Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900)

Yıl 2018, Cilt 4, Sayı 6, 295 - 312, 30.12.2018
https://doi.org/10.31765/karen.505954

Öz

Osmanlı Devleti, Anadolu–Bağdat Demiryolu’nun imtiyazını Almanlara vermesi üzerine, Rusya bu demiryollarının kuzey hattı olacak olan Karadeniz Demiryolları’nın kendi nüfuz alanını tehdit ettiği gerekçesiyle bu projeye muhalefet etmiştir. Bu muhalefetin akabinde Osmanlı Devleti ile Rusya arasında çok çetin bir müzakere süreci yaşanmış ve bunun sonucunda da Türk ve Rus ilişkilerinin az bilinen bir yönü olan Karadeniz Demiryolları’nın ayrıcalığı, 1896 yılında Kafkasya’ya kaçan isyancı Ermenilerin Osmanlı Devleti’ne geri dönmemelerine karşılık 1900 İtilafnamesi ile Rusya’ya verilmiştir.

1900 İtilafnamesi, Osmanlı Devleti ile Rusya’nın bu konuda uzlaşmaya varmalarından öteye aynı zamanda iki devletinde bundan sonraki siyasetlerini ve hareketlerini etkilemiştir. 1900 İtilafnamesi’nin Rusya ile yapılmasından sonra Anadolu–Bağdat Demiryolu’nun güzergahı değişmiş ve aynı zamanda 1896 yılında Osmanlı Devleti’nden kaçan isyancı Ermeniler II. Meşrutiyet’e kadar memleketlerine dönememişlerdir.

Kaynakça

  • 1. Arşiv Belgeleri A. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Dahiliye Nezareti Tesri-i Muamelat ve Islahat Komisyonu (DH.TMIK), nr: 147-37. Hariciye Nezareti Belgrat Sefareti (HR.SFR_3), nr: 722-54; 722-58. Hariciye Nezareti Siyasi (HR.SYS), nr: 195-33; 2840-35; 2899-6. Hariciye Nezareti Hukuk Müşavirliği İstişare Odası (HR.HMŞ.İŞO), nr: 206-42. İrade Dosya Usulü (İ.DUİT), nr: 33-25. İrade Hususi (İ.HUS), nr: 114-62; 114-74; 119-8; 132-66; 137-4; 151-15; 163-51. Şura-yı Devlet (ŞD), nr: 1230-33. Yıldız Sadaret Hususi Maruzat Evrakı (Y.A.HUS), nr: 405-38. Yıldız Perakende Evrakı Başkitabet Dairesi Maruzatı (Y.PRK.BŞK), nr: 60-108. Yıldız Perakende Evrakı Elçilik Şehbenderlik ve Ateşemiliterlik (Y.PRK.EŞA), nr: 34-66. 2. Süreli Yayınlar Divân İlmi Araştırmaları Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi İkdam Osmanlı Araştırmaları 3. Tetkik Eserler “Osmanlı–Rus İtilafı”, İkdam, 25 Ekim 1913, s. 2. “Şarki Anadolu Şimendiferleri ve Rusya”, İkdam, 24 Ekim 1913, s. 2. ACEMOĞLU, Daron, ROBİNSON, James A., Ulusların Düşüşü, Çev. Faruk Rasim Velioğlu, İstanbul, Doğan Kitap, 2017. BAYDUR, Mithat, “Osmanlı – Alman İlişkilerinde Anadolu ve Bağdat Demiryollarının Yeri”, Osmanlı, c. II, Ed. Güler Eren, Ankara, Yeni Türkiye Yayınları, 1999. BAYUR, Yusuf Hikmet, Türk İnkılabı Tarihi, Ankara, Türk Tarih Kurumu, 1991. BEYDİLLİ, Kemal, “Bağdat Demiryolu”, İslam Ansiklopedisi, c: 4, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1991. BİRİNCİ, Ali, “Sultan Abdülhamid’in Hâtıra Defteri Meselesi”, Divân İlmi Araştırmaları, Sayı: 19 (2005/2). DİNÇER, Sinan, “Osmanlı’dan Dışarıya Ermeni Göçü ve Tabiiyyet Politikaları”, 1915 Siyaset, Tehcir, Soykırım, Haz. Fikret Adanır-Oktay Özel, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2015. EARLE, Edward Mead, Bağdat Demir ve Petrol Yolu Savaşı, Haz. Nurer Uğurlu, İstanbul, Örgün Yayınevi, 2003. ENGİN, Vahdettin, Rumeli Demiryolları, İstanbul, Eren Yayınları, 1993. GÜLSOY, Ufuk, Hicaz Demiryolu, İstanbul, Eren Yayıncılık, 1994. IMBERT, Paul, Osmanlı İmparatorluğu’nda Yenileşme Hareketleri, Çev. Adnan Cemgil, İstanbul, Engin Yayıncılık, 1981. İRTEM, Süleyman Kani, Şark Meselesi Osmanlı’nın Sömürgeleşme Tarihi, Haz. Osman Selim Kocahanoğlu, İstanbul, Temel Yayınları, 1999. KARAL, Enver Ziya, Büyük Osmanlı Tarihi, Ankara, Türk Tarih Kurumu, 2011. KAYNAK, Muhteşem, “Osmanlı Ekonomisinin Dünya Ekonomisine Eklemlenme Sürecinde Osmanlı Demiryollarına Bir Bakış”, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 1-2 (1985). KİESER, Hans–Lukas, Iskalanmış Barış, Çev. Atilla Dirim, İstanbul, İletişim Yayınları, 2013. KÜÇÜKUĞURLU, Murat, “Meşrutiyet Devrinde Trabzon – Erzurum Demiryolu Teşebbüsleri”, Osmanlı Araştırmaları 32 (2008). ÖZYÜKSEL, Murat, Anadolu ve Bağdat Demiryolları, İstanbul, Arba Yayınları, 1988. PASTIRMACIYAN, Karakin, Anadolu-i Şarki Şimendifer Meselesi, Dersaadet, Araks Matbuası, 1328. Sultan Abdülhamit, Siyasi Hatıratım, İstanbul, Dergah Yayınları, 1987. Türkçe Sözlük, Haz. İsmail Parlatır vd., c. I, Türk Dil Kurumu, Ankara, 1998. UÇAROL, Rifat, Siyasi Tarih, İstanbul, Der Yayınları, 2006. ULUĞBAY, Hikmet, İmparatorluk’tan Cumhuriyet’e Petropolitik, Ankara, De Ki Yayınları, 2008. YILDIRIM, İsmail, “Osmanlı Demiryolu Politikasına Bir Bakış”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 1 (2002).

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Samet TUFAN (Sorumlu Yazar)
SAKARYA ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRKİYE CUMHURİYETİ TARİHİ (YL)
0000-0003-3842-6229
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 30 Aralık 2018
Yayınlandığı Sayı Yıl 2018, Cilt 4, Sayı 6

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { karen505954, journal = {Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi}, issn = {2458-7680}, eissn = {2458-9705}, address = {Karadeniz Teknik Üniversitesi, Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü, 61080, Trabzon / Türkiye}, publisher = {Karadeniz Teknik Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {4}, pages = {295 - 312}, doi = {10.31765/karen.505954}, title = {TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900)}, key = {cite}, author = {Tufan, Samet} }
APA Tufan, S. (2018). TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900) . Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi , 4 (6) , 295-312 . DOI: 10.31765/karen.505954
MLA Tufan, S. "TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900)" . Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 4 (2018 ): 295-312 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/karen/issue/42030/505954>
Chicago Tufan, S. "TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900)". Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 4 (2018 ): 295-312
RIS TY - JOUR T1 - TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900) AU - Samet Tufan Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.31765/karen.505954 DO - 10.31765/karen.505954 T2 - Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 295 EP - 312 VL - 4 IS - 6 SN - 2458-7680-2458-9705 M3 - doi: 10.31765/karen.505954 UR - https://doi.org/10.31765/karen.505954 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900) %A Samet Tufan %T TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900) %D 2018 %J Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi %P 2458-7680-2458-9705 %V 4 %N 6 %R doi: 10.31765/karen.505954 %U 10.31765/karen.505954
ISNAD Tufan, Samet . "TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900)". Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 4 / 6 (Aralık 2018): 295-312 . https://doi.org/10.31765/karen.505954
AMA Tufan S. TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900). KAREN. 2018; 4(6): 295-312.
Vancouver Tufan S. TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900). Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi. 2018; 4(6): 295-312.
IEEE S. Tufan , "TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNDEN BİR KESİT: KARADENİZ DEMİRYOLLARI MÜZAKERELERİ VE İTİLAFNAME TEŞEBBÜSÜ (NİSAN 1900)", Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, c. 4, sayı. 6, ss. 295-312, Ara. 2018, doi:10.31765/karen.505954

The Journal of Institute of Black Sea Studies is an Open Access journal and provides immediate open access to its contents. The Journal aims to promote the development of global Open Access to scientific information and research. The Publisher provides copyrights of all online published papers (except where otherwise noted) for free use of readers, scientists, and institutions (such as link to the content or permission for its download, distribution, printing, copying, and reproduction in any medium, except change of contents and for commercial use), under the terms oCreative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0). License, provided the original work is cited. Written permission is required from the publisher for use of its contents for commercial purposes.

 

Creative Commons Lisansı
The Journal of Institute of Black Sea Studies is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0).