Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574)

Yıl 2018, Cilt 4, Sayı 6, 283 - 294, 30.12.2018
https://doi.org/10.31765/karen.505952

Öz

Osmanlı İmparatorluğu’nun Macaristan topraklarında -özellikle 15. yüzyılda- sürekli olarak toprak kazanımları elde etmesine paralel olarak, çekirdek eyaletlerden uzakta olan sınır bölgelerindeki kalelerin savunması için gerekli askeri mühimmatın sağlanması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu mühimmatın başında gelen ve Balkanlarda her türlü ulaşım imkânına sahip iki büyük merkez Budin ve Temeşvar’da üretilen barut, Habsburglara karşı oluşturulan sınır savunma sistemlerinin güvenliği açısından çok önemliydi. Osmanlıların yerel barut üretim politikası savaş buhranına karşı verilen faydacı bir yönetim tarzını da yansıtmaktadır. Bu çalışmada barut teknolojisinin yayılımının doğası göz önüne alınarak, 16. yüzyılın II. yarısında Habsburglara karşı oluşturulan iki sınır bölgesi olan Temeşvar ve Budin ölçeğinde, yerel barut üretiminin ve lojistiğinin detayları ele alınmış; Osmanlı’nın barut tarihinin geçmişine uygun bir şekilde, sınır bölgesindeki yerel barut üretiminin evrimi ve sonuçlarına katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Kaynakça

  • A. Yayımlanmış ve Yayımlanmamış Arşiv Kayıtları Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü (1996), 12 Numaralı Mühimme Defteri. Ankara: Başbakanlık Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü (1999), 7 Numaralı Mühimme Defteri, Ankara: Başbakanlık Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları. BOA (Başbakanlık Osmanlı Arşivi), Bâb-ı Asafi {Divân-ı Hümâyûn Defterleri, Mühimme Defterleri (A.{DVNSMHM.d…) B. İnternet Kaynakları “Islam Grčki”, Leksikografski Zavod Miroslav Krleža/Hrvatska Enciklopedija: http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=27929 “Islam Latinski”, Leksikografski Zavod Miroslav Krleža/Hrvatska Enciklopedija: http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=27931 C. Diğer Kaynaklar ÁGOSTON Gábor (2017a), “Osmanlı’da Top, Tüfek ve Tabur”, Osmanlı’da Ateşli Silahlar ve Askeri Devrim Tartışmaları, (Çev. ve Yay. Haz. Kahraman Şakul), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 147-168. ________, (2003), “Avrupa’da Osmanlı Savaşları 1453-1826”, Top, Tüfek ve Süngü: Yeniçağda Savaş Sanatı 1453-1815, (Ed. Jeremy Black), (Çev. Yavuz Alogan), İstanbul: Kitap Yayınevi, 128-153. ________, (2017b), “”En Kuvvetli” İmparatorluk: Osmanlı Esnekliği ve Askeri Kudret”, Osmanlı’da Ateşli Silahlar ve Askeri Devrim Tartışmaları, (Çev. ve Yay. Haz. Kahraman Şakul), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 3-29. ________, (2017c), “15. ve 17. Yüzyıllarda Osmanlı Topçuluğu ve Avrupa Askeri Teknolojisi”, Osmanlı’da Ateşli Silahlar ve Askeri Devrim Tartışmaları, (Çev. ve Yay. Haz. Kahraman Şakul), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 115-146. ________, (2017d), “16. Yüzyılda Macaristan’da Osmanlı Barut Üretimi: Budin Baruthanesi”, Osmanlı’da Ateşli Silahlar ve Askeri Devrim Tartışmaları, (Çev. ve Yay. Haz. Kahraman Şakul), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 221-232. ________, (2017e), “Ateşli Silahlar ve Askeri Uyarlama: Osmanlılar ve “Askeri Devrim””, Osmanlı’da Ateşli Silahlar ve Askeri Devrim Tartışmaları, (Çev. ve Yay. Haz. Kahraman Şakul), Kahraman Şakul, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 45-84. ________, (2017f), “İnsicamsız Tarih Yazımı ve İslami Askeri Teknoloji: Avrupa Askeri Devrimi Tartışmaları ve Osmanlılar”, Osmanlı’da Ateşli Silahlar ve Askeri Devrim Tartışmaları, (Çev. ve Yay. Haz. Kahraman Şakul), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 31-44. ________, (2017g), “Memnu Emtia: Osmanlı-İngiliz Savaş Malzemeleri Ticareti ve Bağımlılık Teorisi”, Osmanlı’da Ateşli Silahlar ve Askeri Devrim Tartışmaları, (Çev. ve Yay. Haz. Kahraman Şakul), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 189-202. ________, (2017h), “Osmanlı İmparatorluğu’nda Harp Sanayisi ve Barut Teknolojisi (1450-1700)”, Osmanlı’da Ateşli Silahlar ve Askeri Devrim Tartışmaları, (Çev. ve Yay. Haz. Kahraman Şakul), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 169-188. ________, (2017ı), “Sultanın Ordusu İçin Barut: 16. ve 17. Yüzyılların Macaristan Seferlerinde Osmanlı Ordusuna Yapılan Barut Sevkiyatı Hakkında Yeni Kaynaklar”, Osmanlı’da Ateşli Silahlar ve Askeri Devrim Tartışmaları, (Çev. ve Yay. Haz. Kahraman Şakul), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 203-220. AKGÜNDÜZ, Ahmet (1990), Osmanlı Kanunnâmeleri ve Hukukî Tahliller, C. I-II, İstanbul: Fey Vakfı Yayınları. AYDÜZ, Salim (2006), Tophâne-i Âmire ve Top Döküm Teknolojisi, Ankara: Türk Tarih Kurumu. BAŠ, Angelos (2003), “Šajkarstvo na Slovenskem”, Traditiones, 32 (1), 21-27. Cambridge Savaş Tarihi, (Haz. Geoffrey Parker), çev. Füsun Tayanç-Tunç Tayanç, 2. bs., İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2014. CİPOLLA, Carlo M. (1965), Guns and Sails in the Early Phase of European Expansion, 1400-1700, London: Collins. CROSBY, Alfred W. (2003), Ateş Etmek: Tarihte Fırlatma Teknolojisi, (Çev. Aybek Görey), İstanbul: Kitap Yayınevi. HALE, John Rigby (1985), War and Society in Renaissance Europe, 1420-1620, London: Palgrave Macmillan. HODGSON, Marshall G. S. (1974), The Venture of Islam: Conscience and History in a World Civilization, Vol. 3, Chicago: The University of Chicago Press. İNCE, Yunus (2011), “Kârhâneden Baruthâneye Karaman Eyaleti’nde Güherçile Üretimi (18.-19. Yüzyıllarda)”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, XIII (I), 11-30. KALLEK, Cengiz (2007), “Okka”, TDV İslam Ansiklopedisi, C. XXXIII, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 338-339. KHAN, Iqtidar Alam (2004), Gunpowder and Firearms, Warfare in Medieval India, New York: Oxford University Press. KÜTÜKOĞLU, Mübahat S. (2018), Osmanlı’nın Sosyo- Kültürel ve İktisâdî Yapısı, Ankara: Türk Tarih Kurumu. MCNEİLL, William Hardy (1989), The Age of Gunpowder Empires, 1450-1800, Washington:American Historical Association. OMAN, Charles William Chadwick (2002), Ok, Balta ve Mancınık: Ortaçağda Savaş Sanatı 378-1515, (Çev. İsmail Yavuz Alogan), İstanbul: Kitap Yayınevi. ORHONLU, Cengiz (1970), Osmanlı Tarihine Aid Belgeler, Telhisler (1597-1607), İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları. STREUSAND, Douglas E. (2011), Islamic Gunpowder Empires: Ottomans, Safavids, and Mughals, Boulder: Westview Press. UYAR, Mesut ve J. Erickson, Edward (2014), Osmanlı Askeri Tarihi, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı (2011), Osmanlı Tarihi, C. II, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 10. Baskı. WORTH, Richard (2003), Gunpowder: Transforming Power of Technology, Philadelphia: Chelsea House Publishers.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Mehmet SOLAK (Sorumlu Yazar)
BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ, REKTÖRLÜK, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ BÖLÜMÜ
0000-0001-5304-7353
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 30 Aralık 2018
Yayınlandığı Sayı Yıl 2018, Cilt 4, Sayı 6

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { karen505952, journal = {Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi}, issn = {2458-7680}, eissn = {2458-9705}, address = {Karadeniz Teknik Üniversitesi, Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü, 61080, Trabzon / Türkiye}, publisher = {Karadeniz Teknik Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {4}, pages = {283 - 294}, doi = {10.31765/karen.505952}, title = {OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574)}, key = {cite}, author = {Solak, Mehmet} }
APA Solak, M. (2018). OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574) . Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi , 4 (6) , 283-294 . DOI: 10.31765/karen.505952
MLA Solak, M. "OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574)" . Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 4 (2018 ): 283-294 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/karen/issue/42030/505952>
Chicago Solak, M. "OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574)". Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 4 (2018 ): 283-294
RIS TY - JOUR T1 - OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574) AU - Mehmet Solak Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.31765/karen.505952 DO - 10.31765/karen.505952 T2 - Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 283 EP - 294 VL - 4 IS - 6 SN - 2458-7680-2458-9705 M3 - doi: 10.31765/karen.505952 UR - https://doi.org/10.31765/karen.505952 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574) %A Mehmet Solak %T OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574) %D 2018 %J Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi %P 2458-7680-2458-9705 %V 4 %N 6 %R doi: 10.31765/karen.505952 %U 10.31765/karen.505952
ISNAD Solak, Mehmet . "OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574)". Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 4 / 6 (Aralık 2018): 283-294 . https://doi.org/10.31765/karen.505952
AMA Solak M. OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574). KAREN. 2018; 4(6): 283-294.
Vancouver Solak M. OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574). Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi. 2018; 4(6): 283-294.
IEEE M. Solak , "OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN HABSBURG SINIR BÖLGESİNDE BARUT ÜRETİM POLİTİKASI (1567-1574)", Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, c. 4, sayı. 6, ss. 283-294, Ara. 2018, doi:10.31765/karen.505952

The Journal of Institute of Black Sea Studies is an Open Access journal and provides immediate open access to its contents. The Journal aims to promote the development of global Open Access to scientific information and research. The Publisher provides copyrights of all online published papers (except where otherwise noted) for free use of readers, scientists, and institutions (such as link to the content or permission for its download, distribution, printing, copying, and reproduction in any medium, except change of contents and for commercial use), under the terms oCreative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0). License, provided the original work is cited. Written permission is required from the publisher for use of its contents for commercial purposes.

 

Creative Commons Lisansı
The Journal of Institute of Black Sea Studies is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0).