Hisse Senedi Piyasası Endeksleri Arasındaki Ortak Hareket Üzerine Ampirik Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmada Avrupadaki gelişmiş ülkelerin hisse senedi endeksleri ile Türkiye’deki hisse senedi endeksi arasında bir ortak hareket olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. 2008 yılında yaşanan Global finansal krizin etkisini gözlemlemek amacıyla, hisse senetleri arasındaki ilişki kriz öncesi için 1996M1-2008M12 dönem aralığı, kriz sonrası için 2009:M1-2020M11 dönem aralığında ayrı ayrı incelenmiştir. Avrupadaki gelişmiş ülkelerin hisse senedi endeksleri için, Morgan Stanley Capital International tarafından, Avrupada’daki 15 gelişmiş ülkenin hisse senedi piyasasını göz önünde bulundurak, hesaplanan endeks kullanılmıştır. Öncelikle serilerin bütünleşme derecelerini belirlemek adına birim kök testlerinden faydalanılmış. Her dönem için serilerin aynı derecede bütünleşik oldukları belirlendikten sonra Johansen eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Kriz öncesi dönem için herhangi bir eşbütünleşik ilişki görülmezken, kriz sonrası dönemde seriler arasında bir eş bütünleşik ilişki olduğu gözlenmiştir. Son olarak yapılan Granger nedensellik testine göre ise Avrupa’daki gelişmiş ülkelerin hisse senedi endeksinden Türkiye’deki hisse senedi endeksine tek yönlü nedensel bir ilişki bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• ortak hareket
• hisse senedi piyasası endeksleri
• nedensellik analizi

A Study on Co-movement between Stock Market Indexes with Empirical Analysis

Öz

Main aim of the study is to determine whether there is co-movement between stock market indexes of developed-European countries and Turkey by considering effect of Global Financial Crisis in 2008. Because of that, the co-movement is indicated for two different periods: 1996:M1-2008:M12 represents pre-crisis period and 2009:M1-2020:M11 represents post-crisis period. Developed-European countries stock market index is single index which is calculated by Morgan Stanley Capital International by considering 15 developed countries’ stock market index in Europe. To clarify the results, firstly, unit root tests are applied to find the integration level of series. After detecting that series are integrated at same level in each period, Johansen cointegration test is used and one cointegrated relationship is found for post-crisis period while there is no cointegration in pre-crisis period. Finally, Granger causality test is progressed. One-way Granger causality is detected from developed- European countries stock market index to stock market index of Turkey.

Anahtar Kelimeler

• comovement
• stock market indexes
• causality analysis

Kaynakça

1. Agmon, T. (1972). The Relations among Equity Markets: A Study of Share Price Co-Movements in The United States, United Kingdom, Germany And Japan. The Journal of Finance, 27(4), 839-855.
2. Akel, V. (2015). Kırılgan Beşli Ülkelerinin Hisse Senedi Piyasaları Arasındaki Eşbütünleşme İlişkisi. Int. Journal of Management Economics and Business, 11(24), 75-96.
3. Akinboade, O. A. and Braimoh, L.A. (2010). International Tourism and Economic Development In South Africa: A Granger Causality Test. International Journal of Tourism Research, 12, 149-163.
4. Ali, S., Butt, B.Z. and Rehman, K. U. (2011). Comovement Between Emerging and Developed Stock Markets: An Investigation Through Cointegration Analysis. World Applied Sciences Journal, 12(4), 395-403.
5. Bahmani-Oskooee M. and Rhee H.J. (1997). Response of Domestic Production to Depreciation in Korea: An Application of Johansen's Conintegration Methodology. International Economic Journal, 11(4), 103-112.
6. Barbaris, N., Shleifer, A. and Wurgler, J. (2005). Comovement. Journal of Financial Economics, 75 (2005), 283-317.
7. Baur, D. (2003). What is Comovement?. European Comission, Joint Research Center, ISPRA (VA), Italy.
8. Bekeart, G. and Harvey, C. E. (1995). Time-Varying World Market Integration. The Journal of Finance, 50(2), 403-444.

9. Berben, R.P. and Jansen, W.J. (2005). Co-movement in International Equity Markets: A Sectoral Review. Journal of International Money and Finance, 24(2005), 832-857.
10. Boztosun, D. and Çelik, T. (2011). Türkiye Borsalarının Avrupa Borsaları ile Eşbütünleşme Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 147-162.
11. Dajcman, S., Festic, M. and Kavkler, A. (2012). European Stock Market Co-Movement Dynamics During Some Major Financial Market Turmoils in The Period 1997-2010- A Comparative DCC-GARCH and Wavelet Correlation Analysis. Applied Economics Letters, 19(13), 1249-1256.
12. Diabold, F. X. and Yılmaz, K. (2009). Measuring Financial Asset Return and Volatility Spillovers, With Application to Global Equity Markets. The Economic Journal, 119, 158-171.
13. Elyasiani, E. and Perera, P. and Puri, T. N. (1998). Interdependence and Dynamic Linkages between Stock Markets of Sri Lanka and Its Trading Partners. Journal of Multinational Financial Management, 8, 89-101.
14. Eun, C.S. and Shim, S. (1989). International Transmission of Stock Market Movements. Journal of Financial and Quantitative Analysis, 24(2), 241-256.
15. Forbes, K. J. and Rigobon, R. (2002). No Contagion, Only Interdependence: Measuring Stock Market Comovements. Journal of Finance, 57(5), 2223-2261.
16. Gujarati, D.M. (1995). Basic Econometrics (Third Edition). Singapore: Mc-Graw-Hill Book Co.
17. Graham, M. and Nikkinen, J. (2011). Co-Movement of The Finnish And International Stock Markets: A Wavelet Analysis. The European Journal of Finance, 17, 409-425.
18. Gül Oral, F. (2018). Stock Market Connectedness. Unpublished Master Thesis. Ankara: Hacettepe University Graduate School of Social Sciences.
19. Hatipoğlu, M. and Sekmen, T. (2016). Borsa İstanbul Ve Gelişmiş Ülke Borsalarının Ortak Hareketi Üzerine Bir Çalışma. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 4(3), 24-34.
20. Hiliard, J.E. (1979). The Relationship Equity Indices on World Exchanges. The Journal of Finance, 43(1), 103-114.
21. Huyghebaert, N. and Wang, L. (2010). The Co-Movement of Stock Markets in East Asia. Did The 1997-1998 Asian Financial Crisis Really Strengthen Stock Market Integration?. China Economic Review, 21, 98-112.
22. Jiang, Y., Nie, H. and Monginsidi, J.Y. (2017). Co-Movement of ASEAN Stock Markets: New Evidence from Wavelet and VMD-Based Copula Tests. Economic Modelling, 64 (2017), 384-398.
23. Jiang, Y., Yu, M. and Hashmi, S.M. (2017). The Financial Crisis and Co-movement of Global Stock Market- A Case of Six Major Economies. Sustainability, 9 ,260.
24. King, M., Sentana, E. and Wadhwani, S. (1994). Volatility and Links Between National Stock Markets. Econometrica, 62, 901-934.
25. Kocabıyık, T. and Parmaksız, S. (2020). BRICS Ülke Borsaları ile Türk Borsası Arasındaki İlişkinin Keşfi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(3), 315-341.
26. Lahrech, A. and Sylwester, K. (2011). U.S. And Latin American Stock Markets Linkages. Journal of International Money and Finance, 30, 1341- 1357.
27. Lehkonen, H. (2014). Stock Market Integration and The Global Financial Crisis. Review of Finance, 19, 2039-2094.
28. Longin, F. and Solnik, B. (1995). Is The Correlation in International Equity Returns Constant: 1960-1990. Journal of International Money and Finance, 14(1), 3-26.
29. Metin, K. and Muradoğlu, G. (2001). Forecasting Integrated Stock Markets Using International Co-Movements. Russian and East European Finance and Trade, 37(5), 45-63.
30. Modi, A.G., Patel, B.K. and Patel. N.R. (2010). The Study on Co-Movement of Selected Stock Markets. International Research Journal of Finance and Economics, 47(2010), 164-179.
31. Morana, C. and Beltratti, A. (2002). The Effects of the Introduction of Euro on The Volatility of European Stock Markets. Journal of Banking and Finance, 26(10), 2047-2064.
32. Morana, S. and Beltratti, A. (2008). Comovements in International Stock Markets. Int. Fin. Markets Inst. and Money, 18, 31-45.
33. Münyas, T. (2020). Türk Sermaye Piyasalarının Gelişmiş Ülke Borsaları ile Entegrasyonu Üzerine Ampirik Bir Araştırma. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(9), 222-234.
34. Pretorius, E. (2002). Economic Determinants of Emerging Stock Market Interdependence. Emerging Markets Review, 3(1), 84-105.
35. Solnik, B. and McLeavey, D. (2003). International Investments (Fifth edition). USA: EyeWire.
36. Taylor, M.P. and Tonks, I. (1989). The Internalization of Stock Markets and The Abolition of U.K. Exchange Control. The Review of Economics and Statistics, 71 (2), 332-336.
37. Öner, H. (2018). Kırılgan Beşli Ülkelerin Borsa Endeksleri Arasında Nedensellik Ilişkisi: Ampirik Bir Analiz. Journal of Economic Policy Researches, 5(2), 152-166.
38. Özşahin, Ş. (2017). Yükselen Piyasa Ekonomilerinde Menkul Kıymetler Borsalarının Entegrasyonu: Türkiye ve BRICS Ülkeleri Üzerine Çoklu Yapısal Kırılmalı Eş-Bütünleşme Analizi. Yönetim ve Ekonomi, 24(2), 601-619.
39. Öztürk, H. (2018). BIST30 Endeksi Ile MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksinin Küresel Kriz Öncesi ve Sonrası Eşbütünleşme Analizi. Business and Economics Research Journal, 9(1), 109-121.
40. Wang, S. and Guo, Z. (2018). A Study on The Co-Movement and Influencing Factors Of Stock Markets Between China and the Other G20 Members. International Journal of Finance & Economics, 25, 43-62.
41. Yıldız, A. and Aksoy, E. (2014). Morgan Stanley Gelişmekte Olan Borsa Endeksi İle BIST Endeksi Arasındaki Eşbütünleşme Ilişkisinin Analiz Edilmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(1), 1-23.