YENİ TÜRK EDEBİYATINDA EKOKURGU: BİR SİSTEMATİK LİTERATÜR ANALİZİ ÇALIŞMASI

Öz

Bu araştırmanın amacı, PRISMA araştırma protokolünü kullanarak Sistematik Literatür Analizi (SLA) yöntemiyle Yeni Türk Edebiyatı alanında ekokurgu üzerine yapılan çalışmaları nicel ve nitel yönden analiz etmektir. Bizi bu çalışmayı gerçekleştirmeye iten faktör, Batı edebiyatıyla karşılaştırıldığında kuramsal olarak zaten oldukça zayıf bir ekoeleştiri literatürüne sahip olan Türk edebiyatı alanında ekokurgu üzerine yapılan çalışmaların belirgin bir şekilde sınırlı sayıda olması ve bu durumun, açık verilerle ortaya konulduğu takdirde literatürde önemli bir boşlu-ğa işaret edecek olmasıdır. Nitekim çalışmanın öncelikli amacı bu boşluğu net verilerle ortaya koyarak, Yeni Türk edebiyatında ekokurgu üzerine yapılacak çalışmaların her birinin özgün nitelikte olacağını gösterme suretiyle literatüre katkıda bulunmaktır. İkincil amacı ise, çoğunlukla sağlık ve idari bilimler alanlarında kullanılan Sistema-tik Literatür Analizi yönteminin filoloji alanında da kullanılabileceğini ve çok daha objektif ve güvenilir sonuçlar elde edilebileceğini gözler önüne sererek filolojide Sistematik Literatür Analizi çalışmalarının önünü açmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Yeni Türk Edebiyatı
• Ekokurgu
• Eko-kurgu
• Ekoeleştiri
• Sistematik Literatür Analizi

INVESTIGATION OF THE STUDY OF ECOFICTION IN NEW TURKISH LITERATURE: A SYSTEMATIC LITERATURE ANALYSIS

Öz

The aim of this research is to examine the study of ecofiction within New Turkish literature through the systemat-ic literature analysis method by employing the PRISMA research protocol. The fact leading us to conducting this study was the limited number of studies on ecofiction in New Turkish literature, which would signify an im-portant gap in the litterateur if evinced with clear data. Therefore, by exhibiting this gap through explicit data, this study aims to contribute to the litterateur by manifesting that new studies which would be conducted in the field on ecofiction would be of authentic quality. The secondary aim of the study is to open the way for SLA studies in philology by demonstrating that SLA method, which is mostly used in health and administrative sciences can be used in philology studies too and objective and reliable results would be achieved.

Anahtar Kelimeler

• New Turkish Literature
• Ecofiction
• Eco-fiction
• Ecocriticism
• Systematic Literature Analysis

Kaynakça

1. AGARWAL, P. (2024). “Towards Symbiocene: Simulation And Extrapolation Of Environmental Inevitability in Ecofiction”. Anglica. 33/3: 97–116. https://doi.org/10.7311/0860-5734.33.3.07
2. ALEXANDRU, M. (2019). “A Sea of Violence and Love: Precarity, Eco-Fiction and the American Factor in Amitav Ghosh’s The Hungry Tide”. Angles. 1–10. https://doi.org/10.4000/angles.1175
3. AKDENİZ, S. (2025). “Çocuk Edebiyatına Ekoeleştirel Bir Yaklaşım: Behiç Ak’ın Çocuk Kitapla-rının Ekoeleştirel Bir Yöntemle İncelenmesi”. International Journal of Language Aca-demy. 13/1: 226–250.
4. APAYDIN, H. N. (2023). “Günümüz Türk Romanında Ekokurgu Örnekleri Üzerine Bir Değer-lendirme”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 32: 541–558.
5. BAYRAKTAR, B. (2021). “İklim Kurgu ve Distopik Bir Öykü Olarak Günübirlikçiler”. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi. 6/2: 574–597. https://doi.org/10.32321/cutad.973589
6. BERGMAN, I. (2017). “Nature, Liminality And The Short Story”. Interdisciplinary Studies in Literature and Environment. 24/3: 477–481. https://doi.org/10.1093/isle/isx038
7. BERGTHALLER, H. (2017). “Cli-Fi and Petrofiction: Questioning Genre in the Anthropocene”. American Studies. 62/1: 120–125.
8. BURBERY, T. J. (2012). “Ecocriticism And Christian Literary Scholarship”. Christianity and Literature. 61/2: 189–214. https://doi.org/10.1177/014833311206100202

9. CRESWELL, J. W. (2017). Eğitim Araştırmaları: Nicel ve Nitel Araştırmanın Planlanması, Yürü-tülmesi, Değerlendirilmesi. İstanbul: EDAM.
10. ÇAĞIN, Ş. (2018). “Ahmet Haşim’de Çevreci Duyarlılık ve Antropomorfik Algılama”. Yeni Türk Edebiyatı. 17: 11–126.
11. ÇAKMAK, Z. (2024). “Sistematik Literatür Derleme Metodolojisi Üzerine Bir Çalışma: Araştır-macılar İçin Kapsamlı Bir Rehber”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 26/1: 1–33.
12. ÇELİK, A. A. (2023). “Tüketici Kırılganlığı Kavramına Sistematik Bir Bakış”. Abant Sosyal Bilim-ler Dergisi. 23/1: 467– 486. https://doi.org/10.11616/asbi.1217486
13. DEMİR SOLOK, N. (2018). “Yaşar Kemal’in Teneke Adlı Oyununa Ekoeleştirel Bir Yaklaşım”. TAED. 62: 227–238.
14. DÖNMEZ, E. (2021). “Turgay Fişekçi’nin Şiirlerine Ekoeleştirel Bir Yaklaşım”. Edebî Eleştiri Dergisi. 5/2: 301–329.
15. ERGEÇ, Z. (2020). “Oya Baydar’ın Köpekli Çocuklar Gecesi Adlı Romanı Üzerine Ekoeleştirel Bir Okuma”. Söylem. 5/1: 176–189.
16. ERGİN, M., & Özen, D. (2016). “Edebiyata Ekoeleştirel Yaklaşımlar: Ekoşiir ve Elif Sofya”. Sel-çuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 36: 297–314.
17. GLADWİN, D. (2007). “The Steinbeckian Land Ethic: Environmentalism And The Red Pony”. The Steinbeck Review. 4/1: 64–78. https://doi.org/10.2307/41582887
18. KARABULUT, M. – Z. ÇOLPAN (2025). “Elif Şafak’ın Kayıp Ağaçlar Adası Romanında Postmo-dern Ekolojiyi Çözümlemek”. TEKE. 14/2: 510–522.
19. KARAÇAM, Z. (2013). “Sistematik Derleme Metodolojisi: Sistematik Derleme Hazırlamak İçin Bir Rehber”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 6/1: 26–33.
20. KURU, D. – L. KOÇER (2024). “Ulusal Yazında Destinasyon İmajı Çalışmaları: Sistematik Litera-tür Taraması”. Journal of Tourism and Gastronomy Studies. 12/1: 516–537.
21. KURU, K. (2022). “Ekoeleştirel Perspektiften Edebiyat Alanında Hayvan Çalışmaları”. Bitig MSKÜ Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2/3: 43–54.
22. LEİKAM, S. – J. LEYDA (2017). Cli-Fi And American Studies: An Introduction”. American Stu-dies. 62/1: 109–114. https://doi.org/10.18422/62-08
23. MİLLS, J. (2001). “Coyote At Large: Humor İn American Nature Writing By Kathrina Schimmo-eller Peiffer”. Studies in American Humor. 3/8: 79–80.
24. MOHER, D. vd. (2009). “Preferred Reporting İtems For Systematic Reviews And Meta-Analyses: The PRISMA Statement”. Annals of Internal Medicine. 151/4: 264–269.
25. MULROW, C. D. (1994). “Systematic Reviews: Rationale For Systematic Reviews”. BMJ. 309/6957: 597–599.
26. OKTAY, G. – Y. BİRTANE (2026). “Türk Edebiyatında Doğa/Çevre/Ekoeleştiri Üzerine Yapıl-mış Çalışmalar Bibliyografyası”. ASSOS İnsan ve Toplum Bilimlerinde Araştırmalar Dergisi. 3/1: 83–126.
27. ÖZ, M. – Y. UCA (2025). “Tüketici Sinizmi: Sistematik Literatür Taraması”. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi. 17/1: 191–226.
28. SÖNMEZ, Ü. Ş. (2020). “Bir ekodistopya olarak Köpekli Çocuklar Gecesi’nde ekomarksizmin izleri”. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi. 60/1: 389–424.
29. STADLER, J. (1971). Ecofiction: A brilliant collection of short stories that reveals man’s posi-tion in the environmental crisis. New York: Washington Square Press.
30. THAKAR, R. (2025). “Eco-anxiety and hope: Climate crisis in contemporary ecofiction”. Inter-national Journal on Science and Technology. 16/3: 1–4. https://doi.org/g9vzfg
31. TOKER, A. (2022). “Bir Araştırma Metodolojisi Olarak Sistematik Literatür İncelemesi: Meta-Sentez Yöntemi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 22/Özel Sayı: 313-340.
32. TANDIRCI, M. A. (2022). Tolkein Legendarium’unun Çevre Tarihi Perspektifinden Ekoeleştiri Analizi. Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Yayımlanmış Yüksek Li-sans Tezi)
33. TOPCU, T. (2022). “Faruk Duman’ın Orman Tasvirlerinde Ekofobinin İzleri”. Folklor/Edebiyat. 28/110: 389–424.
34. TORGERSON, C. (2003). Systematic reviews. (1. Edit.) United Kingdom: Bloomsbury Publis-hing.
35. WEİG, D. (2021). “Opening Worlds into Ecosomatic Aliveness”. Tensional Responsiveness: Ecosomatic Aliveness And Sensitivity With Human And More-Than. Transcript. https://doi.org/10.14361/9783839460115-007
36. YAVUZ, Y. (2019). “Edebiyat ve Ekoeleştiri: Latife Tekin’in Manves City ve Sürüklenme Adlı Romanları”. Edebî Eleştiri Dergisi. 3/3: 245–259. https://doi.org/10.31465/eeder.567368
37. YAVUZ, M. (2023). Yaşar Kemal’in Romanlarında Toplumsal ve Bireysel Değişimi Ekoeleştirel Yaklaşımla Okumak. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Ya-yımlanmış Doktora tezi).
38. YAVUZ, N. (2022). “Sosyal Bilimlerde Sistematik Literatür Analizi”. Pamukkale Üniversitesi
39. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 51/Özel Sayı 1: 347–360.
40. YAVUZ YILDIRIM, A. D. (2024). “Edebiyat İncelemeleriyle Türkiye’deki “Yeşil Edebiyat
41. Kanununun Sınırlarını Yeniden Düşünmek”. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 6: 105–124.
42. YAZGÜNOĞLU, K. C. (2024). “Ekoeleştiri Nedir? Ekolojinin Aynasından Edebiyat Eleştirisine
43. Bakmak”. Söylem Filoloji. (Edebiyat Kuramları ve Eleştiri Özel Sayısı): 334–355.