Araştırma Makalesi

MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA GİRESUN'DA BASIN HAYATI VE IŞIK GAZETESİ

Cilt: 6 Sayı: 11 28 Aralık 2020
PDF İndir

MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA GİRESUN'DA BASIN HAYATI VE IŞIK GAZETESİ

Öz

Geçmiş olayların araştırılmasında çok büyük öneme sahip olan gazeteler, yayınlandıkları dönemin siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel özelliklerinin bilinmesinde en etkili araçlardır. Özellikle yerel gazetelerin, şehir tarihi çalışmaları ve şehirlerin geçmişte her alandaki özelliklerini anlamada büyük yararlılıkları olmuştur. Osmanlı Devleti’nde basın hayatı, 19. Yüzyılın başında yabancı devletler tarafından başlatılmıştır. Osmanlı Devleti’nin ilk Türkçe gazetesi 1 Kasım 1831 tarihinde yayımlanan Takvim-i Vekayi olmuştur. 1840 yılında Ceride-i Havadis, 1860 yılında ise Tercüman-ı Ahval yayın hayatına başlamıştır. Osmanlı Devleti’nde 19. yüzyılın sonlarında batılılaşma çabaları ve basın hayatı için önemli bir gelişme, 1864 yılından itibaren vilayet matbaalarının kurulmasıdır. Vilayet matbaaları, yerel gazeteciliğin ortaya çıkmasını da sağlamıştır. Giresun’da basın hayatı 1910 yılında başlamıştır. Özellikle Milli Mücadele Dönemi ve Cumhuriyetin ilk yıllarında, çok dinamik bir basın hayatı görülmektedir. Şehirdeki matbaalarda basılan gazeteler ve dergiler, halkın bilinçlenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Gazete ve dergilerin çıkarılmasında en önemli araç olan matbaa, 1910 yılında kurulmuş ve 1923 yılına kadar şehirde, Yeni Yol, Giresun ve İttihat Terakki matbaaları basın hayatına hizmet etmişlerdir. Giresun’da ilk çıkan gazeteler, 1910’da “Giresun”, 1911 de “Giresun Maarif”, 1912’de “Karadeniz”, “Hadim-i Millet” ve “Kavlak”, 1918’de “Işık”, 1920’de “Gedikkaya” ve 1925’de “Yeşilgiresun” adıyla yayımlanmışlardır. Işık Gazetesi 1 Nisan 1918 tarihinde yayın hayatına başlamış ve 1927 yılına kadar devam etmiştir. Gazetenin hemen her sayısında sahibi Çemşitzade Nuri Ahmet, yeni Türkiye Cumhuriyetinin ve Giresun’un gündemini yorumlamıştır. Milli ve manevi konularda çok hassas bir yayın politikası izlemiş ve bu konularda hiç taviz vermemiştir. Şehirdeki siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel hayatla ilgili haberlere yer verilmiştir. Ülkede meydana gelen deprem ve hastalık gibi olaylarda, gazete gelirinden bağış ve geliri ihtiyaç sahiplerine verilmek üzere eşya piyangoları düzenlemiştir. Işık Gazetesi, gazetelerin en önemli görevi olan toplumun haber alma kaynağı ve bilinçlenmesini layıkıyla yerine getirmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Albayrak, Hüseyin (1997), “Milli Mücadele’de Giresun Basını”, Giresun Tarihi Sempozyumu Bildirileri (24-25 Mayıs 1996, Giresun), Giresun: Giresun Belediyesi Kültür Yayınları, 287-323.
  2. ________________, (2005), “Doğu Karadeniz Bölgesinde İlk Matbaa, İlk Gazete ve İlk Salname”, Karadeniz Araştırmaları, 4, 39-52.
  3. ________________, (2010), Dünden Bugüne Trabzon Basını, 1, Ankara: Trabzon İli ve İlçeleri Eğitim, Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Vakfı Yayını.
  4. Beyoğlu, Süleyman (1997), “Milli Mücadele’de Giresun’un Yeri”, Giresun Tarihi Sempozyumu Bildirileri (24-25 Mayıs 1996, Giresun), Giresun: Giresun Belediyesi Kültür Yayınları, 209-230. ________________, (1998), “Osman Ağa’nın Gedikkaya Gazetesi ve Mustafa Kemal Paşa”, Giresun Kültür Sempozyumu Bildirileri (30-31 Mayıs 1998, Giresun), İstanbul: Giresun Belediyesi Kültür Yayınları, 39-43.
  5. _________________, (2009), Milli Mücadele Kahramanı Giresunlu Osman Ağa, İstanbul: Bengi Yayınları.
  6. Çadırcı, Musa (1991), Tanzimat Döneminde Anadolu Kentlerinin Sosyal ve Ekonomik Yapıları, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  7. Çakmak, Aydın (2010), Milli Mücadele Döneminde Giresun’da Yayımlanan Bir Dergi: Işık (1918-1923), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
  8. Demir, Kenan (2014), “Osmanlı’da Basının Doğuşu ve Gazeteler”, Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5, 57-88.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

18 Eylül 2020

Kabul Tarihi

8 Aralık 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 6 Sayı: 11

Kaynak Göster

APA
Karaman, O. (2020). MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA GİRESUN’DA BASIN HAYATI VE IŞIK GAZETESİ. Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 6(11), 429-446. https://doi.org/10.31765/karen.797024
AMA
1.Karaman O. MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA GİRESUN’DA BASIN HAYATI VE IŞIK GAZETESİ. KAREN. 2020;6(11):429-446. doi:10.31765/karen.797024
Chicago
Karaman, Oktay. 2020. “MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA GİRESUN’DA BASIN HAYATI VE IŞIK GAZETESİ”. Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 6 (11): 429-46. https://doi.org/10.31765/karen.797024.
EndNote
Karaman O (01 Aralık 2020) MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA GİRESUN’DA BASIN HAYATI VE IŞIK GAZETESİ. Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 6 11 429–446.
IEEE
[1]O. Karaman, “MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA GİRESUN’DA BASIN HAYATI VE IŞIK GAZETESİ”, KAREN, c. 6, sy 11, ss. 429–446, Ara. 2020, doi: 10.31765/karen.797024.
ISNAD
Karaman, Oktay. “MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA GİRESUN’DA BASIN HAYATI VE IŞIK GAZETESİ”. Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 6/11 (01 Aralık 2020): 429-446. https://doi.org/10.31765/karen.797024.
JAMA
1.Karaman O. MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA GİRESUN’DA BASIN HAYATI VE IŞIK GAZETESİ. KAREN. 2020;6:429–446.
MLA
Karaman, Oktay. “MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA GİRESUN’DA BASIN HAYATI VE IŞIK GAZETESİ”. Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, c. 6, sy 11, Aralık 2020, ss. 429-46, doi:10.31765/karen.797024.
Vancouver
1.Oktay Karaman. MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA GİRESUN’DA BASIN HAYATI VE IŞIK GAZETESİ. KAREN. 01 Aralık 2020;6(11):429-46. doi:10.31765/karen.797024

The Journal of Institute of Black Sea Studies is an Open Access journal and provides immediate open access to its contents. The Journal aims to promote the development of global Open Access to scientific information and research. The Publisher provides copyrights of all online published papers (except where otherwise noted) for free use of readers, scientists, and institutions (such as link to the content or permission for its download, distribution, printing, copying, and reproduction in any medium, except change of contents and for commercial use), under the terms oCreative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0). License, provided the original work is cited. Written permission is required from the publisher for use of its contents for commercial purposes.

 

Creative Commons Lisansı
The Journal of Institute of Black Sea Studies is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0).