İKTİDAR VE İZDİVAÇ: MEMLÛK-ALTIN ORDA-İLHANLI ÜÇGENİNDE SİYASİ EVLİLİKLER

Tarih boyunca devletlerarası ittifaklar tesis etmek ve dos- tane münâsebetler kurmak için siyasi evlilikler yapılagel- miştir. Bu neviden olmak üzere Memlûk Devleti sultanları- nın gerçekleştirdikleri evliliklere bakıldığında, büyük bir kısmının Bahri/Türk Memlûkleri zamanında yakın irtibat halinde oldukları Altın Orda Hanlığı ve İlhanlılarla yapıldı- ğı görülmektedir. Memlûk-Moğol siyasi evlilikleri, devlet- lerarası siyasi evlilikler (han sülalesine mensup kadınlarla yapılan evlilikler) ve vâfidinin (Memlûk Devleti’ne iltica e- den Moğollar) kızları ile yapılan siyasi evlilikler olmak üze- re iki gruba ayrılır. İlk gruptakiler Altın Orda Hanlığı ile yapılmış olup genel kabulle iki örneğe sahiptir. Bunlardan ilki Sultan Baybars’ın Sultan Berke Han’ın adı zikredilme- yen kızı ile yaptığı evliliktir ki kaynaklarda yer almakla bir- likte, bu kişinin Sultan Berke Han’ın kızı olduğu şüphelidir. Kesin olan diğer evlilik ise Sultan en-Nâsır Muhammed’in Özbek Han’ın yeğeni (kardeşi Togay’ın kızı) Tulunbiye Ha- tun ile evliliğidir. İkinci gruptakiler sayıca daha fazladır. Bunlardan bazıları Sultan Baybars’ın, vâfidinin kızlarıyla yaptığı evlilikler ile Sultan Kalavun’un Aşlun Hatun ve oğulları Ali, Halil ve Muhammed’in Mengübek ve Ertekin Hatun ile evlilikleridir. Bu çalışmada söz konusu evlilikler hakkında ayrıntılı bilgi verilecek ve kadınların siyasi ha- yattaki rollerine değinilecektir.