Ethnodilbilimsel Canlılık Olmadan Etnokültürel Kimlik: Türkiye'nin Doğu Karadeniz Bölgesi'ndeki Hemşin Miras Toplulukları Üzerine Bir Çalışma

Öz

Bu araştırma, Türkiye'nin Rize ilinin Çamlıhemşin ve Hemşin ilçelerinde yer alan Hemşin miras topluluklarında, etnokültürel kimliğin korunması veya gerilemesini etkileyen sosyokültürel boyutlara odaklanmaktadır. Hemşin dili miras topluluğu olarak kabul edilmesine rağmen, Çamlıhemşin ve Hemşin de yaşayan grup nispeten daha az araştırılmıştır. Bu nedenle, bu çalışmanın temel amacı, düşük etnodilbilimsel canlılık ile karakterize edilen bu topluluklarda etnokültürel kimliğin korunmasını keşfetmektir. Bu etnografik çalışma, Hemşin miras topluluklarının güçlü bir etnokültürel kimliği nasıl koruduklarını araştırmak amacıyla, 2021 ve 2022 yılları arasında,103 katılımcıyla yapılan yüz yüze görüşmeler, doğrudan gözlem ve ayrıntılı saha notları toplama yöntemlerini kullanmaktadır. Bu topluluklarda Hemşin dilinin çok az kullanımına rağmen, kimlik korunması, kültürel eylemler ve geleneksel yaşam tarzlarının korunması ile sağlanmaktadır. Katılımcılar, topluluklarına derin bir bağlılık göstermekte ve düşük etnodilbilimsel canlılık (Bourhis and Sachdev, 1984; Johnson, Giles, and Bourhis, 1983, Saint-Blancat, 1985) algılarına rağmen, etnokültürel kimliklerine olan sarsılmaz bağlılıklarını yansıtmaktadır. Ayrıca, bu çalışma, miras topluluklarında dil kaybının grup üyeliği, dayanışma veya aidiyet duygusu kaybıyla sonuçlanmadığını iddia eden Edwards’ın (1992) görüşünü desteklemektedir. Aynı doğrultuda, bu tür bağlamlarda, dil değişikliklerine rağmen, etnokültürel kimliğin dayanıklılığını vurgulayarak, kimlik korumanın çok yönlü doğasını ön plana çıkarmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Etnokültürel kimlik
• miras topluluğu
• etnodilbilimsel canlılık
• miras dil koruma

ETHNOCULTURAL IDENTITY IN THE ABSENCE OF ETHNOLINGUISTIC VITALITY: A STUDY OF HEMSHIN HERITAGE COMMUNITIES IN TURKEY'S EASTERN BLACK SEA REGIO

Öz

This research delves into the sociocultural dimensions influencing the preservation or decline of ethnocultural identity within Hemshin heritage communities situated in the Çamlıhemşin and Hemşin districts of Rize province, Turkey. Despite being recognized as a heritage community of the Hemshin language, this group remains relatively understudied. Therefore, the primary objective of this study is to explore the maintenance of ethnocultural identity within these communities, characterized by low ethnolinguistic vitality. This ethnographic study employs face-to-face interviews with 103 participants, direct observation, and detailed field note collection conducted between 2021 and 2022 to explore the mechanisms through which Hemshin heritage communities maintain a strong ethnocultural identity. Despite the minimal use of the Hemshin language within these communities, identity preservation is achieved through a combination of contemporary cultural practices and traditional lifestyles. The members demonstrate a deep attachment to their community, reflecting a steadfast commitment to their ethnocultural identity despite their perceptions of low ethnolinguistic vitality (Bourhis and Sachdev, 1984; Johnson, Giles, and Bourhis, 1983, Saint-Blancat, 1985). Furthermore, this study supports Edwards’ (1992) contention that language loss within heritage communities does not necessarily entail a loss of group membership, solidarity, or a sense of belonging. Along the same line, it underscores the resilience of ethnocultural identity, which persists despite linguistic shifts, thus highlighting the multifaceted nature of identity maintenance within such contexts.

Anahtar Kelimeler

• Ethnocultural identity
• heritage community
• ethnolinguistic vitality
• heritage language maintenance

Kaynakça

1. Austin, Peter K., and Julia Sallabank, (2011), The Cambridge Handbook of Endangered Languages, Cambridge University Press.
2. Balıkçı, Gülşen (2007), “Hemshin folk architecture in the Akbucak, Ortayol and Uğrak villages of the county of Pazar in Rize”, The Hemshin: History, society, and identity in the Highlands of Northeast Turkey, USA and Canada: Routledge, 235-254.
3. Benninghaus, Rüdiger (2007), “Manipulating ethnic origin and identity”, The Hemshin: History, Society and Identity in the Highlands of Northeast Turkey, USA and Canada: Routledge, 353-388.
4. Bläsıng, Uwe (2007), “Armenian in the vocabulary and culture of the Turkish Hemshinli”, The Hemshin: History, society and identity in the Highlands of Northeast Turkey, USA and Canada: Routledge, 279-302.
5. Bourhis, Richard Yvon, Howard Giles, and Doreen Rosenthal, (1981), "Notes on the construction of a subjective vitality questionnaire for ethnolinguistic groups", Journal of Multilingual and Multicultural Development, 2/2, 145–55.