19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ

Kökeni inançlara dayanan mezar taşları, yapıldıkları dönemin, çevrenin, inançların, geleneklerin ve sanat anlayışının ortak ürünü olarak tarih ve kültür mirasımızın önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Döneminin sanat anlayışı yanında tarihi birer belge olarak, isimler, unvanlar, meslek grupları, ölüm nedenleri gibi çeşitli konular hakkında da somut bilgiler vererek sosyo-kültürel açıdan zengin içerikleriyle dikkat çekmektedir. Çevresel koşullar ve diğer olumsuz şartlardan dolayı kolay tahribata uğrayan, her geçen gün hızla azalan ve yok olan mezar taşları, daha önce yaşanmış hayatların birer vesikası olup Türk sanatının da en küçük anıtlarını temsil etmektedir. Türklerde mezar geleneği ise Türk tarihinin başlangıcından bugüne kadar kesintisiz devam etmiştir. Çalışma kapsamında Trabzon merkezde bulunan Küçük İmaret Mezarlığında yer alan 19. yüzyıla ait Osmanlı mezar taşları, bütün yönleriyle tanıtılarak Sanat Tarihi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Kültürel mirasımızın önemli bir parçası olan bu eserler belgelenmeli ve daima korunmalıdır. Çalışmada seçilen bölgenin mezarlığındaki örnekler kadın ve erkek mezar taşları olarak iki grup halinde sınıflandırılarak tanıtılmıştır. Değerlendirme ve sonuç kısmında ise 19. yüzyıl mezar taşlarının malzeme, form, teknik, işleniş ve süsleme özellikleri irdelenmiştir. Aynı yüzyılda mezar taşlarında görülen başkent İstanbul üslûbunun seçilen bölgede olduğu gibi benzer biçimde uygulandığı tespit edilmiştir.