ŞECERE-İ TERAKİME’DE ÖLÜM ÖRTMECESİ

Kuban Seçkin

ŞECERE-İ TERAKİME’DE ÖLÜM ÖRTMECESİ

Öz

İnsanlar bazen söyleyeceklerinin başkalarını rahatsız ede- ceğinden çekinir ve bazı kelimeleri gizleyerek daha yumu- şak ifadeler tercih ederler. Normal şartlarda kötü olarak algılanan kelimelerin bir şekilde değiştirilip yeni ve farklı bir tarzda söylenmesine “örtmece” denilmektedir. Doğum, ölüm, cinsellik gibi insanlığın temel konuları ile ilgili ifade- ler sembolik anlamlarla yüklüdür. Özellikle “ölüm” hayat hakkındaki diğer gerçeklerden çok daha duygusal şekilde değerlendirilir ve daha dikkatle ifade edilir. Ölüm ile ilgili örtmece sözler, bu kavramın yaratacağı etkiyi algıda azalt- mak ve sıradanlaştırmak için kullanılır. Şecere-i Terakime’- nin Türkmen boyları arasında söylenen rivayetlerin hoca- ların ve beylerin ellerindeki şecereler, Reşideddin’in Cami- ü’t-tevarih’indeki Oğuzname gibi kaynaklardan faydalanı- larak yazıldığı göz önüne alındığında eski Türk tarih ve kültürünün önemli bir temsilcisi olduğu aşikârdır. Bu ça- lışmada Şecere-i Terakime’de yer alan “ölüm” kavramı ile ilgili örtmece ifadeler toplumdaki ölüm algısını ortaya koymak amacıyla tespit edilmiş, anlambilimsel açıdan yo- rumlanmış ve günümüzdeki ölüm örtmeceleriyle kıyas- lanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

BİLGEGİL Kaya (1989). Edebiyat Bilgi ve Teorileri, İstanbul: Enderun Kitabevi.
BOZKAPLAN Şerif Ali (2009). “Anadolu Ağızlarında Güzel Adlandırma Ör- nekleri”, Turkish Studies, 4/3, s.379-396.
CONDON C. John (1998). Kelimelerin Büyülü Dünyası Anlambilim ve İletişim, (Çev: Murat Çiftkaya), İstanbul: İnsan Yayınları.
ÇAĞATAY Saadet (1974). “Türk halklarında Tabu ve Örtmece (Euphemism) Sözler”, Türklerde Batıl İnançlar Arasında Tabu, T.C. Başbakanlık Kül- tür Muşavirliği, Millî Folklor Enstitüsü, I. Uluslararası Türk Folklor Sempozyumu, Ankara, s.365.
DEMİRCİ Kerim (2008), “Örtmece (Euphemism) Kavramı Üzerine”, Milli Folklor, Sayı: 77, s.21-34.
ERGÖNENÇ AKBABA Dilek (2008). “Nogay Türklerinde Ölüm ile İlgili İnanç- lar ve Ağıtlar”, Milli Folklor, Sayı:20, s.77-84.
FREUD Sigmund (2002). Totem ve Tabu (çev. K. Sahir Sel), İstanbul: Sosyal Yayınları.
GÜNER DİLEK Figen (2007). “Altay Türkçesinde Ölüm Kavramını Anlatan Sözler ve Söz Kalıpları”, Bilig, Sayı:42, s.177-190.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kuban Seçkin
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2016

Gönderilme Tarihi

1 Mayıs 2016

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 13 Sayı: 50

IZ

https://izlik.org/JA74TB39RE

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Seçkin, K. (2016). ŞECERE-İ TERAKİME’DE ÖLÜM ÖRTMECESİ. Karadeniz Araştırmaları, 13(50), 231-240. https://izlik.org/JA74TB39RE

AMA

1.Seçkin K. ŞECERE-İ TERAKİME’DE ÖLÜM ÖRTMECESİ. Karadeniz Araştırmaları. 2016;13(50):231-240. https://izlik.org/JA74TB39RE

Chicago

Seçkin, Kuban. 2016. “ŞECERE-İ TERAKİME’DE ÖLÜM ÖRTMECESİ”. Karadeniz Araştırmaları 13 (50): 231-40. https://izlik.org/JA74TB39RE.

EndNote

Seçkin K (01 Haziran 2016) ŞECERE-İ TERAKİME’DE ÖLÜM ÖRTMECESİ. Karadeniz Araştırmaları 13 50 231–240.

IEEE

[1]K. Seçkin, “ŞECERE-İ TERAKİME’DE ÖLÜM ÖRTMECESİ”, Karadeniz Araştırmaları, c. 13, sy 50, ss. 231–240, Haz. 2016, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74TB39RE

ISNAD

Seçkin, Kuban. “ŞECERE-İ TERAKİME’DE ÖLÜM ÖRTMECESİ”. Karadeniz Araştırmaları 13/50 (01 Haziran 2016): 231-240. https://izlik.org/JA74TB39RE.

JAMA

1.Seçkin K. ŞECERE-İ TERAKİME’DE ÖLÜM ÖRTMECESİ. Karadeniz Araştırmaları. 2016;13:231–240.

MLA

Seçkin, Kuban. “ŞECERE-İ TERAKİME’DE ÖLÜM ÖRTMECESİ”. Karadeniz Araştırmaları, c. 13, sy 50, Haziran 2016, ss. 231-40, https://izlik.org/JA74TB39RE.

Vancouver

1.Kuban Seçkin. ŞECERE-İ TERAKİME’DE ÖLÜM ÖRTMECESİ. Karadeniz Araştırmaları [Internet]. 01 Haziran 2016;13(50):231-40. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74TB39RE