of citizenship in Georgia over the last decade”. Identities and Representations in Georgia from the 19th Century to the Present. (ed. Hubertus Jahn). De Gruyter. 53-68.
23. MİKABERİDZE, A. (2007). Historical Dictionary of Georgia. Scarecrow Press.
24. NODİA, G. (2009). "Components of the Georgian national idea: an outline". Identity studies in the caucasus and the Black Sea Region. 1: 84-101.
25. NODİA, G. (2005). “Georgia: Dimensions of Insecurity”. Statehood and Security: Geor-gia after the Rose Revolution (ed. Robert Legvold and Bruno Coppieters). Cambridge, MA: MIT Press. 39-82.
26. NORA, P. (1989). “Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire”. Representa-tions, 26: 7–24.
27. PENROSE, J. ve Cumming, C. (2011). “Money talks: banknote iconography and symbo-lic constructions of Scotland”. Nations and Nationalism, XVII/4 :821-842.
28. PETERS, J. D. (1999). Speaking Into the Air: A History of the Idea of Communication. University of Chicago Press.
29. REİSNER, O. (2009). "Travelling between two worlds–the Tergdaleulebi, their identity conflict and national life". Identity Studies in the Caucasus and the Black Sea Region, 1: 36-50.
30. RENAN, E. (1996). “What is a Nation?”. Becoming National: A Reader. (ed. E. Eley & R. G. Suny). Oxford: Oxford University Press. 42-55.
31. SMİTH, A. D. (2009). Ethno-Symbolism and Nationalism. London: Routledge
32. SMİTH, A. D. (1999). Myths and Memories of the Nation. Oxford: Oxford University Press.
33. SMİTH, A. D. (1991). National Identity. Harmondsworth: Penguin.
34. SMİTH, J. (2021). “Georgian nationalism and Soviet power”. Identities and Representa-tions in Georgia from the 19th Century to the Present. (ed. Hubertus Jahn). De Gruyter. 69-82.
35. SULKHANİSHVİLİ, I. (2012). “Struggle for Power: Religion and Politics in Georgia from the 90s to the Present”. Identity Studies in the Caucasus and the Black Sea Region, 4: 138-152.
36. SUNY, R. G. (1994). The making of the Georgian nation. Indiana University Press.
37. TEVZADZE, G. (2009). “The Birth of the Georgian Nation. Identity and Ideology. Politi-cal and Societal Identities. Nationality and Religiosity”. Identity Studies in the Caucasus and the Black Sea Region. 1: 5-21.
38. VACHRİDZE, Z. (2012). "Two Faces of Nationalism and Efforts to Establish Georgian Identity". Identity Studies in the Caucasus and the Black Sea Region. 4: 82-88.
39. ZEDANİA, G. (2011). "The rise of religious nationalism in Georgia". Identity Studies in the Caucasus and the Black Sea Region. 3: 120-128.
40. ZEDANİA, G. (2009). “National Form and the Question of Identity.” Identity Studies. I/1: 75–83