Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ

Yıl 2020, Cilt 6, Sayı 11, 345 - 363, 28.12.2020
https://doi.org/10.31765/karen.790842

Öz

Kökeni inançlara dayanan mezar taşları, yapıldıkları dönemin, çevrenin, inançların, geleneklerin ve sanat anlayışının ortak ürünü olarak tarih ve kültür mirasımızın önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Döneminin sanat anlayışı yanında tarihi birer belge olarak, isimler, unvanlar, meslek grupları, ölüm nedenleri gibi çeşitli konular hakkında da somut bilgiler vererek sosyo-kültürel açıdan zengin içerikleriyle dikkat çekmektedir. Çevresel koşullar ve diğer olumsuz şartlardan dolayı kolay tahribata uğrayan, her geçen gün hızla azalan ve yok olan mezar taşları, daha önce yaşanmış hayatların birer vesikası olup Türk sanatının da en küçük anıtlarını temsil etmektedir. Türklerde mezar geleneği ise Türk tarihinin başlangıcından bugüne kadar kesintisiz devam etmiştir. Çalışma kapsamında Trabzon merkezde bulunan Küçük İmaret Mezarlığında yer alan 19. yüzyıla ait Osmanlı mezar taşları, bütün yönleriyle tanıtılarak Sanat Tarihi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Kültürel mirasımızın önemli bir parçası olan bu eserler belgelenmeli ve daima korunmalıdır. Çalışmada seçilen bölgenin mezarlığındaki örnekler kadın ve erkek mezar taşları olarak iki grup halinde sınıflandırılarak tanıtılmıştır. Değerlendirme ve sonuç kısmında ise 19. yüzyıl mezar taşlarının malzeme, form, teknik, işleniş ve süsleme özellikleri irdelenmiştir. Aynı yüzyılda mezar taşlarında görülen başkent İstanbul üslûbunun seçilen bölgede olduğu gibi benzer biçimde uygulandığı tespit edilmiştir.

Kaynakça

  • Albayrak, Hüseyin (1998), Trabzon İmaret (Hatuniyye) Külliyesi, Trabzon: Trabzon Belediyesi Kültür Yayınları.
  • Bacque, Jean-Louis, Grammont, Laqueur, Hans Peter, Vantin, Nicholas (1990), “Les Cimetieres Ottomans Comme Source Historique. Methodologie et Possibilites des Traitement par L’Informatique/ Tarihsel Kaynak Olarak Osmanlı Mezarlıkları”, Erdem, 6/16, 177-214.
  • Bal, Mehmet Akif. “Trabzon’da Yok Olan Tarihi Müslüman Mezarlıkları ve Bunların Trabzon Şehir Kültürüne Etkileri”, I. Uluslararası Geçmişten Günümüze Trabzon’da Dini Hayat Sempozyumu, C. II, 687-710.
  • Balta, Nevin (2014), Anadolu Kadın Başlıkları, Ankara: Erek Matbaacılık.
  • Bahar, Hasan (2015), “Avrasya’da Ölüm ve Türklerde Mezar Kültürü”, Aile Yazıları 8. (Ed. Saim Sakaoğlu, Mehmet Aça, Pervin Ergun), Ankara: Başak Matbaa, 273-294.
  • Belge, Hatice (2018), Trabzon Mezarlıkları ve Mezar Anıtları (1926-2018), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
  • Çal, Halit (1999), “İstanbul Eyüp’teki Erkek Mezar Taşlarında Başlıklar”, Tarihi, Kültürü ve Sanatıyla III. Eyüpsultan Sempozyumu, Tebliğler, (28–30 Mayıs 1999), İstanbul, 2000, s.206-225.
  • Çal, Halit (2007) “Göynük (Bolu) Şehri Türk Mezar Taşları”, Vakıflar Dergisi, Sayı: XXX (2007), s. 307-395
  • Çetin, Ö. Hakan (2004), “17. Yüzyıla ait Kıyafet Albümlerinde Kadın Giyim-Kuşamı Tarihin ve Tarihçinin İzinden” Kazım Yaşar Kopraman Armağanı (Ed. Hakan Çetin), Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, 261-296.
  • Edhem, Halil (2001), Trabzon’da Osmanlı Kitabeleri, (Haz. İsmail Hacıfettahoğlu), Trabzon: Trabzon Belediyesi Kültür Yayınları.
  • ELDEM, Edhem (2005), İstanbul’da Ölüm Osmanlı İslam Kültüründe Ölüm ve Ritüelleri, İstanbul: Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi.
  • Emecen, Feridun (2009), “Selim I” TDV İslâm Ansiklopedisi, C.36, İstanbul, 407-414
  • Eren, Sevinç (2018), “Trabzon Tavanlı Camı Haziresi 19. Yüzyıl Kadın Mezar Taşları”, Türk Dünyası / Dil ve Edebiyat Dergisi, 46, 91-122.
  • Eren, Sevinç (2012), “Trabzon Gülbahar Hatun Camii Haziresindeki Erkek Mezar Taşları, Dini Araştırmalar Dergisi, 14/40, 222- 246.
  • Eren, Sevinç (2011). Trabzon İli Gülbahar Hatun ve Tavanlı Camii Hazireleri İle Küçük İmaret Mezarlığı’ndaki Mezar Taşları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Goloğlu, Mahmut (2000), Trabzon Tarihi Fetihten Kuruluşa Kadar, Trabzon: Serender Yayınları.
  • İşli, İ. Necdet (2009), Osmanlı Serpuşları, İstanbul: Ebru Matbaacılık.
  • Karpuz, Haşim (2018), Trabzon Merkez ve İlçelerindeki Önemli Tarihi Yapılar, Ankara: TTK.
  • Koçu, Reşad Ekrem (1969), Türk Giyim Kuşam ve Süsleme Sözlüğü, Ankara: Sümerbank Kültür Yayınları.
  • Küçük, Abdurrahman ve Alparslan, Mehmet Küçük (2019). “Türkistan’dan Türkiye’ye Alevîlik-Bektaşîlik (Dinler Tarihi Açısından Bir Yaklaşım)”, Alevi Çalıştayları Nihai Rapor Devlet Bakanlığı, Ankara: 87-178.
  • Lowry, Heath W (2010), Trabzon Şehrinin İslamlaşması ve Türkleşmesi 1461-1583, (Çev. Demet Lowry, Heath W. Lowry), İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi
  • Lowry, Heath W. Ve Emecen Feridun (2012), “Trabzon” TDV İslâm Ansiklopedisi, C.41, İstanbul, 296-301.
  • Öztürk, Temel (2015), “1918 Numaralı Kadı Siciline Göre 18. Yüzyılda Trabzon’da Giyim-Kuşam Kültürü”, Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 18, 9-28.
  • Salman, Fikri (2013), Türklerde Kıyafet Biçimleri, Başlangıcından Anadolu Selçuklularının Sonuna Kadar, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları
  • Sümerkan, M. Reşat (1998), Trabzon Yöresi Geleneksel El Sanatları, Trabzon: Trabzon Valiliği İl Kültür Müdürlüğü Yayınları.
  • Tuluk, Ömer İskender (2010), İmâret-i Hatuniye’den Atapark’a: Trabzon’da Kamusal Alan Dönüşümüne Erken Bir Tanıklık, Trabzon Kent Mirası Yer-Yapı-Hafıza, İstanbul: Klasik Yayınları.
  • Usta, Veysel (2019), “Şehzade Süleyman’ın (Kanuni) Trabzon’da Doğduğu Ev Meselesi”, Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 13/26, 397-414.
  • Yüksel, Murat (2000), Trabzon’da Türk İslam Eserleri ve Kitabeler, C.I, Trabzon: Trabzon Belediyesi Kültür Yayınları.
  • https://www.trabzonof.com/trabzon-of-koyleri-mahalleleri/saracli-halman-koyu/

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Sevinç EREN (Sorumlu Yazar)
ORDU ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
0000-0001-5736-6888
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 28 Aralık 2020
Yayınlandığı Sayı Yıl 2020, Cilt 6, Sayı 11

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { karen790842, journal = {Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi}, issn = {2458-7680}, eissn = {2458-9705}, address = {Karadeniz Teknik Üniversitesi, Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü, 61080, Trabzon / Türkiye}, publisher = {Karadeniz Teknik Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {6}, pages = {345 - 363}, doi = {10.31765/karen.790842}, title = {19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ}, key = {cite}, author = {Eren, Sevinç} }
APA Eren, S. (2020). 19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ . Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi , 6 (11) , 345-363 . DOI: 10.31765/karen.790842
MLA Eren, S. "19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ" . Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 6 (2020 ): 345-363 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/karen/issue/59221/790842>
Chicago Eren, S. "19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ". Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 6 (2020 ): 345-363
RIS TY - JOUR T1 - 19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ AU - Sevinç Eren Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.31765/karen.790842 DO - 10.31765/karen.790842 T2 - Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 345 EP - 363 VL - 6 IS - 11 SN - 2458-7680-2458-9705 M3 - doi: 10.31765/karen.790842 UR - https://doi.org/10.31765/karen.790842 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ %A Sevinç Eren %T 19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ %D 2020 %J Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi %P 2458-7680-2458-9705 %V 6 %N 11 %R doi: 10.31765/karen.790842 %U 10.31765/karen.790842
ISNAD Eren, Sevinç . "19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ". Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 6 / 11 (Aralık 2020): 345-363 . https://doi.org/10.31765/karen.790842
AMA Eren S. 19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ. KAREN. 2020; 6(11): 345-363.
Vancouver Eren S. 19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ. Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi. 2020; 6(11): 345-363.
IEEE S. Eren , "19. YÜZYIL GEÇ DÖNEM OSMANLI MEZAR TAŞLARININ TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ", Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, c. 6, sayı. 11, ss. 345-363, Ara. 2021, doi:10.31765/karen.790842

The Journal of Institute of Black Sea Studies is an Open Access journal and provides immediate open access to its contents. The Journal aims to promote the development of global Open Access to scientific information and research. The Publisher provides copyrights of all online published papers (except where otherwise noted) for free use of readers, scientists, and institutions (such as link to the content or permission for its download, distribution, printing, copying, and reproduction in any medium, except change of contents and for commercial use), under the terms oCreative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0). License, provided the original work is cited. Written permission is required from the publisher for use of its contents for commercial purposes.

 

Creative Commons Lisansı
The Journal of Institute of Black Sea Studies is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0).