Araştırma Makalesi

Karbonat Kökenli Doğal Taşların Fizikomekanik Özellikleri ile Katrak Makinelerinde Kesilebilirlik Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi

Cilt: 16 Sayı: 2 24 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Karbonat Kökenli Doğal Taşların Fizikomekanik Özellikleri ile Katrak Makinelerinde Kesilebilirlik Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi

Öz

Bu çalışmanın amacı, karbonat kökenli on adet farklı doğal taşın fiziksel ve mekanik özelliklerini kullanarak, katrak makinelerinde kesilebilirlik performansını tahmin etmeye yönelik yeni ampirik modeller geliştirmektir. Bu kapsamda, yoğunluk, porozite, tek eksenli basınç dayanımı, dolaylı çekme dayanımı, Schmidt çekici sertlik değerleri ve Cerchar aşındırıcılık indeksi ile katrak makinesi performans göstergesi olan alansal plaka üretim oranı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Öncelikle, bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki doğrusal ve doğrusal olmayan korelasyonlar analiz edilmiştir. Ardından, elde edilen sonuçlara dayanarak çoklu doğrusal regresyon modelleri oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, katrak makinesi kesim performansının, doğal taşların tek eksenli basınç ve dolaylı çekme dayanımları ve Schmidt çekici deformasyon katsayısının birlikte değerlendirilmesiyle güvenilir bir biçimde tahmin edilebileceğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, daha genel ve kapsamlı modellerin geliştirilebilmesi için farklı jeolojik kökenlere sahip doğal taşlar ve çeşitli katrak makinelerinden elde edilen verilerin analize dahil edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Etik kurul onayı gerekmemektedir.

Teşekkür

Bu çalışmanın gerçekleştirilmesine olanak sağlayarak kendi fabrikasında ve iş birliği içinde oldukları tesislerde gerekli imkânları sunan Mermeras Ltd. Şti. sahibi Sayın Emek Kılıç’a teşekkür ederiz. Ayrıca, bej ve kireçtaşı numuneleri üzerinde katrak makinelerinin performans ölçümlerini gerçekleştirerek bu kapsamda lisans bitirme çalışmasını tamamlayan Maden Mühendisi Sayın Fevzi Can Polat’a teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Altindag, R. (2000). Darbeli delme performans analizlerinde kayaç gevrekliğinin rolü. 5. Ulusal Kaya Mekaniği Sempozyumu. 30 - 31 Ekim, ss.105-112, Isparta, Türkiye.
  2. Altindag, R. (2002). The evaluation of rock brittleness concept on rotary blast holes drills. The Journal of the Southern African Institute of Mining and Metallurgy, 102(1),61-66.
  3. Altindag, R. (2003). Correlation of specific energy with rock brittleness concepts on rock cutting. The Journal of the Southern African Institute of Mining and Metallurgy, 103(3), 163-172.
  4. ASTM D7625-10. (2010). Standard test method for laboratory determination of abrasiveness of rock using the CERCHAR method. American Society for Testing and Materials.
  5. Bayram, F. (2002). Elmas lamalı katraklarda kesme verimliliğin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, 146 s.
  6. Bayram, F., & Kulaksiz, S. (2021). Evaluation of rock cutting performance of diamond segmented frame saw in terms of diamond segment wear. International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences, 139, 104657. Doi: 10.1016/j.ijrmms.2021.104657.
  7. Bilgin, N., Dincer, T., & Copur, H. (2002). The performance prediction of impact hammers from Schmidt hammer rebound values in Istanbul metro tunnel drivages. Tunnelling and Underground Space Technology, 17 (3), 237-247. Doi: 10.1016/S0886-7798(02)00009-3.
  8. Bilim, N. (2012). Optimum cutting speed of block-cutting machines in natural stones for energy saving. Journal of Central South University,19, 1234-1239. Doi: 10.1007/s11771-012-1134-y.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Maden Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

5 Kasım 2025

Kabul Tarihi

12 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Shaterpour-Mamaghani, A., & Tumaç, D. (2026). Karbonat Kökenli Doğal Taşların Fizikomekanik Özellikleri ile Katrak Makinelerinde Kesilebilirlik Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi, 16(2), 34-46. https://doi.org/10.7212/karaelmasfen.1817885
AMA
1.Shaterpour-Mamaghani A, Tumaç D. Karbonat Kökenli Doğal Taşların Fizikomekanik Özellikleri ile Katrak Makinelerinde Kesilebilirlik Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi. 2026;16(2):34-46. doi:10.7212/karaelmasfen.1817885
Chicago
Shaterpour-Mamaghani, Aydin, ve Deniz Tumaç. 2026. “Karbonat Kökenli Doğal Taşların Fizikomekanik Özellikleri ile Katrak Makinelerinde Kesilebilirlik Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi”. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi 16 (2): 34-46. https://doi.org/10.7212/karaelmasfen.1817885.
EndNote
Shaterpour-Mamaghani A, Tumaç D (01 Temmuz 2026) Karbonat Kökenli Doğal Taşların Fizikomekanik Özellikleri ile Katrak Makinelerinde Kesilebilirlik Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi 16 2 34–46.
IEEE
[1]A. Shaterpour-Mamaghani ve D. Tumaç, “Karbonat Kökenli Doğal Taşların Fizikomekanik Özellikleri ile Katrak Makinelerinde Kesilebilirlik Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi”, Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi, c. 16, sy 2, ss. 34–46, Tem. 2026, doi: 10.7212/karaelmasfen.1817885.
ISNAD
Shaterpour-Mamaghani, Aydin - Tumaç, Deniz. “Karbonat Kökenli Doğal Taşların Fizikomekanik Özellikleri ile Katrak Makinelerinde Kesilebilirlik Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi”. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi 16/2 (01 Temmuz 2026): 34-46. https://doi.org/10.7212/karaelmasfen.1817885.
JAMA
1.Shaterpour-Mamaghani A, Tumaç D. Karbonat Kökenli Doğal Taşların Fizikomekanik Özellikleri ile Katrak Makinelerinde Kesilebilirlik Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi. 2026;16:34–46.
MLA
Shaterpour-Mamaghani, Aydin, ve Deniz Tumaç. “Karbonat Kökenli Doğal Taşların Fizikomekanik Özellikleri ile Katrak Makinelerinde Kesilebilirlik Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi”. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi, c. 16, sy 2, Temmuz 2026, ss. 34-46, doi:10.7212/karaelmasfen.1817885.
Vancouver
1.Aydin Shaterpour-Mamaghani, Deniz Tumaç. Karbonat Kökenli Doğal Taşların Fizikomekanik Özellikleri ile Katrak Makinelerinde Kesilebilirlik Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi. 01 Temmuz 2026;16(2):34-46. doi:10.7212/karaelmasfen.1817885