Öz

A prominent character of 19th Century Ottoman history, Mehmed Ali Paşa (bl827- dl878], known as "Macarlı", has not attained the recog- nition he deserves among Turkish academic circles. He is usually mentioned in polemics concerning his better known descendants such as Nazım Hikmet and Mehmet Ali Aybar. The present study is an attempt to shed light on the last three months of the Paşa’s life with some help from archive documents. Mehmed Ali Paşa despite his ded- ication to his duties at ali stages of his career, his honesty, qualifica- tions, his self sacrificing, brave and patriotic stance, has been unduly criticized in popular discourse due to his ethnic origin.

Anahtar Kelimeler

• Mehmed Ali Pasha
• Congress of Berlin
• Albanian
• Prizrend League
• Djakovica

BERLİN KONGRESİ'NDEN YAKOVA'DA KATLİNE KADAR MÜŞİR MEHMED ALİ PAŞA (HAZİRAN-EYLÜL 1878)

Öz

Macarlı Mehmed Ali Paşa (1827-1878] olarak bilinen 19. Yüzyıl OsmanlI tarihinin önemli bir siması Türkiye'de akademik çevrelerde yeterince tanınmamaktadır. Paşa'nın adı daha ziyade şöhret sahibi olmuş soyundan gelmiş Nazım Hikmet; Mehmet Ali Aybar gibi kimselerle ilgili tartışmalarda dile getirilmektedir. Bu çalışmada Müşir Mehmed Ali Paşa'nın hayatının son üç ayındaki faaliyetleri arşiv belgelerinden de faydalanılarak aydınlatılmaya çalışılmıştır. Mehmed Ali Paşa her kademede işini ciddiyetle yapmaya çalışan dürüst, nitelikli, fedakâr, cesur ve vatansever bir kimse olmasına rağmen popüler söylemde haksız bir şekilde soyundan ötürü eleştiriye uğramıştır.

Anahtar Kelimeler

• Mehmed Ali Paşa
• Berlin Kongresi
• Arnavut
• Priz- ren Ligi
• Yakova

Kaynakça

1. ABDURRAHMAN ŞEREF EFENDİ (1985). Tarih Musahabeleri, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
2. AKYILDIZ Ali (2011). Sürgün Sefir Sadullah Paşa Hayatı, İntiharı, Yazıları, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
3. AVLONYALI EKREM BEY (2006). Osmanlı Arnavutlusundan Anılar (18851912), İstanbul: İletişim Yayınları
4. BAREILLES Bertrand (1919). Le Rapport Secret sur le Congres de Berlin Adresse a la's Porte par Karatheodory Pasha, Paris:Editions
5. Bossard. BAYKAL Bekir Sıtkı (1998). "100. Yıldönümü Münasebetiyle Berlin Kongresi Hakkında Bazı Düşünceler", Belleten, cilt XII, sayı 202, Nisan 1988, s. 195-208.
6. Berlin Kongresi Protokollarının Tercümesidir (1298). İstanbul: Matbaa-i Amire.
7. BOZBORA Nuray (1997). Osmanlı Yönetiminde Arnavutluk ve Arnavut Ulusçuluğunun Gelişmesi, İstanbul: Boyut Kitapları.
8. British and Foreign State Papers (1885), Volüme 69, London: Foreign Office.

9. CURTIUS Frederich (1906). Memoirs of Prince Hohenlohe-Schillingsfuerst, Volüme II, New York: The Macmillan Company.
10. DANIŞMEND İsmail Hami (1972). İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolijisi, Cilt: 4, İstanbul: Türkiye Yayınevi.
11. GAVVRYCH George W (2006). The Crescent and the Eagle Ottoman Rule, İslam and The Albanians, 1874-1913, I B Tauris, London-New York, 2006.
12. ILIJAZ Rexha (1978), Lidhja e Prizrenit ne Dokumente Osmane, Prishtine: Arkivi i Kosova,
13. İBRAHİM ALAETTİN (1933-1935). Meşhur Adamlar Hayatları Eserleri, İstanbul: Hazırlayan ve çıkaran Sedat Simavi.
14. İNAL İbnülemin Mahmut Kemal (1982). Son Sadrazamlar-II, 3. Baskı, İstanbul: Dergah Yayınları.
15. KIRMIZI Abdülhamit (2009). "Halep-Kosova Hattı, 1909: Arnavutluk'ta Meşrutiyete Karşı Bir İsyan Teşebbüsü", Divan Disiplinlerarası Çalışma Dergisi, cilt 4, sayı 26, 2009/1,1-34.
16. KORNRUMPF Jutta und Hans-Jurgen (2003). Fremde im Osmanischen Reich 1826-1912/13, Band I, Dritte Auflage, Mainz/Stutensee.
17. KORNRUMPF Hans-Jurgen (1980). "Macarlı Mehmed Ali Paşa", çev. Mehmet Kahyagil, Çevren Dergisi, sayı 4,1980, s. 11-21.
18. KURAT Yuluğ Tekin (1968). Henry Layard'm İstanbul Elçiliği 1877-1880, Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
19. KUTAY Cemal (1965). "Sultan Hamid Devrinin Kaderleri Müşterek Üç Paşası”, Tarih Konuşuyor, sayı 19, Ağustos 1965, s. 1692-1696 ve 1760.
20. KÜLÇE Süleyman (1944). Osmanlı Tarihinde Arnavutluk, İzmir: Ticaret Basımevi.
21. MAHMUD CELALETTİN PAŞA (1983). Mi’rat-i Hakikat, cilt I-II-III, Haz. İsmet Miroğlu, İstanbul: Berekât Yayınevi.
22. MEHMED ESAD (1310). Mirat-ı Mektebi Harbiye, İstanbul: Artin Asadoryan Şirket-i Mürebbiye Matbaası.