KIRDA SIRA DIŞI BİR YAPI: BAKSI MÜZESİ

Öz

Mimarlıkta bir temsiliyet örneği olarak kaleme alınan bu yazı Baksı Müzesi’nin yerel mimari doku ve işlev pratiklerine dair bir okumadır. Yerleşme ve toplum gelişimi, konuma göre bir takım yerel etkenlerle şekillenir. Yerel olma durumu, bir yerleşmenin oluşum süreci, üretim biçim ve ilişkileri ile coğrafyanın imkanları gibi bir çok özgün parametre ile şekillenmektedir. Baksı Müzesi yer aldığı fiziki bağlamdan hareketle tanıdık öğelerin bir araya gelmesi ile kuruludur. Müze sadece estetik nitelikleri önceleyen bir obje-yapı anlayışından ziyade yer ile farklı düzeylerde ilişkiyi ön planda tutan bir yaklaşım ile varlık bulur. Bu çalışmada, kendini sıra dışı olarak tanımlayan Baksı Müzesi’nin, sıra dışı oluşuna koşut sıradan oluşunu tartışmaya açmak amaçlanmıştır. Bu ikilik üzerine temellenen metinde amaç, yapının sıra dışı oluşunu ve yer ile kurduğu çeşitli ilişkilerle sıradanlaşma çabasını ortaya koymaktır. Kırdaki bu mağrur yapı, hem mimari ürün bağlamında hem de sosyal çevre pratikleri aracılığıyla kurduğu mütevazi ilişki/lerle tartışmaya değerdir. Durum analizi üzerine kurgulanan bu çalışmaya ilişkin veriler, sahadaki gözlemlerin yanı sıra basılı ve elektronik kaynaklardan temin edilerek tartışmanın odağına alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Sıradışı
• Müze
• Baksı
• Bayburt

Öz

This article, written as an example of representation in architecture, is a reading of the local architectural texture and functional practices of Baksı Museum. Settlement and community development are shaped by a number of local factors depending on the location. Being local is shaped by many unique parameters such as the formation process of a settlement, the forms and relations of production and the opportunities of geography. Baksı Museum is established with the combination of familiar elements based on the physical context in which it is located. The museum comes into existence with an approach that prioritises the relationship with the place at different levels rather than an object-structure understanding that prioritises only aesthetic qualities. In this study, it is aimed to open up for discussion the fact that Baksı Museum, which defines itself as extraordinary, is ordinary in parallel with its extraordinary being. The aim of the text, which is based on this duality, is to reveal the extraordinary nature of the building and its effort to become ordinary through the various relations it establishes with the place. This proud building in the countryside is worthy of discussion both in terms of its architectural product and the humble relationship(s) it establishes through social environmental practices. The data for this study, which is based on a case analysis, has been taken as the focus of the discussion by obtaining data from printed and electronic sources as well as observations in the field.

Anahtar Kelimeler

• Extraordinary
• Museum
• Baksı
• Bayburt

Kaynakça

1. Anderson, Jane (2014), Mimari Tasarım, (Çev. Neslihan Şık), İstanbul: Literatür Yayıncılık.
2. Aytekin, Osman, ve Razi, Ayhan (2018), “Baksı Müzesi”, Electronic Turkish Studies, 13/18.
3. Cache, Bernard (1995), Earth moves: the furnishing of territories, MIT press.
4. Çakan, İlker (2005), Karadeniz Bölgesi, Samsun: Özkan Matbaacılık.
5. Düzgün, Hande ve Polatoğlu, Çiğdem (2016), “Güncel Mimarlık Ortamında Kabuk-Bağlam İlişkisinin Sorgulanması”, Megaron Dergisi, 11(1), 36, 35-48.
6. İnceoğlu, Mine ve İnceoğlu, Necati (2004), Mimarlıkta Söylem, Kuram ve Uygulama, İstanbul: Tasarım Yayın Grubu.
7. Johnson, Paul Alan (1994), The Theory of Architecture, Concepts, Themes & Practices, New York: Cleanser Center.
8. Koolhaas, Rem ve Mau, Bruce (1995), S, M, L, XL, New York: The Monacelli Press

9. Neuman, Michael (2000), “Regional design: Recovering a great landscape architecture and urban planning tradition”, Landscape and Urban Planning, 47/3-4, 115-128.
10. Özen, Hamiyet, ve Akgün, Tuğba (2019), “Bayburt kırsal ev mimarisi”, Mimarlık ve Yaşam, 4/2, 239-255. Özhancı, Esra, ve Yılmaz, Hasan (2017), “Köy ölçeğinde yerel değerler ve kırsal alan kimliği analizi: Bayburt örneği” OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 7/13, 927-964.
11. Serin, Yunus, ve Tan, Mustafa (2002), Bayburt’ta tarımsal yapı, kaba yem sorunu ve çözüm yolları, 10. Yılında Bayburt Vilayeti Sempozyumu (17-19 Temmuz 1999), Ankara: Yeni Avrasya Yayınları, 330 (2): 145-157.
12. Şengün, Hayriye (2020), “İlk ve ortaokul öğrencilerine kent kültürü ve kentlilik bilincinin kazandırılması etkinlikleri: Bayburt örneği”, Kent ve Çevre Araştırmaları Dergisi, 2/1, 25-44.
13. Tschumi, Bernard (2004), Event-Cities 3: Concept vs. Context vs. Content, Cambridge, Massachusetts: MIT Press.
14. Tümertekin, Han (1999), “Sıfırda Başlamak”, Anytime: Konferans Bildirileri, (ed. Cynthia C. Davidson, Zeynep Aktüre), Ankara: Mimarlar Derneği 1927.
15. Uçar, Hatice (2008), “Geleneksel Bayburt evlerinin plan tipolojisi ve mekanların örgütlenme biçimleri”, Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 20, 147-160.
16. Uçar, Hatice (2018), “Geleneksel Bayburt evlerinin tasarım programında yer alan mekânlar”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22/4, 2195-2211.
17. Yıldız, Rıfat (2002), Açılış Tebliği: Bayburt Ekonomisine Karşılaştırmalı Bir Bakış, 10. Yılında Bayburt Vilayeti Sempozyumu (17-19 Temmuz 1999), Ankara: Yeni Avrasya Yayınları, 15-31.
18. Yüksel, T., (2006). Bayburt mad., A’dan Z’G.K.A., Cilt:1, İstanbul, s.237-238.
19. Zeytinoğlu, Emre (2012), Baksı Bir Boşluğa İşaret Bırakmak Mesafe ve Temas, Baksı Kültür Sanat Vakfı.
20. Zumthor, Peter (2006), Atmospheres: Architectural Environments-Surrounding Objects, Münchenstein: Birkhauser.