Rethinking Agricultural Towns in the Context of Resilience

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 67 - 78, 29.12.2025

Süleyman Güngör

https://doi.org/10.71233/kared.1724638

Öz

This study aims to reassess the agricultural towns model, a significant component of rural development policies in Turkey, within the framework of contemporary resilience thinking. Agricultural towns are settlement models with the potential to provide holistic solutions to social, economic, and environmental challenges in rural areas. Initially proposed by the Nationalist Movement Party in the 1970s, this model can be transformed into a more sustainable and resilient system by integrating smart farming technologies, resilient city principles, and compact city concepts. The study comprehensively examines the historical development of the model, its distinctions from central village and village-town models, its alignment with current rural development policies, and its integration with modern applications. Furthermore, strategic policy recommendations are presented concerning environmental sustainability, climate change adaptation, support for local economies, and national security perspectives.

Anahtar Kelimeler

Agricultural towns , resilience , rural development , sustainability , smart farming

Tarım Kentlerini Dirençlilik Bağlamında Yeniden Düşünmek

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de kırsal kalkınma politikalarının önemli bir bileşeni olan tarım kentleri modelini, çağdaş dirençlilik kavramı çerçevesinde yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Tarım kentleri, kırsal alanlardaki sosyal, ekonomik ve çevresel sorunlara bütüncül çözümler sunma potansiyeline sahip yerleşim modelleridir. 1970’lerde Milliyetçi Hareket Partisi tarafından önerilen bu model, günümüzde akıllı tarım teknolojileri, dirençli kent ve kompakt kent kavramlarıyla entegre edilerek daha sürdürülebilir ve dayanıklı bir yapıya kavuşturulabilir. Çalışmada modelin tarihsel gelişimi, merkez köy ve köykent modellerinden farkları, güncel kırsal kalkınma politikalarıyla uyumu ve modern uygulamalarla entegrasyonu kapsamlı biçimde ele alınmıştır. Ayrıca çevresel sürdürülebilirlik, iklim değişikliğine adaptasyon, yerel ekonomilerin desteklenmesi ve ulusal güvenlik perspektifleri bağlamında stratejik politika önerileri sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tarım kentleri , dirençlilik , kırsal kalkınma , sürdürülebilirlik , akıllı tarım

Kaynakça

• Adaman, F., Avcı, D., Kocagöz, U. & Yeniev, G. (2020). İklim Değişikliği Bağlamında Tarımda Dönüşümün Politik Ekolojisi. İstanbul: İstanbul Politikalar Merkezi. https://ipc.sabanciuniv.edu/Content/Images/CKeditorImages/20201125-22115500.pdf (Erişim tarihi: 01.05.2025)
• Altaş, S. (2017). Geleceğe Miras Olarak Bırakılan Bir Kırsal Kalkınma Projesi: Atatürk'ün İdeal Cumhuriyet Köyü. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(6), 255-287. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/401869 (Erişim tarihi: 11.02.2025)
• Atabeyoğlu, Ö. (2017). Atatürk'ün kırsal kalkınma projesi “İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi”nin mekân kuramları açısından değerlendirilmesi. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 18(2), 176-185. https://doi.org/10.17474/artvinofd.297142
• Bahadur, A. & Tanner, T. (2014). Transformational resilience thinking: putting people, power and politics at the heart of urban climate resilience. Environment and Urbanization, 26(1), 200-214. https://doi.org/10.1177/0956247814522154
• Başa, Ş. (2007). Köy Yönetimi, Toplum Kalkınması ve Köykent Yaklaşımı (Konferans). https://www.academia.edu/6576744/K%C3%96Y_Y%C3%96NET%C4%B0M%C4%B0_TOPLUM_KALKINMASI_VE_K%C3%96YKENT_YAKLA%C5%9EIMI_KONFERANS_ (Erişim tarihi: 08.04.2025)
• Burgess, R. (2000). The Compact City Debate: A Global Perspective. M. Jenks & R. Burgess (Ed.), Compact Cities: Sustainable Urban Forms for Developing Countries (ss. 9-24). London: Spon Press. http://www.istoecidade.weebly.com/uploads/3/0/2/0/3020261/compact_cities.pdf (Erişim tarihi: 11.03.2025)
• CHP. (1973). Ak Günlere: CHP 1973 Seçim Bildirgesi Özeti. Ankara: CHP.
• Clark, T. A. & Tsai, T.-I. (2000). The Agricultural Consequences of Compact Urban Development. M. J. Burgess (Ed.), Compact Cities: Sustainable Urban Forms for Developing Countries. London: Spon Press.
• Çağlar, S. K. & Koç, C. (2023). Köy Enstitüleri’nin Türkiye’de Kırsal Alan Kalkınmasında ve Planlamasındaki Yeri ve Önemi. Kent Akademisi Dergisi, 16(3), 1620-1638. https://doi.org/10.35674/kent.1095398
• Çolakoğlu, E. (2007). Kırsal Kalkınma Problemine Bir Çözüm Arayışı Olarak Köy-Kent Projesi. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 3(6), 187–202. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijmeb/issue/54836/750772 (Erişim tarihi: 05.02.2025)
• DPT. (1973). Yeni Strateji ve Kalkınma Planı: Üçüncü Beş Yıl 1973-1977. Ankara: DPT Yayını.
• DPT. (1979). Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı. Ankara: DPT Yayını.
• Eco-Compact Village. (2021, 5 Mart). http://www.ecocompactcity.org/Village/Village.html (Erişim tarihi: 05.03.2025)
• Elmas, A. (2020). Köyü Canlandırma Hareketi Olarak Köy Enstitüleri. Ankara: Iksad Publishing House. https://iksadyayinevi.com/wp-content/uploads/2020/12/KOYU-CANLANDIRMA-HAREKETI-OLARAK-KOY-ENSTITULERI.pdf (Erişim tarihi: 09.02.2025)
• Erdönmez, C. (2005). Köykent: Olumlu ve Olumsuz Yönleriyle Bir Kırsal Kalkınma Projesinin Çözümlemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri A(2), 35-51. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/195694 (Erişim tarihi: 11.01.2025)
• Folke, C. (2006, Ağustos). Resilience: The emergence of a perspective for social–ecological systems analyses. Global Environmental Change, 16(2), 253-267. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2006.04.002
• Günal, M. (2018). 50. Yılında MHP ve Ekonomi: Politikalar, Görüşler, Öneriler. Düşünce Dünyasında Türkiz, 9(49), 85-131. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3173501 (Erişim tarihi: 11.02.2025)
• Güven, O. (2017). Türkiye Kırsal Kalkınma Politikalarının Analizi. Akademik Bakış Dergisi, 63(Eylül-Ekim 2017), 209-227. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/437580 (Erişim tarihi: 14.01.2025)
• Holling, S. C. (1973). Resilience and Stability of Ecological Systems. Annual Review of Ecology and Systematics, 4, 1–23. https://pure.iiasa.ac.at/26/1/RP-73-003.pdf (Erişim tarihi: 11.01.2025)
• Jenks, M. (2000). Introduction: Sustainable Urban Form in Developing Countries? M. Jenks & R. Burgess (Ed.), Compact Cities: Sustainable Urban Forms for Developing Countries (ss. 1-6). London: Spon Press. http://www.istoecidade.weebly.com/uploads/3/0/2/0/3020261/compact_cities.pdf (Erişim tarihi: 11.03.2025)
• Kasaba, R. (2009). A Moveable Empire: Ottoman Nomads, Migrants, and Refugees. Seattle: University of Washington Press.
• Kerr, R. B., Hasegawa, T. & Lasco, R. (2022). Food, Fibre and Other Ecosystem Products. H.-O. Pörtner & D. C. Roberts (Ed.), Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability (ss. 714-906). Cambridge, UK: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844
• Marsden, T. & Morley, A. (2015). Sustainable Food Systems: Building a New Paradigm. Londra: Routledge.
• MHP. (1969). Memleket ve Dünya Hadiseleri: Milliyetçi Hareket Partisi 1969 Seçim Bildirisi. Ankara: MHP.
• MHP. (1977). Türk Milleti Uyan: 1977 Milliyetçi Hareket Partisi Seçim Beyannamesi. Ankara: MHP.
• MHP. (2023). Gelen Türk Asrı, Geleceğin Gücü Türkiye: Milliyetçi Hareket Partisi 2023 Seçim Beyannamesi. Ankara: MHP. https://www.mhp.org.tr/usr_img/_mhp2007/kitaplar/beyanname_14_mayis_2023_opt.pdf (Erişim tarihi: 12.03.2025)
• OECD. (2020). Rural Well-Being: Geography of Opportunities. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/d25cef80-en
• OECD. (2020a). Rural Well-Being: Geography of Opportunities – Turkey. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2024/12/rural-well-being-country-notes_d66ebd53/turkey_2df768f6/693554df-en.pdf (Erişim tarihi: 27.03.2025)
• Önen, S. M. & Albayrak, H. (2011). Kamu Yönetimi Bağlamında Türkiye’nin Kırsal Kalkınma Politikaları: AB ile Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 1-16. https://dergipark.org.tr/tr/download/issue-file/41154 (Erişim tarihi: 16.04.2025)
• Örmecioğlu, H. T. (2019, Ağustos). Cumhuriyetin İlk Yıllarında Köycülük Tartışmaları ve Numune Köyler. Belleten, 83(297), 729-751. https://doi.org/10.37879/belleten.2019.729
• Özcan, K. & Akci, A. (2016). Kırsal Kalkınma İçin Model Önerisi: Köy Kümeleri. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 2(1), 13-23.
• Özdağ, M. (1969, Mayıs 5). Milli Egemenlik ve Köylü. Devlet, 1(5), 12.
• Pörtner, H.-O. & Roberts, D. C. (2022). Summary for Policymakers. H.-O. Pörtner & D. C. Roberts (Ed.), Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability (ss. 3-35). Cambridge, UK: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844
• Richardson, H. W., Bae, C.-H. C. & Baxamusa, M. H. (2000). Compact Cities in Developing Countries: Assessment and Implications. M. Jenks & R. Burgess (Ed.), Compact Cities: Sustainable Urban Forms for Developing Countries (ss. 25-36). London: Spon Press.
• Sezik, M. & Dokuyucu, E. (2025). İklim Değişikliği ve Türkiye’de Kentlerin İklim Değişikliği Politikalarına Uyum Sorunları. Kent Akademisi Dergisi, 18(1), 540-562. https://doi.org/10.35674/kent.1481943
• Şahin, M. S. (2021). Türkiye’de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Projelerinin Yönetim Sorunsalı. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Denizli: Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. https://gcris.pau.edu.tr/bitstream/11499/38626/1/10410977.pdf (Erişim tarihi: 09.02.2025)
• Tarım Reformu Genel Müdürlüğü. (2023). Kırsal Kalkınmada Uzman Eller Projesi. https://uzmaneller.tarimorman.gov.tr/ (Erişim tarihi: 21.04.2025)
• Tuğaç, Ç. (2018). Türkiye İçin İklim Değişikliğine Dayanıklı Kentsel Planlama Modeli Önerisi: Eko-Kompakt Kentler. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 32(4), 1047-1068. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/548375 (Erişim tarihi: 13.03.2025)
• Tutanak Dergisi (2022), 115, 27. Dönem, 6. Yasama Yılı (9 Aralık 2022). (33. Birleşim), 726-728. https://cdn.tbmm.gov.tr/TbmmWeb/Tutanak/27/6/33/Basilmis/7c47686e-bab5-462d-91f1-8daf959ec663.pdf (Erişim tarihi: 02.08.2025)
• Türkeş, A. (1967). Dokuz Işık (4. baskı). İstanbul: C.K.M.P. Eminönü İlçesi.
• Türkeş, A. (1975b). Temel Görüşler (2. baskı). İstanbul: Dergah Yayınları.
• Türkeş, A. (1977). Yeni Ufuklara Doğru (8. baskı). İstanbul: Kutluğ Yayınları.
• Türkeş, A. (1994). 9 Işık (2. baskı). İstanbul: Burçak Ltd. Şti.
• Walker, B. & Salt, D. (2006). Resilience Thinking: Sustaining Ecosystems and People in a Changing World. Washington: Island Press.
• Wolfert, S., Ge, L., Verdouw, C. & Bogaardt, M.-J. (2017). Big Data in Smart Farming – A Review. Agricultural Systems, 153, 69–80. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2017.01.023
• Yahyaoğlu [Ünal], T. (1975). Tarım Kentleri: Milliyetçi Toplumcu Düzen (3. baskı). Konya: Milli Ülkü Yayınları.